Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

КОРОЗ УРУШТУРУУ

№596 04-апрель-10-апрель, 2014-ж


ОЮНУНДА 30-40 МИҢ СОМГО ЧЕЙИН АКЧА САЙЫЛАТ
«Баласына бербеген этти корозуна күндө берет» дегенди уккансызбы, окурман? Мындай адамдар үчүн короз жөн гана үй канаттуусу эмес. Ал кумар жана киреше табуучу булак. Короз уруштуруу менен алектенип, аны менен жан баккан адамдар да бар. Айыл жеринде короз уруштургандарды көп эле жолу көрсөк да, мындай гладиатор короздорду багуу, машыктыруу канчалык татаал экенин аңдабасак керек.

ТАРЫХЫ
Короз уруштуруу оюну байыркы Римде жана Грецияда ак сөөктөрдүн көңүл ачуучу оюну катары башталса, убакыттын өтүшү менен чоң масштабдагы мелдешке айланган. Рим аркылуу Испания, Италия, Германия, Голландия, Англия жана башка өлкөлөргө тараган. Байыркы заманда тоокту ыйык куштардын катарында кабыл алышкандыктан, Европанын чиркөөлөрүндө короз уруштурууга каршы акциялар жүрүп, бирок оюндар тыйылган эмес.
Дүйнөнүн көп өлкөлөрүндө популярдуулукка жеткен короз уруш кумар катары ойнолуп, урушуп жаткан короздорго сырттагы адамдар байге сайышып, кадимки бизнес катары таркала баштаган. Бара-бара кеңейип отуруп оор жана кандуу мелдешке айланган. Бирок 1949-жылы Улуу Британияда, 1959-жылы Кубада, 1960-жылы Орусияда короз уруштуруу мыйзамдуу түрдө токтотулган. Көп өлкөлөрдө бул оюнга тыюу салынса, Азия өлкөлөрүндө популярдуулугун жогото элек. Ал эми Индонезияда дээрлик ар бир үйдө урушка даярдалган короздор багылат.

ЖАРЫМ СААТТА БИР КОРОЗ 7 МИҢ СОМ ТАПТЫ
«Короз уруштурушат экен» дегенди угуп, ал жөнүндө толук маалымат билүү үчүн Ош облусунун Кара-Суу районуна бардым. Ал жерге адамдар урушка түшүүчү короздорун алып келишет экен. Оюн үчүн тегерек кылып жыгачтын таарындылары төгүлүп, орун даярдалып, көрүүчүлөр, оюнчулар үчүн ал жерге казан асылып, палоо басылат.
Айтымдарында, короздорду уруштуруунун биринчи максаты – ээсинин короз уруштургандар арасындагы аброюн көтөрүү болуп саналат. Ал эми байге коюлганы оюндун бекер болбошуна жана кызыксыз болуп калбоосуна себеп.
Кыргызстанда көбүнчө Кытай, Филиппин тооктору менен аргындаштырылган 4-7 килограммдык салмактагы Малайзиянын дакан породасы кеңири тараган. Дакандын моюну, буттары узун келип, күчтүүлүгү жагынан да башка короздордон айырмаланат. Оюндун эң татаал бөлүгү бири-бирине жашы, салмагы жагынан тең келген короздорду тандоо болуп саналат. Тандоо убактысы кээ бир учурда бир саатка чейин созулат. Оюн короздордун бири рингден качканда, урушууга алы келбей калганда же өлгөндө токтотулат. Жеңишке жеткен короз бир эле оюнда кайра башка корозго урушка чыгарылбайт. Кичине масштабдагы бир оюндан жеңген короз орто эсеп менен 5 миң сомдон жогору байгеге ээ болот.
«Оюнда жеңилип калган эч нерсе эмес, урушуп жатып качып кеткен короз эң начар» дейт оюнчулардын бири. Ал учурда короз өзүнүн эле эмес, кожоюнунун да аброюн кетирет. Мушташ ар бири 10 мүнөттөн турган 10 раундга чейин болот. Эгер бул убакыт ичинде эч бир короз жеңе албаса, анда оюн токтотулат. Көрүүчүлөр тарабынан урушкан короздорго акча сайылат. Биз күбө болгон оюнда эки дакан короз жарым саат убакыт урушуп, жеңгени 7 миң сом байге алды.

«КОРОЗДУ ЖЫГАЧ ПОЛ, ПАЛАС САЛЫНГАН ЖЕРДЕ БАГАБЫЗ»
Жарым сааттын ичинде кожоюнуна пайда алып келген короздор кандай багыларын РАХМАТ КУЛМАТОВ мырза айтып берди:
-Мен эс тарткан кезимден бери үйдө короз багылат. Учурда 12 корозум бар, баары дакан породасындагылар. Үчөөнүн бирден көзү көрбөйт, уруш учурунда жарадар болгон. Аларды тукум алганга гана пайдаланабыз. Тоок 21 күндө жөжө басып чыгарат, анан 2 ай ээрчитип жүрүп багат. Кийин тоок чокулап өзүнө кошпой калганда 9 айлыгына чейин эркин бага баштайбыз. Короз багылып жаткан үй кургак, жылуу болуусу зарыл. Бутуна суук өтпөс үчүн жер жыгач болуп, ага палас салынып, үстүнө саман төгүлөт. Бутунан суук өткөн короздун буту калтырап, урушууга жарамсыз болуп калат.
Алгач 7 ай жумуртканы сууга бышырып берип, кийин уйдун карынын, этти сууга кайнатып, эт туурагычтан өткөрүп беребиз. Жүгөрүнү бүтүн берүүгө болбойт, жөжө чоңоюп калган учурда да аны жаргылчактан өткөрүп берсе жакшы сиңирет. Бир корозго күнүнө эртең менен сууга бышырылган бир жумуртка, кечке чейин 100 грамм жүгөрү, кечинде 100 грамм эт берилет. Урушка даярдалып жаткан короздун сөөктөрү бекем болуусу үчүн малдын сөөгүн ун сыяктуу майдалап, жемине кошо берсе болот. Андан сырткары күрүчтүн шагы, алма да короздорго пайдалуу.

«КОРОЗДУ УРУШТУН АЛДЫНДА МАШЫГУУДАН ӨТКӨРҮҮ КЕРЕК»
-Жакшы багылып, семиргенде корозду кургак короого алып чыгып ага дагы бир корозду көрсөтүп, кыжырдантып туруп аны көтөрүп чуркоо керек. Аны көргөн короз кууп чуркайт. Бул да машыгуунун бир түрү. Кол менен жаткырып, кайра тургузуп бутунун күчтүү болуусуна кам көрөбүз. Уруштун алдында сөзсүз ушундай машыгуудан өткөрүү зарыл. Биринчи күнү жарым саат чуркатып, анан ага дагы убакыт кошуп чуркатып убактысын күнүгө көбөйтүп турабыз. Мындай машыктыруу семиз короздун эти качып, ныкталып, чыйралуусуна чейин уланат. Жөжө короз 11 айлыгында бир түлөп, кайра өзүнө келет. Ошондон кийин аны урушка чыгарууга болот.

«МЫКТЫ КОРОЗДОР 800 ДОЛЛАРГА ЧЕЙИН БААЛАНАТ»
-Мушташка түшүп жеңилген короздун ошол күнү кайра башка корозго урушка чыгууга мүмкүнчүлүгү жок. Кичине масштабдагы бир оюндан жеңген короз орто эсеп менен 5 миң сомдон жогору байгеге ээ болот. Жеңишке жеткен короз ээсине акча утуп берүү менен эле чектелбестен, жумуртка, жөжө сатууга да жакшы жол ачып берет. Ал эми оюнда жеңип алган короздор ошол учурда
10 миң сомдон 700-800 долларга чейинки суммада бааланып, ошол замат сатылат.
Урушка даярдалган короздор сатылбай калуусу же көпкө баалануусу мүмкүн эмес. Корозду сатып алган адам анын пайдасын кантип көрөт? «Ал бир урушта жеңилип калса же өлүп калса ошончо акчаны актабай калат го...» деген ой болбошу керек. Себеби корозду сатып алган адам биринчи кезекте андан тукум алып калууну максат кылат. Анын үйүрүндөгү тооктун жумурткасынын бир даанасы эле 50 сомдон 200 сомго чейин сатылат. Менин короздорум сатуудан эмес, уруштан көп пайда табат. Кээ бир чоң оюндарда 30-40 миң сом тапса, өздөрү 200-300 доллардан сатылат.
Короз мушташтыруунун сезону болуп ноябрь айынан февралдын аягына чейинки суук мезгил эсептелет. Жаз мезгилинен баштап күз айларына чейин жылуу үйдөн чыгарылып, короого тооктордун арасына коё берилет. Ысыкта короздор түлөйт, эти бошоңдоп, алсызданат. Андай убакта урушка салууга мүмкүн эмес. Суук түшкөн сайын эттери чыйралып, күч топтой баштайт.
Короз уруштурган оюн бар экенин угуп жүрсөм да, буга чейин өз көзүм менен көрбөптүрмүн. Оюндун таасиринен чарчаганым тарап, шайдоот кайттым.

Көлөкөдө багылып жаткан короз.

Рахмат Кулматовдун сыймыктанган дакан корозу.

Короз уруш өтүүчү орун даярдалып жаткан учур.

«Рингге» чыккан дакандар.

Уулбү Каныбекова
koom@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  4 
Комментарийлер(11)
07.04.2014. 09:51 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
40
Катталган:
04-03-2013
Соӊку аракети:
21-09-2018 14:11
Жынысы:
Белгисиз
+4
Менда бала кезимде корозумду которуп алып, айылды кыдырып уруштурган кундорум болчу. Ошол кундор кандай сонун эле. ..
07.04.2014. 10:54 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
432
Катталган:
19-02-2013
Соӊку аракети:
22-09-2018 20:18
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Мекеним Кыргызстан
+1
Эх айылымды эстеп кеттим мен да бала кезимде короз уруштуруп ойночумун
07.04.2014. 12:02 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
34
Катталган:
23-02-2014
Соӊку аракети:
18-03-2015 16:03
Жынысы:
Белгисиз
+3
Ээ менин корозум кошналардын короздорунун баарыныкын урат эле даа,
07.04.2014. 12:20 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
14
Катталган:
10-04-2012
Соӊку аракети:
05-11-2015 07:40
Жынысы:
Белгисиз
-2
бул эн жаман нерсе биз мусулмандарга тура келбеген иш
07.04.2014. 19:31 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
87
Катталган:
05-03-2014
Соӊку аракети:
22-09-2018 11:30
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ош
0
бала кезде менда короз уруштурат болчук кошуналардын
07.04.2014. 22:40 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
71
Катталган:
30-09-2013
Соӊку аракети:
07-03-2017 18:44
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Жакшы адамдардын арасында...
+1
Кызык ээ озунчо черин жазылатда тамаша кылсан.:))
08.04.2014. 03:06 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
38
Катталган:
01-04-2014
Соӊку аракети:
17-01-2017 17:55
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ош
-1
Короз уруштуруу, кочкор сузуштуруу, иттерди уруштуруу куноо иш.
09.04.2014. 21:10 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
130
Катталган:
25-04-2012
Соӊку аракети:
10-09-2018 14:24
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ош, Узген.
0
Женилип калса корозун, кечке капа болот элек.
11.04.2014. 09:28 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
87
Катталган:
05-03-2014
Соӊку аракети:
22-09-2018 11:30
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ош
0
KUMU89, жакшырак таптабай депби
11.04.2014. 19:07 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
18
Катталган:
26-03-2014
Соӊку аракети:
28-11-2016 10:14
Жынысы:
Белгисиз
0
exxx kairan jaaw kez mamamdyn 4otogunon ak4a urdagam uwul dakan koroz u4un ayabai kyzygam dagyle kiin bagam kaira !
12.04.2014. 14:12 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
778
Катталган:
12-01-2009
Соӊку аракети:
31-01-2018 00:05
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
+1
Короз уруштурмай Кыргызстандын түштүгүндө гана бар го, калган аймактарда жок. Бул өзбектерден өтсө керек, анткени короз уруштурмайды кинолордон, айрыкча өзбек топучандар уруштурганын көрүп калчубуз.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: