Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

МУЗ ҮСТҮНДӨГҮ ЦИРК

№365 30-октябрь - 5-ноябрь, 2009-ж.


Дүйнө жүзүн кыдырып, цирк сүйүүчүлөрүнө жагымдуу маанай тартуулап келген Орус мамлекеттик цирк компаниясы Кыргызстанда каргашалуу окуяга кабылды. Бирок буга карабай, мекенибизде оюнун улантууда.

Жагымдуу жылмаюусу жүзүнөн кетпеген Светлананын ичинде кандай арман-күйүт бороону жүрүп жатканын элестетүү кыйын.

Дүйнө кезип...

Мекенибизде конок болуп жүргөн “Муз үстүндөгү цирк” бизге чейин Украина, Прибалтика, Катар, Кытай, Франция, АКШ, Индия, Венгрия, Румыния, Түркия, Тунис, Германия өлкөлөрүн кыдырып келишкен. Бизден кийин Казакстанды көздөй сапар алышмакчы. Цирктин каармандары дүйнө кезип жүрүп эле жаштыгынын жалындуу кезин жашап коюшат тура. Бул тууралуу “Муз үстүндөгү цирктин” продюсери Алексей да өз оюн айта кетти:
– Негизинен, цирк жашоосун тандап алгандар табиятынан эле өзгөчө адамдар болушат. Башкача айтканда, эгерде адамзаты бул жашоодо биринчи үй-бүлө куруп очор-бачар болууну максат кылса, цирк каармандары жеке жашоону экинчи планга коюшат. Чынын айтканда, үй-бүлө курууга убактылары да жетишерлик болбойт. Көпчүлүгү башка чөйрөгө чыкпай, кесиптештери менен үй-бүлө курушат. Мисалы, Багдасаровдорду деле алып карасак болот. Өзүнчө династияга айланышкан. Бизде ыраматылык Дмитрий Потапов менен Светлана Бордодымова бир үй-бүлө болчу. Бул жашоодо эч ким кантип, кайсы жерден каза табарын билбейт. Дмитрийдин Кыргызстанда жүрүп аюунун азуусунан дүйнө салышы бешенесине жазылыптыр. Азыр баарыбыздын кейип турган кезибиз. Цирктин кызматкерлеринин жашоосу ушундай,- деп оор үшкүрүп алды.

“Жашообуз кылдын учунда”

Үстүбүздөгү жылдын 22-октябрында циркте болгон окуя кимдин гана үрөйүн учурган жок. Айрымдар “көрүүчүлөргө кол салыптыр” дешсе, дагы бирлери “аюулар “Дордойго” чейин качып кетишиптир” деп да айтып жатышты. Айтор, борбор калаабыз мындай күбүр-шыбыр кептерге толуп калды. Болгон окуяны орусиялык цирктин жетекчилеринин бири Николай мындайча баяндап берди:
– Ошол каргашалуу күнү бардык даярдануулар өз ордунда эле өтүп жаткан. Буга чейин эле Дмитрий аюулардын жакшы укпай жатканын айтканына кесиптештерибиз күбө болушкан экен. Ошол күнү да даярдануу учурунда аюу арылдап укпай жатканынан бир-эки чаап коюптур. Балким, талуу жерине тийгенби, айтор, жинденген аюу үйрөтүүчүсүн баса калып чайнап салыптыр. Ал гана эмес жардамга келген асисстент жигитке да кол салып, жарадар кылган. Учурда анын абалы жакшы. Бул жерден кыргыз циркинин коопсуздук кызматкерлери да чоң эрдик көрсөтүштү. Биздин артисттер жансоогалап эмне кыларын билбей жатышканда капталдагы эшиктерди жапканга жетишип калышыптыр. Эми айбан деген өзүнүн айбандыгын кылат экен. Мындай окуялар ар бир цирктин тарыхында эле кездешет. Андыктан цирк кызматкери болуш үчүн өз жашооңду тобокелге салышың керек.Алардын ар бир кыймылында кокустук болуп кетиши мүмкүн. Ошондон улам цирк кызматкерлеринин жашоосу кылдын учунда десек болот.

“Ары карап ыйлап, бери карап күлүп турам”

Аза күтүп турса да, аренага чыгып эл алдында жаркылдап күлүп, муз үстүндө элди таң калтыра чимирилип бийлеп, оюндарын көрсөтүп жүргөн Светлананын кайратына таң калбай койбойсуң. Каректеринен мына-мына жаш мөлтүлдөп акчудай болсо да Светлана биздин суроолорубузга жооп берди. – Светлана, жолдошуңуздун арты кайырлуу болсун.
– Жашоомдогу эң жакын адамым, жөлөнөр тоомдон айрылдым. Цирк мени Дмитрий менен жолуктурду да, кайра колумдан жулуп кетти.
– Канча жылдан бери аренага чыгып жүрөсүз?
– Эки балам бар. Ошол балдарымды төрөгөндө эле бир аз убакыт иштеген жокмун. Жалпысынан, циркте жүргөнүмө туура он жыл болуптур.
– Жаныбарларды үйрөтүү эмнеден башталат?
– Баары аларды сүйүүдөн башталат. Менин деңиз арстандарын үйрөтүп, сахнага алып чыгып калышым да өзүнчө окуя. Бир жолу биздин циркке кичинекей деңиз арстандарын алып келип калышты. Буга чейин мен көгүчкөндөр менен иштечүмүн. Ары өтүп, бери өткөн сайын эле алар мени карай беришти. Өзүлөрүнчө эле мени менен сүйлөшкүсү келгенин билдиришип, ойноктой беришчү. Алгач тамак берип коюп жүрдүм. Бир күнү жакшылап карап отуруп бул жаныбарларды сахнага чыгарарыма көзүм жетти. Алар да мени эле күтүп тургандай сезилди. Кээде ушинтип жаныбарлар өздөрү да тандап алган учурлар болот. Мына ошондон баштап деңиз арстандары менен иштеп калдым. Алар менин өз балдарымдай эле болуп калышты. Эң кичүүсү – Шарик, 4 жашта. Абдан оюнкараак. Андан кийин Лёля жана Вета. Алар ырдаганды абдан жакшы көрүшөт. Деңиз арстандары мактанчаак келишет. Дүркүрөгөн кол чабуулар болуп калса, тим эле койкоңдоп калышат. Негизи, жаныбарлардын баары эле циркте иштей алышпайт. Адамдар сыяктуу кандайдыр бир таланты барлар тандалып алынат. Жолдошум каза болуп, капа тартып жатканымды түшүнгөнсүп Шарик машыгуу убагында мага башын жөлөп коёт. Ошондон улам жаныбарлар үйрөтүүчүсүнүн ички дүйнөсүн да түшүнүшөт деп айтар элем.
Ал эми жолдошум Дмитрий аюулар менен алек болчу. Аларды мамалак кезинен баштап баласындай бапестеп чоңойткон. Эртең менен дайыма балыктын майын берип, тамагын да таптап берчү. Кандай кырсык басты, айталбайм. Мен болгону жолдошумдун канжалап жаткан жерине гана күбө болдум. “Тез жардам” келгиче эле бир топ канын жоготту. Акыры тил-оозго келбей эки баласын жетимсиретип кете берди. Дмитрий буга чейин деле машыгууларда аюуларына тумшук кап кийгизчү эмес. Кээде абайла десем, “аюуларым сага караганда көп нерсени айттырбай түшүнөт” деп мени тамашалап калчу. Бирок сахнага тумшук капсыз чыгарчу эмес. Мен бул тууралуу көп комментарий бербей эле коёюнчу. Аза күтүп турганыма карабай, көрүүчүлөргө жылмаюу тартуулап иштеп жатам. Номерди татыктуу аткаруу үчүн бул окуяны оюн учурунда унутушум керек. Сахнага чыкканда көрүүчүлөрдүн кол чабуулары мага дем-күч берет. Ошол көрүүчүлөрдүн ишеничин аткарыш үчүн аза күтүп турсам да, жылмаюу менен оюнумду аткарууга туура келип жатат.
Дмитрий Потаповдун сөөгү 26-октябрда самолёт менен туулуп өскөн жери Москвага жөнөтүлдү. Аны узатып кеткен Светлана айым кайрадан Кыргызстанга кайтып келип, цирк аренасына чыгат.

Жаныбарлардын паспорт алуу курагы чектелбейт

Циркке алынып келген ар бир жаныбарга кадимки адамдардай эле паспорт берилет. Эгер биз 18ге чыкканда паспорт алсак, цирк жаныбарлары кайсы жашында аренага чыга баштаса, ошондон баштап паспорт алышат. Ал паспортто аты-жөнү, салмагы, жашы, бою жазылат. Андан сырткары, ар бир жаныбардын терисинин астына чип (жаныбардын кайда жүргөнүн аныктап туруучу аппарат) киргизилет. Муну менен цирк жаныбарлары кайсы өлкөгө тиешелүү экени жана кайсы жерде жүргөнү аныкталып турат. Мындан тышкары, маал-маалы менен дарыгерлердин көзөмөлүнөн өтүп, ар кандай илдеттерге каршы ийне сайылат.
Ал эми гастролго чыкканда жаныбарлар үчүн шарттар түзүлөт. Мисалы, деңиз арстандары сууда жашагандыктан, атайын деңиз туздары кошулган бассейни бар машина менен ташылат. Барган жерде да ушундай эле шарт күтүп турушу керек. Аларды муздаткыч орнотулган дагы бир машина ээрчий жүрөт. Бул машинада жаныбарлардын тамак-аштары жүктөлгөн. Тамак-аш демекчи, деңиз арстандары бир жумада эле 1 тонна балык жешет. Ал эми балыктан сырткары күч кошуучу ар кандай витаминдер да сөзсүз берилип турушу зарыл. Жаныбарлар сахнага чыкканда да ар бир аткарган оюндары үчүн таттуу тамактар менен сыйланышат.

Цирк чоң-кичине дебей, ар бирибизге жагымдуу маанай тартуулайт. Дүйнөнү түрө кыдырып, айлап үй бетин көрбөй, ачуу–таттуу күндөрдү кечиришсе да, алардын жашоосунун маңызы ушунда сыңары.

Бахияна Сатылганова
koom@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: