Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Баяман Эркинбаевдин жубайы Чолпон Султанбекова: «БАЯМАНДЫН АРБАГЫ ДАЙЫМА ЖОЛ КӨРСӨТӨТ»

№364 23-29-октябрь, 2009-ж.


Баяман Эркинбаев. Бул ысымды спортко кызыккан жаштардын көбү кумир тутушкан. Элим дегенде эт-бетинен кеткен балбан депутаттын өз ажалынан эмес, белгисиз адамдар аткан октон каза тапканына төрт жыл болду. Анын өлүмү туурасында ар түрдүү кептер кыргыздын кыйырына тараган. Ошол кептерге чекит коюлуп, акырына чыктыбы же дале жыйынтык жокпу деген ойдун учугун Баямандын өмүрлүк жары Чолпон Султанбекова улайт.

– Чолпон эже, кыргызда бармактайынан баш кошкон деген кеп бар эмеспи. Ошонун сыңары Баяман мырза менен бармактайыңыздан кол кармашып, 15 жыл чогуу жашадыңыз. Кичинесинде кандай бала болгону сизге деле белгилүү болсо керек...
– Баямандын балалыгы жөнүндө кайненем көп нерсени айтып берген. Ал Сузак районундагы Кара-Дарыя айылында 1967-жылы төрөлгөн. Сегиз кыз, эки эркектин кенжеси. Жалал-Абад аймагында күрөш катуу өнүккөндүктөн, буту баскан баладан тарта күрөшкө кызыгат. Баяман да күрөш менен бала кезинен эле машыккан экен. Атасы кайсы жерде той-топур болбосун, Баяманды күрөшкө салууну адат кылып алыптыр. Ошондо эле анын ыкчамдыгын, өжөрлүгүн байкагандар “бул баладан кийин бирдеме чыгат, көрөсүңөр” деп, Баямандын келечегине катуу ишенишчү экен. Мектептен соң Ташкенттеги айыл чарба институтун аяктаган.
– Экөөңүздөрдү спорт табыштырдыбы?
– Мен спорт чөйрө­сүнөн алыс адаммын. Орусияда окучумун. 3-курста Ошко каникулга келип, кайра досторум менен бирге кетмек болдум. Качанкыга билет алалы деп сүйлөшкөнү байланыш түйүнүнө баргам. Ошол жерде кара каштуу, бою узун жигит: “Эки тыйын берип турасызбы?”- деп тийишип калды. Жетондун ордуна колдонуп, тыйынымды кайра берди. Анан эле “үйгө жеткирип коёюн” деди. Эсиңизде болсо керек, өзбек-кыргыз коогалаңы болбоду беле. Мына ошол кагылыш курчуп турган кез эле да. Карасам кебетеси, сүйлөгөнү өзбекке окшош экен. Эл ичинде “өзбектер кыргыз кыздарды көчөдөн салып кетип жатыптыр” деген кепти уккан жаным калтырап коркуп калдым. Таанышкандан кийин эки жыл көргөн жокмун. Окуумду бүтүп келип жумушка орношуу үчүн облустук администрацияга барсам, ал жердегилер түшкү тамактанууга кетип калышыптыр. Биз дагы тамактанып алалы деп, курбум экөөбүз жакын жердеги кафеге кирдик. Аңгыча бир жигит келип: “Сиздин атыңыз Чолпон беле? Биринчи таанышканыбызда качып кеткенсиз, бул жолу кача албайсыз”,- деп жиниме тийди. Орой мамилесине кызыктай боло түштүм. Жанымдагы курбум: “Баяман балбан менен кайдан таанышсың? Буга жолукпашың керек,”- деп өзүнчө эле коркуп алыптыр.
– Сизди коркутуп жүрүп эле өзүнө каратып алган окшойт да...
– Кыздар жигити менен жолугарда сүйүнүп чыгат го, мен коркконумдан ыйлап чыгып, кайра үйгө ыйлап кирчүмүн. “Чыкпасаң чачыңды кырдырып кетем, боёк төгүп кетем. Антип кетем, минтип кетем”,- деп коркута берчү. Бир күнү: “Ата-энеңе айтып кой. Менин туугандарым жуучу түшүп барат”,- деди. Кантип айтмак элем? Сага тием деген оюм деле жок дедим. Ата-энем таптакыр каршы болушту. Бирок Кудайдын буйругу экен, баш кошуп калдык. Өмүр бою колунан эч нерсе келбеген эркек менен кыйналып жашаганча Баямандай жигит менен аз болсо да саз жашаганым үчүн өзүмдү бактылуу сезем.
– Анан жумушка орношту­ңузбу?
– Жаңы эле жумушка орношо баштаганымда үйлөнүп калдык да. “Иштебейсиң, үйдө отур” деди. Анын үстүнө, раматылык атам: “Каршы болсок да Баяманга тийдиң. Эми айтканын жасашың керек”,- деп катуу эскертти. Союз тарап, эл соода кылууга үйрөнө баштаган мезгилде Баяман да өз алдынча иш баштады. Күндөн-күнгө бизнеси кеңейди, байыдык. Ошондо “Чолпон, сен да каралашпасаң, мен жетишпей жатам” деп өзү айтып калды. Ал сөзүнөн кийин мен да жумушуна аралаша баштадым.
– Жини жаман болчу деп уктум эле...
– Эркекте кандай касиет болушу керек болсо, ошонун баары Баяманда бар болчу. Азыркылар кырдаалга жараша тигил ойго, бул ойго кылт этип жатышпайбы. Баяман жасайм дегенин жасаган, өз оюнан кайтпаган адам эле. Депутат болгонго чейин эле колунда болгон жакшы оокатын элге бере берчү. Жардамдан соң “Баяман балам, рахмат” деген сөз укса, өзү-өзүнө батпай алактап сүйүнүп келер эле. Мен анда жашмын да. Сен эмне эле элге чача бересиң деп капа болчумун. Апасы пол жуугуч, атасы уста болуп иштеп, анын үстүнө, он бир тууган дегендей, Баяман кыйналган турмушта чоңойгон. Ошондон улам кичинесинде “байысам кедейлерге жардам берем” деп өзүнө-өзү сөз берчү экен.
Баямандын жини келип турса, алдынан эч ким чыкпашы керек эле. Жини жаман болгону менен тез тарап кетчү. Илгери Баяман менен урушуп калгандардын айрымдары азыр чоң саясатта жүрүшөт. Жолдошумдун арабызда жоктугуна төрт жыл болсо да, айрымдары мени көрүшсө Баяманды көргөндөй кыжынышканына таң калам. Ал тирүү кезде табакташ болуп, таламын талашып жүргөндөр көзү өткөндөн кийин далысын салып кетишти.
– Биринчи жолу депутаттыкка ат салышканда эле 96 пайыз колдоо менен өткөн экен. Бул жерде добуш сатып алуу же коркутуу дегендер болду беле?
– 1995-жылы Сузак, 2000-Баткен, 2005-жылы Кадамжай округдары боюнча депутат болгон. 2005-жылы Кадамжайга барганда эч ким Баяманга атаандаш болбогон. Ал кайсы жерге көпүрө, мектеп куруш керек болсо, куруп, карыларга жардам берип келген. Ошондон улам эл толук колдоп берди. Он адамды, жыйырма адамды коркутушу мүмкүн, бирок бүтүндөй элди коркута албайт да. Ал эми акча таратуу деген нерсе болгон эмес.
– Мурунга ок жебеди беле, кимдер атканын өзү билгенби?
– Мен анда Ошто болчумун. Атышуу болгонун телевизордон көрүп калдым. Көп жыл бирге жашагандар бири-бирин аяп калат экен да. Ойлоно бербесин дегендиктен, кимдер атты, эмне болду деп сураганым жок.
– Каза болгондон кийин Феликс Кулов: “Кимдер атканын билем. Өлөргө жакын мага келип айтып кеткен”,- деген эле. Ал киши кийин эмне деди?
– Ооба, трибунадан ошентип айтып жүрдү. Бирок сот залына бир гана жолу барып, ал жөнүндө эч нерсе деген эмес.
– Көз жумган күнү сиз борбордо белеңиз?
– Улуттук олимпиадалык комитеттин президенти болгонуна үч ай болгон. 2005-жылы балдарды мектепке берели деп сентябрга жакын борборго көчүп келдик. Үйдө мен, кайнежем бар болчу. “Чолпон, үйгө баратам. Чай коюп кой”,- деп кечки тогуздарда телефон чалды. Бир убакта эле көчөдөн тарс-тарс деген катуу үн чыкты. Балдар жардыргыч аттырып ойноп жатса керек деп ойлогуча болбой “Чолпо-он!” деген үндү уктум. Оюмдун баары жамандыкка кеткенден улам, ишенесизби, буттарым кыймылдабай калды. Төрт аяктаган боюнча үчүнчү кабаттан жерге түшсөм, Баяманды машинага салып, ооруканага алып баратышыптыр. Артынан жетип барсам, бир таякебиз “сен үйгө бара бер” деп кайра кетирип жиберди. Көрсө, Баяман ошондо үзүлүптүр. Мени жеткирип келген айдоочу үйгө жетерибиз менен эле “ооруканага барасызбы?” деп кайра сурады. Барсам баары тырпырап чуркап калышты. Аңгыча жанагы таякем келип: “Чолпон, сен акылдуу аялсың. Сени азыр бүтүн Кыргызстан карап турат. Ажылдап, чачыңды жулуп ыйлаганың болбойт”,- деди. Ошондо Баяманымдан түбөлүк ажыраганымды билдим. Сыртымдан көз жашым куюлбаганы менен, жүрөгүмдөн жаш эмес, кан агып ыйлап турдум. Ошентип, Ала-Арча көрүстөнүнө коюлду.
– Сизге керээз айтканга жетишкен эмес экен да...
– Жетишкен жок. Ошентсе да “Чолпон, менин кандай адам экенимди элге, балдарыма айта жүр” деп көп айтчу.
Баямандын бизди таштап кеткенине ишенгим келбейт. Түшүмө көп кирет. Дайыма көзү тирүүсүндөгүдөй костюм-шым кийип, галстук тагынып жүрөт. Бир ишти жасаарда эмне кылсам экен деп ойлонот эмеспизби. Ошондо түшүмдө чачымдан сылап, кадимкидей жол көрсөтөт.
– Кылмышкерлер табылдыбы?
– Жабылуу аяк жабылуу бойдон калып келет. Мурун бул себепкер болду, бул аттырды деп шекшип, ар кимден көрүп келсем, азыр мен Баямандын тынч жатышын гана каалап калдым. Кудайга койдум. Баямандын өлүмүнө себепкер болгондордун баарынын эле мендей келинчеги, балдары болсо керек...
– “Каза болгондо Оштогу өз­бектер кадимкидей той кылышты” деп укканбыз. Чын эле ошондой болдубу?
– Ош жергесинде коомчулукка кандай жардам керек болсо, Баяман колунда барларды чогултуп “сен баланча акча бер” деп тескей турган. Ошол нерседен корккондор байлыгын жаап-жашырып жүрүшчү экен. Баяман каза болгондо өзбектер бука союп майрамдагандарын, жашырып жүргөн кымбат баалуу машиналарын айдап чыгышканын көргөн адамдар айтышты. Көзү барда чын эле өзбектер баш көтөрүшчү эмес. Азыр базардагы араба түрт­көн өзбеги деле чоң деп угуп калам. Бирдеме десең эле “кимге айтасың? Кимиң бар? Баяман өлгөн” дешет экен.
– Көзү өткөндөн кийин ири суммага бааланган Кара-Суудагы базарын талашкандар көп болдубу?
– Базар менин атымда турса да, аны басып алышып, өз наамдарына жаздырып алышкан.
– Балдарыңыздын кимиси атасына окшош?
– Үч балам тең атасы тарапты тартты. Кичүү кызым Диана 5-класста окуйт. Кайнежелеримдин көчүрмөсү. Ортоңку балам Байырбек 10-класста. Ал илимге берилген, акылдуу бала. Улуу балам Адилеттин келбети, баскан-турганы, мүнөзү – бардыгы Баяман. Спорт менен да машыгып, көптөгөн ийгиликке жетишүүдө. Өткөндө Баямандын кичи мекенине барсак, карыялар көрүп алып: “Баяман тирилип келгендей болуп жатабыз. Куюп койгондой окшош экен. Кудай өмүр берсин”,- деп көздөрүнө жаш алышты. Адилеттин жашы кичине болгону менен, салмагы чоң. Атасынын ордун мына ушул балам басса керек.
– Балдарынын жакшы жашоосу үчүн мыкты мүмкүнчүлүк түзүп кетсе керек...
– Оштогу “Алыш” спорт комплексинин президентимин. Андай комплекс жадакалса Бишкекте жок. Учурда ал жерден көптөгөн чемпиондор чыгып жатат. Ош шаарында чоң соода түйүнү, мейманканабыз бар. Кудайга шүгүр, мүмкүнчүлүк жетет. Бардыгы балдарым үчүн. Аларды эч нерседен кем-карчсыз өстүрүү менин моюнумда деп жашап келе жатам.
– Кайын журтуңуз менен жакшы эле катышасызбы?
– Кайненем токсонго чыгып калды. Кайнатам мен келин болуп барганга чейин эле каза болуп калыптыр. Кайненеме жайында балдар менен барып келдим. Тез-тез барып турайын дейм. Бирок убакыт жок.
– Баяман мырзанын ордун басчу күйөө чыгат деп ойлойсузбу?
– Турмушка чыгуу жөнүндө ойлонбойм дагы.
– Маегиңизге рахмат. Жаш кеткен Баяман балбандын өмүрүн Жараткан балдарыңызга, сизге берсин.

Сүйүн Кулматова
koom@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(2)
22.11.2013. 22:52 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
17
Катталган:
10-03-2013
Соӊку аракети:
23-09-2018 15:47
Жынысы:
Белгисиз
0
Баяман !!! Кандай кучтуу адам эле. Жаткан жери жайлуу болсун.
24.02.2018. 04:29 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
74
Катталган:
16-03-2017
Соӊку аракети:
14-08-2018 11:51
Жынысы:
Белгисиз
0
Ээх эми эчкачан Баяман агабыздай каны кыргыз жаны кыргыз деген, озбектерди осурткан адам туулбайт
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: