Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

АЛТЫН АЗГЫРЫГЫ ЖЕ БЕЙКҮНӨӨ ӨЛҮМ

№207 20-26-октябрь, 2006-ж.


КАРЫП
Каалгыган сур булут алда кандай жамандыктан кабар бергенсип өзгөчө сүрдүү. Таң жаңы гана атып келе жаткан кез эле. Өлүк камы менен ары- бери жүгүргөн кишилер Капарды гана издеп жатышты. Эч жакыны жок, бир жак капталы араң эпке келген майып Капар жалгыз тамда күн өткөрчү. Аны бул айылдын кишилери тойдо, анан кимдир-бирөө каза болгондо гана сөзгө алып издеп калышаар эле. Чөптөн башка эч кимге зыяны жок бул кургурдун болгон-бүткөн кызматы айылдагы жамандык-жакшылыкка бирдей катышып, тикесинен тик туруп берүү болчу. Соопчулукка деп көр казып, жакшылыкта казанын кайнатып, элдин кубаныч- кайгысына ортоктош болуу анын кызматы эле. Жалгыздыктан жапа чеккен бечара элге кереги тийгенге сүйүнүп, ошого канааттанып жашачу.
– Ай, баягы Капарды издеткиле.
– Көр казгандардын башына ошону койгула.
– Ооба, ансыз иш өтмөк беле?
Бирок, ал издеттирбей эле «Каныбектин жалгыз баласы каза болуптур» дегенди уккандан бул жакка келе жаткан. Жаңыдан чуу башталганда керектүү курал-жарагын алып, таң бүрүлдө көрүс­төндү көздөй кетип бара жаткан жалгыз караан ошонуку эле.

КҮТҮҮСҮЗ ТАБЫЛГА
«Эми биртке калдым.» Ушинтип ойлогон Капар маңдайындагы чыпылдаган терин аарчып эс алып туруп калды. Майып бутунун кичине сыздап оорутканына да кайыл болуп казган чуңкурду карап турду. «Буюрса, кенен эле болду. Тирүүдө үйүң, өл­гөндө жайың кенен болсун дейт тура. Биртке эле...»
Эңкейип күрөктү алганы кам урган Капардын кулак учуна «шуу» эткен үн чыгып, эс-акылын пештеп алганча бут алдында кайдан-жайдан жылан пайда болду. Үрөйү уча түшкөн Капар селдейе туруп калды.
– Ой, ой, бул эмне?
Кайда качаарын билбей дени өлүп, көкүрөгүндө кептелген коркунучтан тили күрмөөгө келбей турду. Негедир жылан ага тийген жок. Болгону башын көтөрө соймоңдоп жатты. «Бул эмнеси? Бул жерде жылан аттууну көргөн жок элем го.» Аң-таң калган Капар «быссымылданы» кайрып айтып, качканга да алы жок катты да калды. Жылан негедир уйгу-туйгу боло соймоңдой, кандай капыстан пайда болсо, так ошондой ирмемде көздөн кайым болду.
– Кызыгың түшкүр, бул эмнеси? Жараткан, бул эмне деген сырың?
Ушинтип күбүрөп алган Капар күрөгүн колуна алып, ишине киришти. Аңгыча күрөгүнүн учу кандайдыр бир катуу нерсеге уруна түшкөндөй болду. Сыягы, таш окшойт.
– Таш! Алда катыгүн, ай. Муну менен дагы канча убараланам?..
Кейиштүү күрсүнүп алып, куду момолой чычкан ийин казып жаткандай баш көтөрбөй иштеп кирди. Жок, жанагы урунган нерсе таш эмес көрү­нөт. «Айылдан дагы жардамчыларды чакырып келсем туура болчудай. Өзүмдүн алым келчүдөй эмес го» дейт бир ою. «Кой, сенден башка деле иштери бар. Анын үстүнө уят эмеспи» дейт кайра. Ушинтип ою менен алышып жатып көп убакыт өтүп кетти.
Аңгыча жылт этип топурактын арасынан бир нерсе көрүнө түштү. Жакшылап караса, эски кумгандын капкагы болуп чыкты.

АЛТЫНДЫН АЗГЫРЫГЫ
Жаналакетке түшүп жатып, казып алган кумганын чуңкурдан алып чыгып, кечке карап отурду. Кадимки эле жез кумган. Бирок, ичине таш салып койгонсуп оор эле. «Муну эмне кылам? Илгери айтылып калчу казына деген нерсе ушул го дейм. Болбосо мынчалык тереңдикке муну ким катат эле?» деп ойлонуп турду. Эмне кылаарын билбей айланта карап көпкө отурду. «Бул дүйнө­нүн азгырылма байлыгынан кечип койгон кезимде эмне кылмакчымын? Кой, андан көрө кайрадан башка жерге көөмп салайын» деп ойлоп жатты. Ушул учурда жардам кылганга айылдашы Токтобек келип калды.
– Ой, абышка, эмне, чарчадыңбы? Шалдырап отуруп калыпсың,- деп бакылдап келе жаткан өзү­нүн айылдашы Токтобек Капардын купкуу өңүн көрүп жетпей токтоду.
– Эмне болду?
– Чарчадым,- деди Капар басмырт гана. Анан кумган тарапка «муну карачы» дегендей ээк какты.
– Эмне экен?
– Жакын келсең...
Жетип келген Токтобектин көздөрү алая түштү.
– Бул эмне, ыя?
– Билбейм, илгери ушинтип казынаны көмүп кете беришчү дешет. Балким, казынадыр...
– Кайдагы казына?
– Жердеги казына да, менин жети атамдан калды дейсиңби? Көр казып атып таап алдым.
Токтобек турган жеринен атып Капардын маңдайына келди да, кумганды сылап-сыйпап жиберди. Ач көздүгү ашынган бул жигитти башынан эле жактырчу эмес Капар. Азыр да кумгандын ар жак, бер жагына чыгып, арам көздөрү кубанычтуу кымыңдаган Токтобекти жактырбай карап турду.
– Болду эми, чарк көпөлөк айланбай, кел, андан көрө мага жардам бер. Тамак алып келгениң жакшы болду. Азыр тамактана салып, экөөбүз тез эле бүтөбүз,- деди Капар.
– А мунучу?.. Муну эмне кылабыз?
– Эч нерсе. Эсине жакшылык алып келбеген мүлк бизге жакшылык алып келмек беле? Кайра башка жакка көөмп салам. Чоң энем айтчу эле мындай нерсе кишиге жакшылык алып келбейт деп...
Токтобектин көздөрү чанагынан чыгып кетчүдөй болуп туруп укту бул сөздөрдү.
– Алжыган чал десе. Бул деген байлык да. Кайра көөмп салам дегениң эмнең?
– Эмне?
– Дөөрүбө сен. Сага кереги жок болсо, мага керек. Алып кетем.
– Сары ооз балапан, байлык керекпи сага? Алдагы куркуйган бойду, колу-бутту сага Кудай неге берди? Эч кимдин эч нерсесине көз артпай эле өз оокатыңды тың кылсаң болбойбу?
Капардын кырс мүнөзүн билген Токтобек унчукпай калды. «Бул эмнени билет дейсиң? Бакыт байлыкта экенин түшүнбөгөн шордуу. Кудай муну ушун үчүн мунжу кылып койду да, болбосо...»
Ач көздүгү ашынган Токтобек көзүн жез кумгандан ала албай турду. Мындан кийинки планды ойлоп жатты. Дилинде арам ой жатканын асманда айланып жүргөн сур булуттан башка эч ким билбеди. Кайрадан кайгынын очорулган оордугу басып калчудай асман түнөрөт.

ӨЛҮМ
Түн ичи. Жалгыз, кичинекей бөлмөдө жаткан Капардын жүрөгү опкоолжуй берди. Көпкө чейин ооналактап уктай албай жатып сак кулагы шырп эткен үндү иле калды. Ордунан обдула кетти.
– Ким бул?
Каргылданган өз үнү ээн үйдү жаңыртып барып токтоду. Кайрадан тынчтык. «Кой, эмне, жаш бала болуп турасыңбы? Качантан бери өз үйүңдөн коркуп?..» Өзүнө-өзү ушинтип кайрат бергени менен эч эле тынч алып уктай албай жатып көзү илине түштү. Ал эми сыртта кичинекей терезенин түбүндө аңдыган эки караан турган эле. Түн ичинде бөлмөнү шектене караган экөөнүн көздөрү шектүү жылтырап, азыр кан ичкенден кайра тартчу түрү көрүнбөйт.
– Мындай кишилердин уйкусу да сак,- деди бири кыжына.
– Кире берсекпи, өлөсөлүү чал эмне кылмак?..
– Андан көрө айтчы. Тиги сен айткан... Тиги казынаны үйгө алып келгени чынбы?
– Чын, өз көзүм менен көрдүм.
Экөө ушинтип шыбырашып турду. Токтобек баягы кумганды көргөндөн кийин казынаны уурдоо үчүн түн ичинде досу Жаныбек менен келген эле.
– Жүрү.
– Акырын...
Эшик шарт ачылып, жалаңдап кирип келген экөө уктап жаткан Капарды басып жыгылышты. Капар жан айласы кылып кыйкыргыча бетин карылуу кол жаздык менен басып калды. Алсыз денеси тыбырады, жулкунду. Бирок, карылуу колдон жулкунуп чыгып кете алган жок. Тынчый түшкөндө үстүнөн жаз­дык менен басып турган Токтобек кырылдай үн катты.
– Бүттү!
– Эмне турасың, анда жанагыны издейли?
Экөө бөлмөнүн чаңын сапырып, кумгандагы казынаны издеп киришти. Чарчаганча издешти. Бирок, табышкан жок. Акыры бирин-бири жалдырай карап отуруп калышты.
– Эй, сенин көзүңө көрүнсө керек.
– Жок, жок өзүм көргөм мен.
Жанын жеп актанган Токтобек бул окуяга түшүнбөй турду.
– Энеңди, эми эмне болобуз билесиңби?- деп баштап келген Токтобекти бет талаштыра бир уруп калды Жаныбек.
Бири жанталаша актанып, экинчиси ага ээ-жаа бербей уруп, айтор, чакан бөлмө чаңызгып эле жатып калды. Ал эми Капар экөөнү шылдыңдап мыйыгынан күлгөндөй жансыз суналып жатты.
Көрүстөндөн табылган бул казынаны (а балким, казына деле эместир) оозун ачып да отурбай, ошол эле күнү жерге көөмп салганын бул экөө кайдан билсин? «Кереги жок. Менин ырыскымды элге чачып коюптур Кудайым. Мага мындай нерсе жакпайт. Өлүп калсам элим көөмп коёр» деди ичинен күбүрөгөн Капар. Кумганды көөмп бүткөндөн кийин күндүн табына жылынып көпкө отурган эле. Өзүнүн өмүрү ушул батып бараткан күнгө окшоп батып кетээрин, ага ушул кумган себепчи болоорун сезе бербеген.

ххх
Айылга Капардын өлүмү дуу тарады. Эл Капар каалагандай тикесинен тик туруп көмүштү. Ал эми эки күн өткөн соң эки зөөкүр кармалды. Милициялардын жетегинде эки колун артына алган Токтобек менен Жаныбек кетип бара жатты. Бейкүнөө Капардын жансыз денеси ошол күнү эски көрүс­төнгө көмүлдү. Ал эми асманда айланган сур булут дагы эле түнөрө берди...

Нуржамал Жийдебаева


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21166;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: