Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

УЧУРДАГЫ КООМДУК САЯСИЙ АБАЛ ЖӨНҮНДӨ КЫРГЫЗ ЭЛИНЕ КАЙРЫЛУУ

№581 20-декабрь-26-декабрь, 2013-ж


УРМАТТУУ КЫРГЫЗСТАНДЫКТАР!
Менин жалпы кыргыз элине кайрылуумдун себеби төмөнкүчө:
1. Кантип бүгүнкү саясий укуктук кризистен туура жол таап чыгып кете алабыз?
2. Кантип социалдык-экономикалык кризистен башка мамлекеттерден кайыр сурабастан чыга алабыз?
3. Кантип өлкөбүздө ооруга айланган коррупция маселесин жоё алабыз?
Мына ушул жана башка Кыргызстандын көйгөйлүү маселелери туурасында кыскача сөз болмокчу.
Кыргыз мамлекети көз карандысыздык алгандан бери 22 жыл болду. Ошондон тарта бүгүнкү күнгө чейин мамлекетибизде үч президент алмашылды. Азыр төртүнчүсү отурат. Бардыгы тең 22 жылдан бери эле коррупцияга каршы күрөшүү, экономиканы өнүктүрүү, реформа жүргүзүү деп жалындуу сөздөрдү сүйлөп келишет. Бирок иш жүзүндө эч кандай жыйынтык жок, сөз жүзүндө гана болуп келе жатканын баарыбыз көрүп, жон терибиз менен сезип келе жатабыз. 22 жылдан бери оппозиция делген тарап сындаганды катырып сындап, бирок көпчүлүк учурда «кандай реформа жасайбыз? Канткенде коррупцияны жеңебиз? Кантип экономиканы көтөрөбүз жана канткенде бөлүнүп-жарылбай, ынтымактуу жашап, өнүгүп кете алабыз?» деген суроолорго жооп кылып сунуш киргизгендерин дээрлик көрө алган жокмун. Ошондуктан жалпыңыздарга кантип бүгүнкү кыйын кырдаалдан чыгып кетүүнүн жолун сунуштап көрөйүн, өзүңүздөр талдап көрүп, ар ким өз оюңуздарды билдириңиздер. Албетте, кимдир бирөөлөргө жакпашы мүмкүн. Себеби баарына 100 пайыз жагыш кыйын. Адатка айланган «мурда кайда жүрдүң эле?» деген дежур суроолорду да беришиңер мүмкүн. Кыргызда жакшы кеп бар, «бара-бара бакыр болом, көрө-көрө көсөм болом» деген. Анын сыңарындай 10 жылдан бери саясатка аралашып жүрүп баарын талдап, терең изилдеп чыктым. Андыктан бүгүнкү оор кырдаалдан кантип чыгып кетүү жөнүндө пикир сунушталат.

1. Саясий системди өзгөртүшүбүз керек.
1993-жылдан баштап бүгүнкү күнгө чейинки Конституцияларды жана учурда 10го жакын саясий коомдор иштеп чыгышкан долбоорлорду дыкат изилдеп таанышып, бүгүнкү башкаруу системин терең изилдеп чыгып, 2010-жылы кабыл алынган Конституция чийки болуп калган деген тыянакка келдим. «Башкы системди өзгөрттүк, парламенттик башкаруу болду» деп аталганы менен, систем эч өзгөргөн жок. Баарын көшөгө артында президент өзү башкарып отурат. Азыркы күндө өкмөт, парламент баш болуп президентке көз каранды болуп турушат. Республикада көпүрө ачуу, айыл чарба техникаларын тапшыруу жана ушул сыяктуу жакшы жагдайларда президент өзү көрүнүп, башка жагдайларды, мисалы, «Кумтөр», «Кыргызгаз», «Мегаком» маселелери чыккан учурда өкмөткө «ойлонуп туруп туура чечим кабыл алгыла, кийин жооп бересиңер» деп көмүскөдөн башкарып отурат. Ал көрсөткөн чечими элге жана мамлекетке пайда алып келеби же зыянбы, мунун баары бир нече жылдар өткөндөн кийин билинет. Жыйынтыгында 22 жылдан бери Үзөңгү-Кууш, Каркыра маселелеринде ким жооп берди? Эч ким. Себеби өкмөт менен парламент – коллективдүү орган, көп суур ийин казбайт деген эле кеп. Эч кимиси жооп бербейт. Президент болсо «Конституция боюнча менин укугума кирбейт болчу, парламент же өкмөт ушундай чечим кабыл алып койгон» деп аларга шылтайт же парламентти таркатып, болбосо өкмөт башчыны алмаштырып элдин көңүлүн башка жакка буруп кетишет. Жыйынтыгында 20 жылдан бери 20дан ашык өкмөт алмашты. Ток этер жерин айтканда, парламент менен өкмөткө жамынып алып президенттер өздөрүнүн коррупциялык иштерин жасап келишти. Миллиарддаган каражаттарыбызды чет жактарга чыгарып кетишти. Жыйынтыгын өзүңүздөр көрүп турасыздар, мамлекетти экономикалык, ички жана тышкы саясий кризиске батырышты.
Мурда элибизде түндүк-түштүк деген эки эле бөлүнүү болсо, азыркы систем менен канча партия болсо ошончо партияга бөлүнүп алып жер-жерлерде, шаар-шаарларда, район-райондордо бири-бири менен чабышып жатып калышты. Бийлик түзүлүшү таптакыр жоголду. Ар кайсы топторго бөлүнгөн жагынан Кыргызстан дүйнөдө бир дагы мамлекетти алдына салган жок.

КАНТИП ӨЗГӨРТӨБҮЗ?
Баш мыйзамды башка мамлекеттерди туурабастан түп тамырынан өзүбүздүн менталитетке жараша өзгөртүп, жаңыдан кабыл алышыбыз керек. Баш мыйзамдын долбоорун даярдоодо мурдагы Баш мыйзамдардан жана бүгүнкү күндө коомдук уюмдар даярдаган долбоорлордон алып бир Баш мыйзам иштеп чыгышыбыз керек. Буга болгону 2 ай убакыт талап кылынат. Биринчиден, башкаруу системин так аныктап алышыбыз зарыл. Президенттик, парламенттик башкаруу болуш керек. Премьер-министр деген кызматты таптакыр жоюп, анын ордуна бир эле вице-президент деген кызмат жетишет (премьер-министрдин рангында). Президент бардык жоопкерчиликти өз моюнуна алып, өкмөттү өзү башкарып, экономикада, ички-тышкы саясатта мамлекеттин тагдыры үчүн керт башы менен жооп бере турган системге өтүшүбүз керек (дүйнөнү дүңгүрөтүп турган Американы деле бир президент башкарып турат. Ага караганда Кыргызстан алаканга салгандай). Премьер-министрдин орду жоюлганда бирин-бири кайталоо кызматтары дагы жоюлуп, мамлекеттик каражат дагы үнөмдөлөт. Бүгүнкү күндө президенттин аппаратындагы бөлүмдөр премьер-министрде дагы болуп, бирин-бири кайталап көзөмөлдөөчү чоңдордон башың адашат. Ошого жараша жасаган иштеринин дайыны жок.
Президент кызматтан кеткенден кийин дагы коррупциялык жана туура эмес жасаган иштери аныкталып калса, жооп бере тургандай болушу шарт (кол тийбестик деген жоюлушу кажет).
Президент өкмөттүн курамын түзөрдө министрлерди, губернаторлорду, баш прокурорду, сотторду парламентке сунуштап, алардын макулдугун алып жумуш ордуна коюшу абзел. Кийин кетирген кемчиликтери болсо, президент өзү кошо жооп бергендей болуш керек. Мисалы, Батукаевди чыгарып жиберишип, ким күнөөлүү экенин аягында таппай калышты.
Парламентти болсо бир мандаттуу округдардан өткөзүп, 75 депутаттан ашпай турган кылып (ошондо күчтүү талапкерлер тандалат. Партиялардан жылдырышса дагы болот), депутаттар президенттин ар бир кадамын көзөмөлгө алып туруш керек. Эң негизгиси, парламентке бизнесин коргош үчүн депутат болуп келгендер болбош керек. Себеби бүгүнкү парламенттин ичинде ун чыгарганы унуна ылайыктап мыйзам жазат. Арак чыгарганы аракка ылайыктап мыйзам жазып алышып, өз кызыкчылыктарына иштетүү менен алек. 3-чакырылыштагы депутаттар бир мандаттуу округдардан шайланып келишип, эч кимге көз карандысыз күчтүү парламент эле. Себеби ар бир райондун өзүнүн депутаты болгон. Президентти кандайдыр бир маселе менен келип жооп берсин деп чечим кабыл алганда, президент 2 сааттын ичинде келип парламенттин трибунасында отчёт берип турчу. Ошондуктан ал систем жакпай, Курманбек Бакиев 2007-жылдын октябрь айында таркатып жиберип, декабрь айында «Ак жол» партиясын алып келген. Арты эмне менен бүткөнүн өзүңүздөр билесиздер.
Мындан сырткары Элдик курултай институтун киргизип, алар коомдук башталыштарда иштеп (эмгек акысыз), жылына бир жолу президенттин жана спикердин отчётун алып турушса туура болот.
Губернаторлорго облустарга толук ыйгарым укукту бериш керек. Ошол эле мезгилде жоопкерчиликтерин дагы күчөтүү зарыл. Кызмат абалынан пайдаланып мамлекеттик кызматтарга компетентсиздигине карабастан тууган-урук, жолдош-жоролорун топтоп албашы шарт. Мен ойлойм, азыр эл мындайга жол бербей калды. Эгер губернаторлордун, деги эле бардык министрлердин жана жогорку деңгээлдеги чиновниктердин кылмышы аныкталса кызматтан кетирип эле тим болбостон, темир тор артына салыш керек.
Азыр кандай болуп турат? Губернатор деген аты бар. Эч нерсе чечпейт. Эл кайрылып келсе «мен эч нерсе чечпейм, баары жогору жактан чечилет» деп алакан жайышат. Айрым губернаторлорду «колуңдан келбесе эшек такалап отурасыңбы?!» деп ашата сөгүп кетип жатышкан фактылар бар. Губернатор деген кызматтын баркы таптакыр жоголгон.

УРМАТТУУ ЗАМАНДАШТАР!
Жогоруда башкаруу системин кандай түзүү керектиги жөнүндө кыскача айтылды. Тереңирээк кирсек көп сөз болуп узарып кетет деген ой менен кыскача жаздым. Майда-чүйдөсүнө чейин 2 айдын ичинде иштеп чыгып, мамлекеттин жана элдин пайдасына иштей турган Баш мыйзамды кабыл алып, жаңы систем менен иш баштасак болот. Буга президенттин жана парламенттин саясий эрки гана керек. Баш мыйзамдын жаңы долбоорун парламент кабыл алып, президент кол койсо эле күчүнө кирип иштеп баштайт. Ошентип, президентти көшөгө артында башкартпастан ачыкка чыгарып, бардык жоопкерчиликти моюнуна илип койгон болобуз. Кийин туура эмес жасаган иштери үчүн суракка алууга мүмкүнчүлүгүбүз болот. Албетте, кимдир бирөөлөр айтышы мүмкүн, «президенттик башкаруу болгондо өзүм билемдик болуп кетет» деп. Мен ойлойм, азыр элдин көзү ачылды. 20 жыл мурдагыдай эмес. 2 президентти кууп чыгышкан эл ичип, жеп жатса эмкисин деле кууп чыгышат. Мындан сырткары парламент эч кимге көз карандысыз болот. Жогоруда айтылып кеткендей, ар ким өз округдарынан шайланып келишип, көз карандысыз болушат. Президенттин ишмердүүлүгүн парламент эле эмес, Элдик курултай дагы кошумча көзөмөлгө алат. Себеби жылына бир жолу ар бир айыл өкмөттөн шайланып келишип, 1000ге жакын делегат отчёт алып турушат.

2. Экономиканы тез арада көтөрүшүбүз керек.
Табигый ресурстарга бай мамлекетпиз. Бирок бир дагы байлыгыбызды өзүбүз иштетпестен башка бирөөлөрдүн колуна бергенбиз. Эмне себептен өзүбүз иштетпейбиз? Бир эле шылтоо. Инвестор жок дешет. Чындыгында андай эмес. Инвесторго лицензия берсе, ошол эле замат чиновниктин чөнтөгүнө миллиондогон долларлар түшө калат. А мамлекет өзү иштетсе, анча параны биздин чиновниктерибиз эч кимден ала алышпайт. Бүгүнкү күндө өлкөбүздө миңге жакын алтын кени бар. Анын ичинен жүзгө жакыны иштеп жатат. Бирөө дагы өзүбүздүн жарандарыбыздын колунда эмес. Казылган кенди башка өлкөлөргө ташып кетип, ошол жактан чыпчыргасын коротпостон ар бир баалуу металлдарын бөлүп алып жатышат. Көзөмөлгө алып жооп бере турган бир жан жок. Жетим-Тоо темир кенинде болсо Кыргызстанды 50 жыл бага турган ресурс жатат, аны дагы бирөөгө бергени турабыз.
Энергетика тармагын алалы. Кошуна өлкөлөргө сатылган энергиянын баасын келишимге төмөн көрсөтүп коюшуп, үстөгүн дипломат менен чөнтөккө алып турушат. Муну жакында эле президент өзү да айтты, «Ширшовдун системи дагы деле иштеп жатат» деп.
Көмүр кен тармагын алалы. Өкмөт өзүбүздөн чыккан көмүрдү албай, башка мамлекеттерден миллиондогон тонна көмүр ташып келип жатышат. Себеби эмнеде? Чет элдик бизнесмендер көмүрүн сатып алган үчүн ар бир тоннасына 10 доллардан кем эмес пара беришет. Бул параны жергиликтүү көмүр өндүрүүчүлөр беришпейт. Берсе салык жана башка бюджетке төлөнүүчү төлөмдөрдөн уурдаш керек болот. Анысы коомчулукка билинип калат деп коркушат. Бир эле Бишкектеги жылуулук борборун алалы. Жылына жагылчу көмүрдөн эле бишкектиктердин чөнтөктөрүнөн бир жарым миллион доллар, жогоруда айтылгандай, коррупциянын айынан ашыкча сарпталат. Бул мамлекеттин эле эмес, элдин дагы чөнтөгүнө кол салган болуп жатпайбы. Эмне үчүн өзүбүздөн көмүр казуучулар өнүкпөй жатат? Себеби өкмөттөн жергиликтүү көмүр казып алуучулар алдын ала берген көмүрүнүн миллиондогон акчасын ала албай жүргөн жергиликтүү ишкерлер ондоп саналат. Анан кантип жергиликтүү көмүр казуучулар өнүгүшөт.
Мына ушинтип жергиликтүү өндүрүүчүлөргө жардам көрсөтүүнүн ордуна өкмөт өзү бут тосууларды жасап, акчанын баарын башка мамлекеттерге алдын ала которуп берип отурса кантип экономикабыз көтөрүлөт? Эмне үчүн миллиарддаган табигый байлыктарыбыз туруп кедей мамлекет болуп жашайбыз? Жооп бирөө эле. Коррупция. Мен жогоруда экономика боюнча эки тармакты гана мисал келтирдим. Бажы, салык, социалдык тармак, өндүрүш, кайра иштетүү, айыл чарба сыяктуулар жөнүндө дагы бир топ кеп бар. Баарын жазып отурсам том-том материалдар чыгат.

КАНТИП ЭКОНОМИКАНЫ КӨТӨРӨБҮЗ?
Албетте, инвестор керек. Бирок өзүнө да, мамлекетке да пайда алып келе турган инвестор болушу зарыл. Таза, алдамчы эмес, коррупционер эмес инвестор болсо, биздин эшик дайыма ачык болушу абзел. Андайлар жок эмес, бар. Бирок өзүбүздүн эле аткаминерлер «мындай иштейсиң, мынчасын мага берип турасың» деп өздөрү коррупциялык системди түзүп берип, канатына калкалап отурушпайбы. Ошондуктан кандай кылыш керек? Жогоруда айтылган мамлекеттик маанилүү кен байлыктардын баарын өкмөт өз колуна алып, катуу көзөмөлдүн астында иштетүү кажет. Мисалы, бир кенде 10 тонна алтын бар дейли. Мамлекет өзү казып алганга чамасы жетпей жатат деп коёлу. Келген инвесторго «40 пайызын түздөн-түз өкмөткө төгөсүң, 60 пайызы сеники, ушунун ичинен бардык чыгымдарды (салык, соц. фонд ж.б.у.с.) өзүң төлөйсүң» десек, инвесторлор каз катар тизилип калат. Буга чейин мындай варианттарды инвесторлор сунуштап деле келишкен. Бирок биздин башчылар мындайды каалашпайт. Азыр деле кендерибизди иштетип жатышкан инвесторлор 40 пайыздын тегерегинде сол жакка чыгым болушууда. Бирок мамлекеттин чөнтөгүнө эмес, чиновниктердин чөнтөгүнө берип жатышат. Ушундай көрүнүштөрдүн баарын сөз менен айтып отура бербестен иш жүзүнө өтсөк, экономикабыз тез эле көтөрүлүп кетмек. Бул үчүн чоңдорубуз напсисин гана тыйыш керек болуп турат.
Азыр ушул тапта экономикабыз «өлбө, жаным, өлбө» болуп эптеп кармалып тургандыгына эң чоң салым биздин 1 миллиондон ашуун эмгек мигранттарына таандык. Эгер алар бүгүнкү күндө республикабызга которуп жаткан 2 миллиард доллар (1жылдык республикалык бюджет) болбогондо эбак эле экономикабызда катастрофа башталмак.
Электр энергия тармагын алалы. 10дон ашуун жеке компаниялар кошуна өлкөлөргө энергия экспорттоого Энергетика жана өнөр жай министрлиги менен башка мамлекеттин ортосуна ортомчу болуп отуруп алышкан. Баары жогорку чиновниктердин фирмалары. Эмне, министрлик өзү түздөн-түз сата албайбы? Ошондуктан баарын четке кагып, министрлик түздөн-түз башка мамлекеттер менен келишим түзүп, өзү сатып, түшкөн акча түздөн-түз келип казынага түшүшү кажет. Мындан сырткары энергетикалык системди 3-4 тармакка бөлүп башкарыштын кандай кажети бар? Мунун бир эле себеби бар. Ортодо каражат уурдаганга эң ыңгайлуу шарт түзүлөт. Ошондуктан ортосундагы болуп жаткан коррупцияны жоюш үчүн баарын бириктирип, бир колго алып Энергетика жана өнөр жай министрлиги өзү башкарыш керек. Ошондо гана 90 пайыз коррупцияны жойсо болот.
Айыл чарба, өндүрүш, кайра иштетүү тармактарын жандандырышыбыз зарыл. Жана ушул сыяктуу көптөгөн жакшы сунуштар бар.
3. Түндүк-түштүк жана башка болуп бөлүнүүлөрдү тез арада токтотушубуз керек.
СССР мезгилинде калкыбыздын арасында түндүк-түштүк деп бөлүнүү 10 пайыз болсо болгондур. Болбосо дээрлик жокко эсе эле. Себеби эмнеде эле? Себеби мамлекеттик кызматтарда республикабыздын аймактарында баары аралаш иштечү. Бүгүнкүдөй «мен Баткениңерге барып иштебейм, өз жеримде иштейм» же болбосо «Нарыныңар алыс, ал жакка барып иштей албайм» деп эч ким баш тартчу эмес. Өкмөт жөнөттүбү, мамлекет үчүн ошол жакка керексиңби, кете беришчү. Ошол мезгилде түндүктөн түштүккө барып иштеп калышкан мугалим кыздар, балдар көпчүлүгү ошол жакта бүгүнкү күнгө чейин жашап калышкан. Мындан сырткары ошол мезгилде бир гана мекен үчүн деген абдан күчтүү идеология иштеген. Азыр болсо мамлекет тараптан иштелип чыккан мекенчилдик идеологиялар таптакыр жокко эсе. КТРК менен биздин башчыларыбыз туура идеология жүргүзгөндүн ордуна саясий каршылаштарын сындыруу менен алек.

КАНТИП ТОКТОТОБУЗ?
Биринчи кезекте сөздөн ишке өтүү кажет. 20 жылдан бери түндүк-түштүк, Акаев-Бакиев деп бөлүнүп, «президент бизден болуш керек» деген түшүнүк менен талашып-тартышып жашап келдик. Эмне өзгөрдү? Кемин Швейцарияга айланып кеттиби? Же эмне, Сузак Сингапур болуп калдыбы? Жок. Баягы эле өз оокатын өзүнүн күчү менен эптеп жашап жаткан эл. Ошондуктан калайык-калк терең талдап, өз башыбыз менен ойлонуп, бирөөлөрдүн жетегине же ушак сөздөрүнө ишенип алданып калбастан, түндүк-түштүк деп бөлүнбөстөн баарын бирдей көрүп, аралаштырып иштеткен чыныгы таза мамлекетчил кыргыздын инсанын тандап алып алдыга жылбасак, мамлекетибиздин келечеги күмөн экенине баарыбыздын көзүбүз жетти.
Мамлекеттик бардык башкаруучу кызматтарга КТРК аркылуу түз эфирден сынак жарыялап, сынак өткөзүп тандап алышыбыз керек. Ошондо мейли түштүктүкпү же түндүктүкпү, күчтүү кадрлар өтүшмөк. Мындай учурда эл дагы түз эфирден көрүп өз баасын берет эле. Эгер өзүбүздүн балабыз деген кадры сынактан өтпөй калган болсо, аны дагы өз көздөрү менен көрүп турушуп кантип «биздин балабызды кызматка койбой койдуң» деп пикетке чыгышмак? Эмне үчүн түз эфирден сынак жарыялоодон качышат? Себеби өзүлөрүнүн айыл өкмөттү тыңдап башкара албаган жакын тууган, ичкич-жегич достору министрлик кызматка өтпөй калышынан коркушат. Эгер ачык жана калыс тандоо менен сынак өткөзүп, ар кимдин өзүнүн программасын көрүп туруп кызматка коё турган болсок, азыр чет мамлекеттерде иштеп башка мамлекеттин өнүгүшүнө салымын кошуп жүргөн кыргыз жигит-кыздарыбыз баары Кыргызстаныбызга келип, мамлекеттик кызматтарда иштеп, өнүгүүбүзгө салымдарын кошушмак. 20 жылдан бери өнүккөн өлкөлөрдө иштеп жүрүп жогорку деңгээлде ар тармакта дасыккан жаш адистерибиз аз эмес. Өлкөбүздөгү трайбалисттик, тааныш-билиштик оорунун айынан башка өлкөлөрдүн өнүгүшүнө салым кошуп жүрүшөт. Мындайлар өлкө ичинде дагы аз эмес. Мына ушундай жолдор менен гана 21-кылымдын күчтүү кадрларына жол ачып берип, мамлекетибизди саясий жана социалдык-экономикалык кризистен сууруп чыгып кете алабыз. Ошентип түндүк-түштүк деген ооруну таптакыр жок кылабыз. 1820-жылдары япон эли дагы бизге окшоп уруу-урууга, сай-сайга бөлүнүп жашашкан. Акыр аягында мен япониялыкмын деген бир эле түшүнүктө мыйзам кабыл алышып, борбордук бийликке баш ийип, ынтымактуу жашап, ошондон баштап өнүгө башташкан. Кимде-ким ал мыйзамды бузса, катуу жоопко тартылып турган. Албетте, ата-бабаларыбыз «жети атаңды билип жүр» дешкен. Билишибиз керек. Ал ар бирибиздин милдетибиз. Бирок ошондо дагы кыргыздар мен кыргызмын деп, башка улуттагы туугандарыбыз болсо мен кыргызстандыкмын деп гана жашаганыбызда түндүктүк, түштүктүк деген оорудан арылып, өнүгүп кете алабыз.

УРМАТТУУ КЫРГЫЗСТАНДЫКТАР!
Жалпы жонунан алганда кыскача, орчундуу гана жерлерин кагазга түшүрдүм. Ал эми ар бир тармакты майдалап дыкат иликтеп чыгып, кыска убакыттын ичинде жаңы Баш мыйзам кабыл алып, башкаруу системин түп тамырынан өзгөртүп даңгыр жол менен кетүүгө убакыт келди.
Эң негизгиси, Баш мыйзамдын долбоорун даярдоодо өзүнүн жеке кызыкчылыгы үчүн жазып албаш үчүн бүгүнкү бийлик башында отурган адамдар таптакыр аралашпашы зарыл. Кыргыз элине төбөсү көрүнгөн юридика, экономика илимдеринин профессорлору, докторлору болгон адилеттүү ага-эжелерибиз жок эмес, алар ар бир региондордон делегат болуп келишип, Баш мыйзамдын жаңы долбоорун даярдоодо көч башында туруп, калыстык менен катышып беришсе жаман болбос эле.

Терең урматтоо менен Жогорку Кеңештин экс-депутаты
Садыр Нургожоевич Жапаров.


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  1 
Комментарийлер(43)
23.12.2013. 19:14 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
27
Катталган:
18-06-2013
Соӊку аракети:
01-01-2014 23:25
Жынысы:
Белгисиз
-2
Садыр азыр кыргыз ели мурдакыдай алданбайт Ак караны ажыратып калды Сенин саясатта ишин бутту Азыр сага 1 пайыз ишенген анкооду табыш кыйын Сен жалгыз емессин досторун А Шадиев М Султанов Ф Кулов Ш Атаханов Т Балтабаев Ж б
24.12.2013. 00:49 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
35
Катталган:
26-11-2013
Соӊку аракети:
28-09-2014 22:04
Жынысы:
Белгисиз
+3
Ойй баййй жаман тан калдым!!! Анткени жогоруда Жапаровту жамандап жаткандардын бары калп еле элдин атынан айтымыш болуп а чындгыгында АШАнын кишилери екени (же балким озу) даана эле билинип турат.Анткени чындыгында эл азыр азыркы бийликке а значит аны жетектеп турган Атамбаевке такыр ишенишпей калды.Бакиевтин убагында АША деле анын созун суйлоп журбоду беле.
24.12.2013. 00:53 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
35
Катталган:
26-11-2013
Соӊку аракети:
28-09-2014 22:04
Жынысы:
Белгисиз
0
Мен жапаровтун кишиси емесмин бул адамды жакшы деле билбейм бирок ак созду ак деш керек чындап эле болгонун болгондой жазып жакаы сунуз кылыптыр. Же кимин билесин 2 жылдан бери президенттик кызматын аткарып келе жаткан адам реалду бир пайда кылдыбы кыргыз элине.
24.12.2013. 00:53 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
35
Катталган:
26-11-2013
Соӊку аракети:
28-09-2014 22:04
Жынысы:
Белгисиз
+2
Мен жапаровтун кишиси эмесмин бул адамды жакшы деле билбейм бирок ак созду ак деш керек чындап эле болгонун болгондой жазып жакшы сунуш кылыптыр. Же кимин билесин 2 жылдан бери президенттик кызматын аткарып келе жаткан адам реалду бир пайда кылдыбы кыргыз элине.
24.12.2013. 00:55 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
35
Катталган:
26-11-2013
Соӊку аракети:
28-09-2014 22:04
Жынысы:
Белгисиз
0
Бирок айла жок колубуздан эч нерсе келбейт бирок суйунучтусу бир кун келип АША элдин астында ёоп бербесе да Аллах Тааланын астында катуу жооп берет.
24.12.2013. 04:53 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
34
Катталган:
02-07-2011
Соӊку аракети:
29-12-2017 20:24
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Bishkek
+3
Urmattuu mekendewter otkon kun mn jawabai bugunku kun mn jawaily da ar kim kata ketiret birok owol katasyn sezbegenderdi gana aldamchy desek bolot. Sadyr myrza da ubagynda kata ketirgendir. Birok azyrky pikiri jakwy eken. Olkobuzdun kelechegin oilop bizdi oilop jatkany uchun bir koldop koisok kandai deisiner. uwintip jamandai bersek omur boiu ele baaryn jamandap juro berebiz. ozubuzdun kolubuzdan kelbegenden kiyin jok degende kilam degen adamga jol bereli da.
24.12.2013. 14:45 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
35
Катталган:
26-11-2013
Соӊку аракети:
28-09-2014 22:04
Жынысы:
Белгисиз
+2
tura aitasyn nightman birok odo jakta jamandap komentariy jazgandar el emes eldin atyn jamynyp AWAnyn adamdary suilop jatywata 4yndygynda el azyr to4no bilet da biyliktin bawkaru4usu kandai adam ekenin.
24.12.2013. 15:41 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
55
Катталган:
08-06-2012
Соӊку аракети:
27-01-2018 15:24
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
-2
ушул киши суйлобой эле койсо болот эле да, айла жок качан ушундай эки жуздуу кишилерден кутулганда гана онугобуз,андан башка жол жок,коррупцияга каршы агенттиктин комиссары болуп туруп,коррупцияны болуп корбогондой гулдотуп анан келжиреп суйлой берсе болот экенин корсотту да,башка соз жок,ууру кыйкырып журот дейт ууруну кармагыла деп дегендей болуп тур да.
24.12.2013. 16:43 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
21
Катталган:
15-11-2011
Соӊку аракети:
21-09-2018 11:37
Жынысы:
Белгисиз
-2
spain Сиз айтынызчы эмнеге бакиевдин убагында тактап айтканда 2009 жылы, кумтор менен келишимди жаныдан тузгондо Садыр аваныз аны улутташтурунун маселесин которгон эмес, эмнеге сиздин садыр аваныз Каркыра жайлоосун казактарга откоруп берип атканда,оозуна такан толтуруп алгансып унчукпай отуруп берген, жана эмнеге азыр ушул маселелерди которуп атат, ошондо эле баштабайт беле, андай карапайым кыргыз элдин камын ойлосо. ал убакта ал депутат болчу, азыр туштон кийин анын ою кимге керек?
24.12.2013. 17:10 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
14
Катталган:
23-11-2011
Соӊку аракети:
13-09-2014 08:23
Жынысы:
Белгисиз
+1
Кагаз бетинде калбай ишке ашса кана, аттин десе.
24.12.2013. 21:31 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
39
Катталган:
02-02-2013
Соӊку аракети:
01-06-2017 16:08
Жынысы:
Белгисиз
-1
Таануу жана тануу деген бар. Адам жашоосунда мурунку тааныган нерсесин кайра мезгилдин өтүшү менен танат. Бул философиянын мыйзамы. Андыктан ал учурда бул адам таануу көз карашы менен жашаган. Ошол учурдун саясатын туура деп ойлогон. Эми, мезгилдин өтүшү менен ал учурду танып, жаңы көз караштарды таанып жатат. Бирок, айкын, туура кайрылуу жасаптыр. Чынында адам болуу кыйын. баарыбыз бир муштум болуп, жаш муундардын, азыркы төрөл
24.12.2013. 21:35 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
39
Катталган:
02-02-2013
Соӊку аракети:
01-06-2017 16:08
Жынысы:
Белгисиз
+1
төрөлүп жаткан кыргыз муундарынын 22 жылдан соң азыркы абалды жашоо кечирүүсүн каалабасак, КЫРГЫЗ үчүн кайра куруу доорун жасабасак кеч болуп калат. Бир идеяга, бир максатка биригип, бирдиктүү "КЫРГЫЗСТАН" үчүн эмгектенүү кажет.
24.12.2013. 21:41 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
39
Катталган:
02-02-2013
Соӊку аракети:
01-06-2017 16:08
Жынысы:
Белгисиз
-2
Таануу жана тануу деген бар. Жапаров ошол учурдун саясатын таанып, туура деп жашаган. Ал эми мезгилдин өтүшү менен ал учурду танып, жаңы нерсени таануу менен алек.Жаңы тааныган нерсени мезгилдин өтүшү менен тануу кажет.Бул философиянын мыйзамы. Андыктан бул кайрылуу туура, так мезгил талабына ылайык экен. колдоого чакырам.
24.12.2013. 22:44 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
40
Катталган:
25-11-2012
Соӊку аракети:
17-09-2014 03:43
Жынысы:
Белгисиз
0
Bul jerde maga eki adam ozdoru menen ozdoru suilowup talawyp jatkandai ele sezilip jatat, biroosu koldop koldop koyolu dep deputat ozu jazyp jatsa, biroosu azyrky biylikte oturup but tosup jatat "murun kaida jurdun ele dep"
26.12.2013. 00:07 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
35
Катталган:
26-11-2013
Соӊку аракети:
28-09-2014 22:04
Жынысы:
Белгисиз
-1
stt, siz chyn jurokton aitynyzchy sizdin oi kandai? azyrky Kyrgyzstandyn, kyrgyz elinin abaly boiuncha? men sizden suraganym sebebi sizdin komentariy jakty antkeni siz chyndap ele maga okwowogon okurman okwoisuz? sizdin oiunuzcha Kygryzstan 2 jyldan beri soz juzundo emes iw juuzundo guldodubu?
24.12.2013. 22:46 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
35
Катталган:
26-11-2013
Соӊку аракети:
28-09-2014 22:04
Жынысы:
Белгисиз
0
TUA birinchiden maga japarov aga da ava da emes eeger dagy ele senin oilonu dengelin taiyz bolup jatsa aityp koioiun birinchiden kozundo 4onurak a4yp okusan senin suroono japarov ozu dele joop jazyptyr. 2 den kyrgyzda janylbagan jaak mudurulbogon tuiak jok dep jon ele aitylbait al emi 4yndykty suilop bolgonun bolgondoi jazyp jatpaiby je senin dagy ele meene jetpei elebi ATAMBAEV ozu kumtordu koldop jatkanyn emnege ekenin saga aitsa da tuwunboisun owon uchn tuwundurboi ele koioiun.
24.12.2013. 22:52 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
35
Катталган:
26-11-2013
Соӊку аракети:
28-09-2014 22:04
Жынысы:
Белгисиз
0
TUA 2BATUKAEVTI ozu ele kachyryp jiberip anan anan bawkalarga wyltav koiup jatpaiby WAMIL kylgan dep. Anan da AWA uialbai ozunor bilesiner da WAMIL al menin kunom dep kyzmattan oz kaloosu menen ketti dep koiot. Eger AWA ozu al iwtin ichinde bolboso anda Batukaevti kachyrgandardy Batukaevtin orduna oturguzsun da turmogo 30/40 jyl berdirip.kalp ele suiloi berbei.Birok TUA sen baribir tuwun boisun bul sozdorgo AWA erten kyrgyzstandy satyp iyse dele anyn sozun suiloisun antkeni sen AWAnyn agentisin
25.12.2013. 00:31 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
12
Катталган:
03-06-2013
Соӊку аракети:
26-10-2014 13:42
Жынысы:
Белгисиз
+1
Бакиев убагында коркуп жургонда,баш которгонун эле атып жатса менмин деген Рысбек менен Баяманды жок кылып жибердиго Садыр агабыз ошон учун унчуга албай жургон.
25.12.2013. 00:46 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
20
Катталган:
08-12-2013
Соӊку аракети:
19-09-2015 16:02
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
ош
+1
менин коментим эмнеге бул жерде корунбой жатат
26.12.2013. 00:09 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
35
Катталган:
26-11-2013
Соӊку аракети:
28-09-2014 22:04
Жынысы:
Белгисиз
0
bad.girl, siz emne dep jazdynyz ele kaira jazyp koiboisuzbu kyzyk bolup jatat
26.12.2013. 00:04 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
35
Катталган:
26-11-2013
Соӊку аракети:
28-09-2014 22:04
Жынысы:
Белгисиз
-1
Tura aitasyn logist!!!!! 100 paiyz kowulam!!! Munu el dele bilet!
26.12.2013. 18:20 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
8
Катталган:
13-08-2013
Соӊку аракети:
26-05-2014 16:36
Жынысы:
Белгисиз
-1
Олумуш масканы тагынып алып.калп эле куйгондун кереги жок.го.
26.12.2013. 23:39 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
33
Катталган:
17-12-2013
Соӊку аракети:
19-03-2017 13:26
Жынысы:
Белгисиз
+1
Бул киши кандай иштеген билбеймго,бирок азыр КЫРГЫЗстанга ушундай мыйзам керекко дейм.
27.12.2013. 01:05 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
53
Катталган:
27-08-2013
Соӊку аракети:
15-03-2014 14:03
Жынысы:
Белгисиз
-1
misster88, Билип ал Акаев Бакиевдин убагында кумторду емне кылсан кыла бердеп жамбаштаап ысык чайдан ууртап койуп жаткан адам бул
27.12.2013. 09:47 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
21
Катталган:
15-11-2011
Соӊку аракети:
21-09-2018 11:37
Жынысы:
Белгисиз
-1
spain ,биринчиден атамбаев жонундо соз болгон жок, экинчиден мен АШАнын кишиси эмесмин и озу да эмесмин, 3 мен элдин катарына кирем элдин атын жамынып суйлогонум жок, оз козунду чоон ач, мен АША га да ишенбейм, ПМ да ишенбейм, жана Садырга да ишенбейм, ооба батукаевди качырып жиберишти бааын оптом камаш керек, бул жерде эки жуздуу Садыр жонундо соз болуп атат, туштон кийин баарын которуп атат, керек болсо Жети-Огуздун элии кууп чыккан Садырды,
27.12.2013. 09:58 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
21
Катталган:
15-11-2011
Соӊку аракети:
21-09-2018 11:37
Жынысы:
Белгисиз
-1
Ташиевге кошулуп ак уйдун заборунан секирип, олкодо дагы бир ирет тонкоруш жазайын деген эле, аны унутунбу? А азыр тонкоруш кимге керек? сагабы? баарыбызга эле тынчтык керек! Ал эми садырды озуно окшогон эки жуздуу, сага окшогоy akyly joktor, колдобосо эчким колдобой калды, аны элдин баары билет,а мумкунчулук турганда кылбаса,туштон кийин кагаз бетине тушуруп коюш ар бирибиздин колубуздан келет!!!
27.12.2013. 10:21 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
793
Катталган:
12-01-2009
Соӊку аракети:
31-01-2018 00:05
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Жаңылбасам, Каркыранын казактарга кетишинде Жапаровдун да тиешеси бар болуш керек. Түптүн эли ошондо каршылык кылып, бул жактан Д.Садырбаев, Ө.Текебаев баш болгон эл өкүлдөрү барса, даярдалган адамдар жумуртка менен чаап, кайра уят кылышкан да. Дооронбек ага ошондо Түптүн элине абай таарынып калган экен.А ошол уюштуруучулардын бири Жапаров болсо керек эле.Ошон учун бул кишиге ишене бербейм.
27.12.2013. 10:24 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
793
Катталган:
12-01-2009
Соӊку аракети:
31-01-2018 00:05
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Ошол окуяны (Түп) ким жакшы билет, эске салып койсонор жакшы болмок, балким, мен жанылып жатамбы. Ошондо Жапаров кайда эле дейм да, эгер анчалык эле патриот болсо... Жанылбасам, ал өзү Түптөн болуш керек...
27.12.2013. 10:57 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
21
Катталган:
15-11-2011
Соӊку аракети:
21-09-2018 11:37
Жынысы:
Белгисиз
-1
Мери. Туура айтасыз,Жапаров Туптон болот, акыркы учурдагы Кумторго байланыштуу акциялардын баарына Жапаров Ташиев, кыскасы бакиевдин айланасындагы жепжутарлар уюштурууда!
27.12.2013. 15:19 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
8
Катталган:
14-12-2013
Соӊку аракети:
10-05-2018 09:47
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Карасуу
+1
Садыр Жапаров туура айтып жатат туугандар,биздин чиновниктр оз кызыкчылыгын гана ойлошот,эл учун иштейм дегендер саналуу гана кызгыз элимде.АШАнын колунан эчткеке келбейт,эмнени кыйратты карызга белчебизден батырып салдыго,каяка барбасын миллиондогон карыз сурап келет.аны ким толойт шордуу кыргыздын ар атуулу толойт аны.ошондуктан жапаровдун айткандарын туура деп ойлойм.
27.12.2013. 16:31 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
35
Катталган:
26-11-2013
Соӊку аракети:
28-09-2014 22:04
Жынысы:
Белгисиз
0
mirlan.tulanbaev, Tup tura aitasyn mirlan. batyrganda da jerdin tubuno batyrdy!!! Kaiyr4ydai karyz alyp kelet da a akchanyn kaida ketip jatkanyn iw juzundo rezultaty jok.karyz alal ele beret ozunun 4ontoguno
27.12.2013. 21:51 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
33
Катталган:
17-12-2013
Соӊку аракети:
19-03-2017 13:26
Жынысы:
Белгисиз
0
Азыркы бийликтегилер да Акаев мн Бакиевтин ботинкесин тазалап эле жургондор так что талашпай эле койгула
28.12.2013. 09:27 
Тайпасы:
Супермодератор
Комментарийлердин саны:
4715
Катталган:
05-09-2011
Соӊку аракети:
25-09-2018 18:22
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Супер-Инфо
0
happyfamily90,
Сизге эскертүү! Коомдук адепке туура келбеген сөздөрдү жазууга тыюу салынат!
30.12.2013. 16:58 
Тайпасы:
Супермодератор
Комментарийлердин саны:
4715
Катталган:
05-09-2011
Соӊку аракети:
25-09-2018 18:22
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Супер-Инфо
0
nokiabek, баш тамгалар грамматикалык эрежелерге ылайык колдонулушу керек. Билдирүүлөрүңүз өчүрүлдү.
1
2
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: