Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Кыяс Молдокасымов, «Кыргыз Туусу» гезитинин башкы редактору: «АЯЛЫНА СӨЗҮ ӨТПӨГӨН ЭРКЕК ЭЛ БАШКАРА АЛБАЙТ»

№366 6-12-ноябрь, 2009-ж.


Бейне

7-ноябрь – Кыргызстанда басма сөз күнү. Ал эми кыргыз тилдүү гезиттердин башаты болгон «Кыргыз Туусу» гезити бул күнү 85 жылдык мааракесин белгилемекчи. Мындай маанилүү датаны эске алып, гезиттин баш редактору Кыяс Молдокасымовду кепке тарттык.

– Кыяс агай, алдынан басма сөз күнү менен куттуктайын. Жыргалынан кууралы, аброюнан түйшүгү көп журналисттик кесипти кандайча аркалап калдыңыз эле? Баяныңызды ушундан баштасаңыз.
– Совет доорунун өкүлү болсом да, көкүрөгүмдөгү улутчулдук (сөздүн жакшы маанисинде) сезим журналистикага жетелеген. Улуттук университеттин тарых бөлүмүн бүтүргөн соң мени ошол эле окуу жайга мугалим кылып алып калышкан. Ага удаа аспирантурада окуп калдым. Бул учурда көптөгөн архивдерди казып, илимге сүңгүп кирүүгө үлгүрдүм. Кыргыз тарыхына тиешелүү, биздин мектептерде окутулбаган жаңы маалыматтарды, документтерди таптым. Анан “эмне үчүн Кыргызстандын тарыхы карт тарыхка ээ калк катары эмес, совет доорунан тарта окутулат? Мектеп программасына эмне үчүн Кыргызстандын тарыхы өзүнчө сабак болуп киргизилбейт?” деген өңдүү суроолорду коюп, макала жаза баштагам. 1993-жылы жаңыдан ачылган “Заман Кыргызстан” гезитинен “тарых бетине редакторлук кылып бериңиз” деп сунуштап калышты. Ошентип, журналистикага аралашып кеттим. 1998-жылы “Азаттык” радиосунун Кыргызстандагы бөлүмүн жетектеп бериңиз” деген сунуш түштү. Эки тараптуу, объективдүү маалыматтарды берүү оор болгон заманда “Азаттыкты” 8 жыл жетектедим.
– 2005-жылы март окуясынан кийин КТРге жетекчилик кылууну сунушташса, алгач баш тарткан деп угуп калабыз...
– Баш тартканым чын. 24-мартта төңкөрүш болуп, эртеси түнкү саат 11лер чамасында Курманбек Салиевич чалып, “Азаттыкты” канча жылдан бери жетектеп келе жатасың. Келип эми мамлекеттик Биринчи телеканалды да ошондой деңгээлге жеткир” деп калды. Түнү бою ойлонуп, бул кызматка азырынча даяр эместигимди сездим. Ошентип, баш тартып койгом. Кийин Курманбек Салиевич менен кошо АКШга барып калдык. Кайра келе жатканда ал киши баягы сунушту дагы айтты. Экөөбүз көпкө маектешкен соң мен макулдугумду бердим. Ошентип, КТРди жетектеп калдым.
– Мына канча жылдан бери ушул чөйрөдө жүрөсүз. Айтыңызчы, журналисттердин заказ менен бирөөнү каралоо же ашыра мактоо иштерине кандай көз караштасыз? Өзүңүз мындай иштерди жасап көрдүңүз беле?
– Теледе да, гезитте да коммерциялык негизде кайсы бир ишкердин ийгилигин, ишкананын жакшы жактарын айтып, көрсөткөн учурлар болот. Бул эми материалдык базаны чыңдоо максатында. Ал эми кичине акчанын чети көрүнгөн жерде Арзымат болуп бирөөнү ашкере мактап, кайсы бир адамдарга ор казууга менин колум да, дитим да барган эмес. Өз жүзүн, үнүн жоготкусу келбеген журналист күн тийген жердин күкүгүнө айланбашы керек. Улам-улам өз позициясын өзгөртө бергени болбойт.
– Бир ирет Бекен Назаралиев “Кыяс Молдокасымовду премьер-министр Апас Жумагуловдун каарынан сактап калгам” деген эле. Сиз жазган бир макалага байланыштуу чыр чыккан экен. Дегеним, ал макала заказ менен даярдалганбы?
– Ал макала менин атуулдук вазийпамдан улам келип чыккан эле. Эч кандай заказ эмес. Репрессиянын курмандыктары Чоң-Таш айылына көмүлгөнү билинип, Ата-Бейит тургузулган кез эле. “Бишкектин айланасында дагы ушундай бейиттер болушу мүмкүн” деген жоромолдор айтылып жүргөн. Апас Жумагулов өкмөт башында болчу. Ошол маалда ал киши Беш-Күңгөй тарапка үй салдыра баштаган экен. Кайсы бир тааныштар аркылуу пайдубал тургузуу үчүн тегизделе баштаган жерден адам сөөктөрү чыкканын угуп калдым. Сураштырып отуруп курулушчуларга байланышка чыгып, чын эле адам сөөктөрү табылганын, айрым сөөктөрдө ок көзөп кеткен өңдүү издер бар экенин уктум. Бирок бул табылга тууралуу тарыхчыларга, тиешелүү окумуштууларга кабарлашпай эле машинага жүктөп, кайсы бир жакка көмдүрүшкөн экен. Өлкөдөгү экинчи адам боло туруп, эмне үчүн мынчалык ою кыскалык кылды деп, күйүп жазгандагы макалам болчу. “Премьер-министрдин үйүн айланган арбактар” деген аталышта.
– Кыяс агай, мына азыр сиз кыргызга аты таанымал журналист, мамлекеттик кызматкер, жетекчисиз. Карьера боюнча айтсак, бир топ ийгиликке жетишкенсиз. А жеке турмушуңузду жөндөп кете алдыңызбы?
– “Жакшы тилек – жарым ырыс” деген кепти аталар бекеринен айтышпаган. Дегеним, чын дилден ниет, тилек кылсаң, алар ишке ашпай койбойт. Кудайга шүгүр, ата-энем келининин колунан ысык чай ичип дегендей, сыйымды көрүштү. Атамдын көзү өтүп кетти. Апам болсо неберелери менен алаксып төрүмдө отурат. 4 уулум бар эле, эки ай мурун кыздуу болдум. Таптатына, ширин кызым бар.
– Бешик боосу бек болсун! Кырктын кырынан ооп калганда наристе жытын жыттаган өзгөчө ырахат болсо керек?..
– Албетте.
– А сиздин балалыгыңыз кайда өттү эле?
– Мен Өзгөндүн Көлдүк айылынан болом. Ыраматылык Салижан Жигитовдун айылдашымын. Атам географ, апам тарыхчы болчу. Алар ар кайсы мектептерге которулуп иштеп, мен болсо чоң энемди карайм, багам деп, өзүбүздүн айылда кала бергем. Андыктан жаштайымдан бир үйдүн түйшүгү кандай экенин көрүп чоңойгом.
– Тарыхчылык кесипти танда­шы­­ңызга апаңыз таасир эткен экен да?..
– Апам сырттан окуп, бүтүргөн. Ошол кезде мен боюнда экенмин. “Мен окуп жүргөн кезде курсакта элең. Сессия тапшырганы барганда эмчекте болчусуң. Ошентип, сен төрөлө электе мени менен кошо тарыхты окуй баштагансың”,- деп апам азыркыга чейин тамашалайт.
– “Адам чоңойгон сайын кыялдар кичиреет” дешет. Келиңиз, бүгүн кыял­данып көрөбүз. Эгер мүмкүнчүлүк, шарт болсо, кайсы өл­көдө жашар эле­ңиз?
– Ушул нерсени мен көп жолу ойло­нуп көргөм. Анын үстү­нө, Түркияда, Прагада жашап, көптөгөн өл­кө­лөргө барып-келип жүрүп, таасирленген учурларым болгон. Айрыкча КТРден жумуштан кеткен соң Түркияга кетип калсам, балдардын тарбиясына, билим алуусуна жакшы деген ойлорго азгырылып жүрдүм. Ал кезде мүмкүнчүлүк деле бар болчу. Бирок баягы эле көкүрөгүмдү тынчытпаган ойлор мени жетектеп, мекенди таштап кетирбей коюшту. Ар кимибиз эле керт баштын камын ойлоп, мекенибизден безе кача берсек кантип оңолмок элек? Кыйналсам да, жыргасам да өз мекенимде эле болоюн деп өзүмдү токтоттум.
– Өмүрүңүздү жалаң журналистикага багыштап келе жатасыз. Үйгө, балдардын, жеңебиздин ар кандай маселелерин чечүүгө убактыңыз барбы?
– Адатта кызматтагы эркектер үйүндө коноктой эле болуп калышат. Мен андай эмесмин. Атүгүл атанын да, эненин да ролун аткарган учурларым болгон. Келинчегим автокырсыктан каза таап, эки уулум менен жалгыз калгам. Бир жылдан ашуун жубайымды жоктодум. Аялдын бизге билинбеген, байкалбаган канчалаган түйшүгү бар экенин өз көзүм менен көрдүм. Карындаштарым, урук-тууган жардам бергени менен, балдарга аялзатынын жылуулугу, мээрими керек экенин сездим. Ошентип жүрүп балдарга өз энесиндей мээрим төгө ала турган, эки уулумдун, менин жоопкерчилигимден качпай көтөрө турган аялзатын таптым. Азыркы келинчегимдин аты – Гүлнара. Жараткан ушул инсанды мага жолуктуруп койгонуна ыраазымын.
– Үйдө кандай кожоюнмун деп ойлойсуз?
– Айрым тааныштарым бар. “Үйгө барганда жумуштагы масканы сыйрып салам”,- деп калышат. Менде мындай сапат жок. Жумушта, көчөдө кандай адам болсом, үйдө деле ошолмун. Үйдүн кожоюнуна тиешелүү милдеттерди көз жаздымга калтырбай, баарын өз орду менен бүтүрүп турууга аракет кылам.
– Үйдө аял кишинин кожоюндук кылуусуна көз карашыңыз кандай?
– Үйдү аял башкарса, үй-бүлөдө эркектин баркы жок болсо, ал үйдүн куту учат. Балдарың, жубайың тараптан сый-урматка ээ болбосоң, үй-бүлөдө ээлеген ордуң жок калат. Чынында, сөзү өтүмдүү болбогон, катын-баласын башкара албаган эркек жашоодо лидер боло албайт. Эл башкара албайт. Кыскасын айтканда, үйдүн кутун кетирген да аял, ырыскысын ашырган да аял.
– Маегиңизге рахмат. Ишиңизде ийгилик, үй-бүлөңүздө тынчтык болсун.

Шаиста Шатманова koom@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(1)
10.11.2009. 18:09 
Тайпасы:
Башкы администратор
Комментарийлердин саны:
39
Катталган:
17-03-2008
Соӊку аракети:
01-04-2014 15:07
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кыргызстан
0
Жакшы киши...
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21232;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: