Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

КУРТ-КУМУРСКАЛАР ДҮЙНӨСҮНДӨ

№616 22-август-28-август, 2014-ж


Курт-кумурскалардын түрлөрү айта берсек көп. Биз бул ирет силерди талаалардан, бак-дарак, өсүмдүктөрдөн көргөн майда жандыктар менен тааныштырабыз. Эмесе, балакайлар, көңүл буруп, бакчадан, жер-жерлерден көргөн жандыктарыңар тууралуу кызыктарды билип алгыла.

ИЙНЕЛИК (СТРЕКОЗА)
Түрү – 3000ге жакын
Жашоосунун узактыгы – 10 айдан бир нече жылга чейин

Көлчүк, камыштар арасында кездешкен ийнеликтердин эң чоңу канатын жайганда 190 миллиметрге жетсе, кичинекейи 20 миллиметрге барат. Алардын башынын басымдуу бөлүгүн чоң көздөрү ээлейт. Ошол «бакыраң» көздөрү менен жанында учуп-конгон бардык жандыктарды байкап, учуп бараткан жеринен азыгын оңой эле кармап жеп кете берет. Ийнеликтин ар бир көзүндө өзүнчө 30 миң «көзчөлөр» болот. Мындай касиети анын бир эле учурда алдын, артын кароого шарт түзөт. Анан да саатына 57 чакырым ылдамдыкта учуп, бат учкан курт-кумурскалардын башында турат.

 

 

 

АЛТЫН КОҢУЗ (ЗОЛОТИСТАЯ БРОНЗОВКА)
Узундугу – 13-23 миллиметр
Жашоосунун узактыгы – 2,5-4,5 ай

Алтын коңуздар өсүмдүктөрдү ылгабай жей берет. Евразиянын талаа, чөлдөрүнөн башка бардык аймактарда, Борбордук жана Түштүк Азиядан Орто Азияга чейин кулач жайышкан. Бул коңуздар күнү-түнү кыймылдабай, гүлдөрдүн жытына ырахаттанып отурганды жактырышат экен. Эгер күн бүркөк болсо учпай, гүлдүн бутактарына жайгашып алышат. Ал эми суукта жерге түшүп, чоң-чоң жалбырактарга жашынып күн өткөрүшөт.

 

 

 

 

БАК КАНТАЛАСЫ (САДОВЫЙ КЛОП)
Узундугу – 1 миллиметрден 10 сантиметрге чейин
Түрү – 34кө жакын

Бак-дарак же бадалдардын арасынан бул жандыкты кокустан кармап алсаң жагымсыз жыт чыгып, жүрөктү айлантат эмеспи. Өңү бозомтук болгон бул жандыктын аты – бак канталасы. Жагымсыз жыт чыгарганынан улам көпчүлүк аны «сасык» деп аташат. Көрсө, алар жагымсыз жыт чыгаруу менен душмандарынан коргонот экен. Канталанын бул түрү айрым өсүмдүктөргө пайдалуу десек да болот. Мисалы, картошканы «жегич» колорадо коңузуна каршы бак канталасын колдонушат. Ошондой эле майда курт-кумурскаларды, алардын жумурткаларын жеп, жок кылышат.

 

 

 

ЖААЧЫ (БОГОМОЛ)
Узундугу – 11 сантиметрге жетет
Жашоосунун узактыгы – 55-60 күн

Талааларда, жайыттарда, кайда болбосун термелип турган, сырткы түзүлүшү боюнча чегирткени элестеткен жандыкты көрсөңөр керек. Айрым жерлерде «бешик терметкич» десе, айрым аймактарда «келин жүгүн» деп аташат. Ал эми зоологияда ал жаачы деп аталат. Бул жандыктын алдыңкы буттары тамакты кармап жегенге ыңгайлашып узун келет. Алдыңкы буттары – эркегиники 42-52 миллиметр, ургаачысыныкы 48-75 миллиметрге чейин жетет. Ал эми арткы буттары чуркаганга ылайыкташкан. Хамелеон сыяктуу шартка ылайык түсүн өзгөртүп туруу өзгөчөлүгүнө ээ. Эгер жырткыч жанында болсо бир нече сааттап ордунда тура берет. Түштүк Европа, Орто Азия, Африка, Австралияда көп кездешет. Кызыл китепке киргизилген. Жаачылардын көпчүлүгү жөргөмүш, таракан, чиркейлер менен азыктанышат.

 

 

ҮЛҮЛ (УЛИТКА)
Түрү – 100 000ге жакын
Жашоосунун узактыгы – 5-7 жыл

Үлүлдүн денеси абдан серпилгич келет. Чөп, өсүмдүктөр менен азыктанган бул жандыктар ылдам дегенде минутасына 7 сантиметрге чейин жыла алат. Кескелдирик, момолой алардын негизги душмандары. Ошондой эле анын дем алуучу тешиктерине кирип кетүүчү коңуздар да өмүрүнө коркунуч жаратат. Дээрлик көпчүлүгү нымдуу жерлерде, жашыл чөптөрдүн көлөкөсүндө жашашат. Үлүлдөрдүн башында эки жуп «мүйүзчөсү» бар. Алардын жардамы менен көрүп, азыктын даамын билишет. Үлүлдөр кайрадан калыпка келүү жөндөмүнө ээ. Кокус алардын кайсы бир органы үзүлүп калса, бир нече жумада толугу менен мурунку калыбына келип калат.

Гүлжамал Бөрүкулова
balakai@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(4)
25.08.2014. 22:24 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
7
Катталган:
26-02-2014
Соӊку аракети:
21-06-2018 18:10
Жынысы:
Белгисиз
0
кандайсынар супер инфо жылаан жонундо дагы жазгылачы
26.08.2014. 10:20 
Тайпасы:
Супермодератор
Комментарийлердин саны:
4715
Катталган:
05-09-2011
Соӊку аракети:
22-09-2018 16:06
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Супер-Инфо
0
kgbekish, Саламатсызбы!
Сунушуңуз тиешелүү бөлүмгө жеткирилди. Рахмат!
28.08.2014. 16:23 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
27
Катталган:
13-08-2012
Соӊку аракети:
14-11-2017 18:07
Жынысы:
Белгисиз
+1
Эмне зыяндарын жазышкан эмес же вообще зыяны жокпу мен жанагы теерменген жаачы дегенди уккам козду оюп алат деп а улулду адамдын бир жерине жабышса чыкпай туруп алат деп укканмын булар жонундо маалымат бергнде зыяндарын да кошо жазышса жакшы болмок эле
30.08.2014. 14:01 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
70
Катталган:
06-08-2014
Соӊку аракети:
12-05-2018 15:04
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Рудный (Казакстан)
0
Жанагы "бак канталасы" деген абдан сасык да
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: