Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Төлөгөн Касымбеков «СЫНГАН КЫЛЫЧ» (Романды кыскача баяндап беребиз)

№611 18-июль-24-июль, 2014-ж


"Сынган кылычтагы" улам жыйылып, бир түндүккө бириге албай кайра чачырап, өз багытын, өз жолун издеген маалыбыз дагы кайталанып жаткандай.
Ар бир кыргыздын китеп текчесиндеги сыйлуу орунда турушу зарыл болгон Төлөгөн Касымбековдун бул романын жаш муун окуп чыккан, билет деп айтуу кыйын. Андыктан кыргыздын тарыхынын бир бүктөмүн ачып берген романды кыскача баяндап берүүнү чечтик.


(Башталышы өткөн санда)

Бекназар Коконду көздөй согушка кетип, каза тапкан Темирдин өлүмүн угузуп, дан багарлардын айылы чууга толуп чыкты.
Темир кайраттуу, жүргөн жерин шаңга бөлөгөн ачык-айрым, кызыл жүздүү жигит катары сүрөттөлөт. Каада-салттар катуу кармалып, кудалап койгон жери бар кызды ала качуу мындай турсун, аялзатына ашыкча ирет карап коюу тарбиясыздыкка жаткан ошол заманда ал Айзаадасын ала качып алган. Эгер кыз өз көңүлү менен келгенин ачык айтып, атасынан бата берүүнү суранбаса, дан багарлардын айылы сөзгө жыгылып, кыз тарап келип чаап кетсе да, каршы үн дей алышмак эмес. Ошондой коркунучка бел байлап, өз киндигин өзү кескен жаш жубайлардын бактысы көпкө созулбады. Жаш келин жесир калып, дан багарлардын аксакалы Теңирберди өмүрүнүн күүгүмү келип калган маалда туягынан айрылып, боздоп турду.
Бул маалда Абил бий Бекназардан кантип өч алып, эл алдында аброюн кантип түшүрүүнүн айласын таппай жаткан. Ичтен бышып, айла-амал таппай турганында ордодон киши келди.
Алымкул аталык ордодогу каршылаштары тарабынан согуш талаасында атылып өлтүрүлгөн соң тактыдан куулуп калган Кудаяр кайрадан хандыкка ээ болгон. Ордо менен элеттин ортосун кайра бекемдеп, тоолуктарды эпке келтирүү керек эле. Ошондуктан Аксыга Мусулманкул аталыктын баласы Абдырахманды жөнөткөн.
Абил бий жайлоодо жыйын курду. Өзүн эл тагдырын чечишке тиешем бар деп сезгендин баары чубап келип жатышты.
Келер элдин баары келип бүттү деген күнү көк тектирдин дөңүндө жыйын болуп, Абил бий илгертеден келе жаткан каада-салтты, ынтымактын зарылдыгын, шарият жолун сөз кылып, элди муютуунун амалын кылды. Ушул маалда чогулгандардын арасынан бирөө капыстан суроо салды.
– Кудаяр көрбөй жүргөн Кудаяр беле, өзү элетте туулуп, элетте чоңойгон бала... Бактысыбы, шорубу, эки жолу хан болду эле, мына эми, үчүнчү жолу Кудайым мурадына жеткирип салыптыр... Кут болсундан башка каалаарыбыз барбы, кут болсун. Кудаяр-Кудаяр болуп жүрүп, айткылачы, не бейиш көрсөттү эле ушул элге? Бу Кудаяр амирин туткан элге эмне жакшылык убада кылыптыр?
Журтчулук дин тууралуу Абил бийдин эритип сүйлөгөн сөзүнө каршы ооз ача албай отурган эл сөз эртеңки көрөр күнүнө келип урунганда эстерине келе түшүштү. “Ак сөз! Айтсын элчиси, эмне жакшылыкты убада кылыптыр? Баягы кыпчактарга көрсөткөн бейишидир... Ачык айтсын элчиси!” деп гүрү-гүү түшүп кетишти.
Элчинин мындай суроолорго жообу даяр эле... “Мына, туугандар, мен кек алсам болор эле. Кек да кылдым. Алымкул аталык менен Алымбек датканы ээрчип жүрдүм, эмне таптым, ырк кеткенинен башка эмнени көрдүм? Ушу бүгүн силерди жамынып кубат сурасам бир көңүлдү сындырат белеңер, сындырбайт элеңер... Бирок мен кайра Кудаяр менен саруу тагаларынын ортосун колдон келсе данакерлеп кайтайын деп келдим...”
Элдин эртеңин, ынтымагын ойлоп, кечирдим деген адам кантип жакпасын? Чогулгандар ич ара күүлдөп, толкуй баштады. Абил бий менен элчиге ушул эле керек болчу. Шашылыш түрдө хандан келген жарлык окулду.
Кудаяр хан элден салык, кошуун чогултууну кайрадан баштаган экен.
– Мамлекеттин зарылчылыгы үчүн кылкуйруктан тандалган аргымак керек, аргымактарга минип чаба турган эр-азаматтар керек. Кылчаңдоого болбойт! Хан жарлыгы бир! Баягы колго барып жүргөн жигиттер бүт аттанат! Бир айлык күл азыгы, коштогон аты, куралы толук болсун! Түгөлүбүз менен түшүп, таажынын алдында таазим кылабыз...
Жигиттери менен катуу жүрүп келип аттан түшпөй, жыйын четине токтогон Бекназар элдин көзүн ачып, суроону кабыргасынан койду.
– Тууган!- деди Бекназар кыйкырып. – Хандын бизге кылар жакшылыгы ушул беле?! Эртең миңдеп айдап орус мылтыктын оозуна тосмокчу беле?! Сиз менен биз билебиз, орус мылтык түз болот, алыска тиет, бат атылат!.. Тууган, бул ордонун акылын, амирин туталы дедик. Чабышып жүрүп оңдукпу? Мына, амирин тутар замат ордо бизди Чырнай пашага аттандырат турбайбы?! Куп, аттаналы. Ордо биздики, коргойлу. Бирак, Ордо башылар акыл тапсын. Чырнай пашаныкындай түз, алыс атар, бат атар мылтык тапсын! Кыңырак жарабайт эми! Тууган! Жан күйөрлүк кылыңыз, бизден ушул дубай саламды ала кетиңиз. Тапсын бат атар мылтык, казынанын алтынын ары-бери качкан сайын артынып жүрбөй. А анте албайт экен, убара болбосун, биз карыш жыла албайбыз. Ат биздин канатыбыз, канатыбызды жулдуруп, боорубуз менен сойлоп калгыбыз жок. Жигиттер биздин жүрөгүбүз, жүрөгүбүздү окко жылаңач тосор алыбыз жок!

(Уландысы кийинки сандарда)


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Башка сандарда:
Комментарийлер(7)
21.07.2014. 13:55 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
23
Катталган:
14-08-2013
Соӊку аракети:
10-04-2017 06:06
Жынысы:
Белгисиз
0
башталышына ссылка бериип коёмпу???
21.07.2014. 14:53 
Тайпасы:
Супермодератор
Комментарийлердин саны:
8170
Катталган:
19-11-2013
Соӊку аракети:
21-09-2018 13:10
Жынысы:
Белгисиз
0
Sarabanda, Саламатсызбы!
http://www.super.kg/article/?article=28457
21.07.2014. 16:50 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
28
Катталган:
17-01-2011
Соӊку аракети:
20-09-2018 20:01
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Садагам Оштой жеримди..
0
Биздин азыркы бийликте Бекназардай эр журоктор жок!
22.07.2014. 21:41 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
02-09-2013
Соӊку аракети:
17-09-2018 19:42
Жынысы:
Белгисиз
0
абдан жакшы китеп. рахмат. кочмондор козголонун да киргизип койсонор
25.07.2014. 03:22 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
19
Катталган:
19-02-2014
Соӊку аракети:
10-03-2018 18:33
Жынысы:
Белгисиз
0
Кокондо согушта өлбөйт Бекназар Абил-бий кымызга уу кошуп берип өлтүрөт го.
Же мен окуган башка Сынган Кылыч беле?
25.07.2014. 16:32 
Тайпасы:
Супермодератор
Комментарийлердин саны:
8170
Катталган:
19-11-2013
Соӊку аракети:
21-09-2018 13:10
Жынысы:
Белгисиз
0
Mukay, Саламатсызбы!
Сиз бир аз туура эмес түшүнүп алган окшойсуз. Бул жакта Темирдин өлүмү тууралуу сөз болуп жатат.
15.03.2016. 19:15 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
29-02-2016
Соӊку аракети:
14-03-2018 15:39
Жынысы:
Белгисиз
0
электрондук вариантын кочуруп алса болобу pdf
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: