Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

САПЁР ӨМҮРҮНДӨ БИР ЭЛЕ ЖОЛУ ЖАҢЫЛАТ

№590 21-февраль-27-февраль, 2014-ж


«Сапёрлор жай басат, бирок аларды ашып өтүүнүн кереги жок». Таамай айтылган бул сөздү ар бир адам бөркүндөй көрүп, тиешелүү жерде аткарууга милдеттүү. Шартты бузган адам минанын курмандыгы болушу мүмкүн. Жарылуучу заттарды зыянсыздандырып, өз өмүрүн башкалар үчүн тобокелге салган сапёрлор тууралуу төмөндөгү баянды тартуулайбыз.

Толук аты-жөнү – Калчаев Байыш Бильгельдиевич
Туулган жылы, айы – 1983-жыл, 28-февраль
Туулган жери – Чүй облусу
Билими – Жогорку билимдүү. Түркия, АКШда билим алган


«КЕСИБИМ МАГА АДРЕНАЛИН ТАРТУУЛАЙТ»
КРнын Куралдуу күчтөрүнүн башкы штабындагы инженердик башкармалыктын улук офицери БАЙЫШ КАЛЧАЕВ менен сапёр кесиби тууралуу маек курдук.

«Сапёр эки жолу жаңылат. Биринчиси кесип тандоодо» деп коюшат экен. Кесип тандоодо жаңылдым деп ойлобойсузбу?
– Кесибим абдан кызыктуу. Бул сөзгө мен кошулбайм. Ата Мекенге кызмат кылам деп тандаган кесиби үчүн ар бир аскер кызматкери сыймыктана алат жана өкүнбөйт. Кесибим адреналин тартуулайт дегенимдин жөнү бар. Жарылуучу затты зыянсыздандырып жатканда 2-3 секунддун ичинде эле өмүр менен кош айтышып калышың мүмкүн. Ошондуктан зыянсыздандыруу учурунда каныңда чочулоо сезими менен бирге адреналин ойноп турат. Мындайда сабырдуулук жана токтоолук жардамга келет. Эгер сен өз кесибиңдин чыныгы адиси болсоң, мындай коркунучтун өмүрүңдө бир нечесин артка таштайсың.

– Азыр Кудайга шүгүр, тынч мезгил, согуш жок. Мындай убакта эмне менен алектенесиздер?
– Сапёр бир гана жарылуучу затты зыянсыздандырып коюу менен чектелбейт. Алар коомдук жайларды, майрамдык кечелерди жана адамдар массалык түрдө чогулган жерлерди да текшерүүдөн өткөрүшөт. Жылдын 10 айында күжүрмөн даярдык программасынын негизинде окуу, машыгууларды өткөрүп, квалификациябызды жогорулатып турабыз. Коомдун өзгөрүшүнө жараша биздин кесип да жаңыланып турат. Сапёр жогорку билимдүү болушу шарт. Айрыкча математика, физика өңдүү так илимдерди билбесе, жарылуучу заттарга жолобой эле койгону дурус. Коомдо ар түрдүү адамдар бар. Алар бизди зериктирбейт. Дегеним, айрым тентектер «жардыргыч коюлган» деген жалган маалыматтар менен укук коргоо органдарын дүрбөтүшөт. Мындан сырткары ӨКМнын кызматкерлери менен бирге дарыяларда тоңуп, суу каптоо коркунучун пайда кылган муздарды жардыруу менен сууну өз нугуна келтирүү иш-чараларын жүргүзөбүз.

– Өлкөбүздүн тынчтыгын жана элдин коопсуздугун сактоодо сапёрлордун саны жетиштүүбү?
– Учурда эл аралык абал тынч же ойдогудай деп айтууга негиз жок. Көп өлкөлөрдө террорчулук, экстремисттик топтор даярдаган иш-аракеттер, жанкечтилик, улуттар аралык козутуулар күч алып, адам өмүрүнө коркунучтар туулуп жатканына күбө болуудабыз. Бизде өлкөнүн коопсуздугун кооптуу жагдайлардан сактоо үчүн инженер-сапёрлордун саны жетиштүү. Тынчтык учурда да, согуш талаасында да иш алып кетүүгө даяр турабыз. Ошондой эле УКМК, ИИМ, ӨКМ менен тыгыз байланышта иштейбиз. Бардык эле кесиптин негизги кырдаалы бул кадр маселеси. Бизде да жогорку квалификациялуу адистерди даярдоо жана тартуу кыйынга турат. Айлыктын аздыгынан же башка кемчиликтен эмес, ошол эле өздөрүнүн билим сапатынан, жөндөмсүздүгүнөн аксап, ишке алынбай калгандар болот.

«ӨМҮРДҮН БАРКЫН БИЛҮҮГӨ ҮЙРӨТӨТ»

– Мина же бомбаны зыянсыздандыруу учурунда сапёр кандай сезимдерге кабылат?
– Жарылуучу затты зыянсыздандыруу учурундагы сезимдер сөз менен айтып жеткире алгыс. Ал сезимдердин жагымдуу же жагымсыз экенин да аныктай албайсың. Бир эле зымды кесүү менен сен өзүңө жана өмүрү сага байланып калган жаныңдагы бир нече адамга эки гана нерсе тартуулай аласың: же өлүм, же өмүр. Эгер ийгиликтүү болсо, анда бир гана нерсеге ынанасың. Өмүр бир берилген жана ал бардыгынан баалуу. Биздин кесипти аркалаган адам анын баалуу экенин өзгөчө сезет.

– Айрым өлкөлөрдө келемиштерди мина издеп таптырганга үйрөтүп жатыптыр. Бизде да жаныбарларды пайдаланган учурлар болобу?
– Бизде андай ыкмаларды колдонуу жокко эсе. Үйрөтүлгөн жаныбарлар жок, бирок иттерди иш процессинде колдонобуз.

Маегиңизге рахмат.

КЕСИП ТУУРАЛУУ КЫЗЫКТАР

  • «Сапёр» («sape») сөзү француз тилинен алынган. Бизче которгондо «казуу» дегенди түшүндүрөт. 16-19-кылымдарда сепилге жакындап баруу үчүн аң же тоннель казуу, сепил бузуу иштерин жүргүзгөн жумушчу жоокерлерди «сапа» деп аташкан.
  • Экинчи дүйнөлүк согуш мезгилинде сапёрлорго үйрөтүлгөн иттер ийгиликтүү жардам беришкен. Алардын ичинен Жолборс аттуу ит согуштун акыркы жылдарында кооптуу аймактардан 7500дөй мина жана 150гө жакын снаряддарды тапкан. Москванын Кызыл аянтында Улуу Жеңиш майрамы үчүн уюштурулчу салтанаттуу параддан Жолборс да өтмөк. Бирок ага чейинки алган жараатынан анын өз алдынча басууга мүмкүнчүлүгү жок эле. Иосиф Сталин кандай болгон күндө да итти параддан өткөрүү керек экенин айтып, өзүнүн кителинде алып өтүүнү буйрук кылат. Ошентип Жолборсту жарадар боюнча парадга катыштырышкан. Ата Мекендик согуш мезгилинде жасаган эрдиктери үчүн медаль менен сыйланган жападан жалгыз ит Жолборс болгон.
  • Голландияда үйрөтүлгөн келемиш-сапёрлор кызмат кылышат. Алар Танзания менен Мозамбиктеги 100дөгөн миналарды табууга жардам беришкен. Келемиштер жеңил болгондуктан, миналарды тебелеп өтүп кетсе деле жарылбайт. Машыктыруучулар алгач кичине келемиштерди түз чийин менен четке чыкпай басууну үйрөтүшөт. Келемиштер мина табууда иттерден да жакшы жыйынтык берерин машыктыруучулар айтат.

Гүлжан Асанкожоева
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  3 
Комментарийлер(11)
25.02.2014. 02:33 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
38
Катталган:
13-11-2013
Соӊку аракети:
14-01-2017 13:15
Жынысы:
Белгисиз
0
абдан опурталдуу,кызыктуу кесип экен. САПЁР.
25.02.2014. 12:24 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
203
Катталган:
08-07-2013
Соӊку аракети:
16-07-2018 03:10
Жынысы:
Белгисиз
0
Байыш рада тебя видеть.
25.02.2014. 14:09 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
33
Катталган:
08-10-2012
Соӊку аракети:
29-05-2017 11:07
Жынысы:
Белгисиз
0
абдан опурталдуу кесип
25.02.2014. 15:01 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
3
Катталган:
19-07-2013
Соӊку аракети:
09-10-2014 17:36
Жынысы:
Белгисиз
0
да
25.02.2014. 17:16 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
5
Катталган:
25-02-2014
Соӊку аракети:
07-06-2017 10:58
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Кандай кана кесиб болбосун ар бир кесибтин терс жана оң жактары бар!
Сапёр кисиб аябай кообту опурталду мисалы кинолордон деле көрүб жатабыз! Канчалаган Адамдардын өмурун сактаб келишет.....
27.02.2014. 11:39 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
103
Катталган:
30-12-2013
Соӊку аракети:
03-04-2014 14:44
Жынысы:
Белгисиз
+4
Капкарашка сенин п ларын б га айланып кеткенби кесиб, кообтукоруб сактаб же эмне оруссунбу. Арасында бир тамга калып калса автоматтык ката дейт элем. Бул деген орфогафиялык ката. Уят болот коментарий болсо да туура жазып журолу кыргызчаны, орусча жазган болсон тушунуп кое берет элем
27.02.2014. 11:40 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
103
Катталган:
30-12-2013
Соӊку аракети:
03-04-2014 14:44
Жынысы:
Белгисиз
+1
Оа негизи аябай эле коопту орусча айтканда рискованный кесип да. Бирок азамат ар бирибиз оз кесибибизди суйсок майын чыгара иштесек КАНДАЙ соонун. Узак омур ийгилик сизге сапер мырза
28.02.2014. 20:07 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
47
Катталган:
24-04-2013
Соӊку аракети:
10-10-2014 21:10
Жынысы:
Белгисиз
0
Sonun90, А сенин катанчы?
02.03.2014. 12:33 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
115
Катталган:
26-10-2011
Соӊку аракети:
23-09-2018 18:00
Жынысы:
Белгисиз
0
Sonun90, ооба болот оа эмес
01.03.2014. 16:29 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
235
Катталган:
25-02-2013
Соӊку аракети:
07-11-2018 17:59
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кереметтүү жерде.
0
Кажылдашпагыла, эй
02.03.2014. 12:35 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
115
Катталган:
26-10-2011
Соӊку аракети:
23-09-2018 18:00
Жынысы:
Белгисиз
0
Бака майрыктыгын билбей, жылаанды ийри дейт.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21442;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: