Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

КҮЙҮҮЧҮ МАЙДЫ ҮНӨМДҮҮ КОРОТКОН ГИБРИД АВТОУНАА

№623 10-октябрь-16-октябрь, 2014-ж


Гибрид сөзү латын тилинен алынып, анын мааниси «аргын» дегенди түшүндүрөт. Тактап айтканда, генетикасы эки башка жандыктын аргындашуусунан келип чыккан организмди гибрид деп аташат. Ал эми автоунаа чыгаруучулар күйүүчү май менен да, электр кубатынын күчү менен да жүрө турган унаага мына ушундай аталышты ыйгарышкан. Гибрид кыймылдаткычтуу автоунаа кандай жол менен иштейт, анын артыкчылыктары жана кемчиликтери эмнеде? Мына ушул суроолорго жоопту төмөнкү макаладан табасыз.

ГИБРИД АВТОУНААНЫН ПАЙДА БОЛГОНУНА 1 КЫЛЫМДАН АШТЫ
Гибрид кыймылдаткычтуу автоунаа бүгүнкү күндөгү ачылыш эмес. Гибрид унааны чыгарууга кадамдар 1900-1901-жылдары ташталган жана аны алгачкылардан болуп немис конструктору Фердинанд Порше курап чыккан. Ал эми 1960-70-жылдары америкалык инженер Виктор Воук унаага гибриддик кыймылдаткычты орнотуу менен күйүүчү майды 50 пайызга чейин үнөмдөөгө жетишкен. 1972-73-жылдары СССРде грузин окумуштуусу жана ойлоп табуучусу Нурбей Гулиа тарабынан ушундай эле кыймылдаткычтар иштелип чыгып, иш жүзүнө ашырылган. Бирок өткөн кылымда күйүүчү майдын кенендиги жана ага болгон баанын төмөндүгү мындай автоунааларды массалык түрдө чыгарууга шаштырган эмес.
Ал эми бүгүнкү күндө нефтинин жетишсиздиги, экономикалык каатчылык жана планетабыздын мышык ыйлагыдай экологиялык абалы автоунаа чыгаруучуларды гибриддик кыймылдаткычтарга кайрадан басым жасоого түртүүдө. Өнүккөн өлкөлөрдө экологиялык жактан зыяндуулугу аз гибриддик автоунаалардын санын көбөйтүү максатында мындай унаа ээлери унаа салыктарынын айрым түрлөрүнөн бошотулган. Ал эми бизде болсо жеңилдикти мындай кой, гибриддик автоунаа эмне экенин эми гана түшүнүп келатабыз.

ГИБРИД КЫЙМЫЛДАТКЫЧ КАНТИП ИШТЕЙТ?
Гибрид автоунаанын кыймылдаткычы бензин жана электр кыймылдаткычтарынын биригүүсүнөн турат. Иштөө режимдерине ылайык бир учурда экөө тең бирдей же кезектешип иштей берет. Алсак, катуу ылдамдыкта айдаганда күйүүчү май менен иштөөчү кыймылдаткыч ишке киргизилсе, от алып турганда жана ылдамдыгы саатына 50 чакырымдан төмөн жүрүп келатканда электр кыймылдаткычы иштейт. Эгер май менен иштөөчү кыймылдаткычка күч келсе, кошумча күч берүү үчүн электр кыймылдаткычы кошулуп, экөө бирдей иштейт. Ал эми ичинен күймө кыймылдаткыч иштеп жаткан учурда электр кыймылдаткычы унааны жүргүзүүгө эмес, аккумулятордук батареяга кубат толтуруучу генератордун кызматын аткарат. Ушундай эле жагдай тормоз системинде да камтылган. Унаа жүрүп келатып тормоз басылганда электр кыймылдаткычы электр кубатын иштеп чыгара берет. Бул болсо автотыгын көп болгон шаар ичинде ыңгайлуу экенин айдоочулардын көпчүлүгү жакшы түшүнсө керек.

«ҮНӨМДҮҮ БОЛГОНУ МЕНЕН БААСЫ КЫМБАТ»
«Карга баласын аппагым дейт» дегендей, ар бир ишкана өзү чыгарган продукциясынын кемчилигин жашырып, жакшы жагын гана айтат эмеспи. Мына ушул тарабын ачып берүү үчүн гибриддик автоунаа кеңири жайылган АКШдагы мекендешибиз ИХМАТИЛЛА МАТИРАИМОВду кепке тарттык. Ал 2012-жылы чыккан Тойота Приус үлгүсүндөгү гибрид кыймылдаткычтуу автоунаанын ээси катары артыкчылыктары менен кемчиликтерине токтолуп өттү:

-Чындыгында эле гибриддик автоунааларды шаар ичинде айдасаң күйүүчү майды аябай үнөмдөйт экен. Трассага чыкканда башка унаалардай эле май ичет. Өзүм 2 жылдан бери Тойота Приус үлгүсүндөгү гибриддик автоунааны айдап жүрөм. Кыймылдаткычынын көлөмү 1,8 литр, 100 чакырымга шаар ичинде орточо 5,67 литр бензин сарптоодо. Ал эми кыймылдаткычынын көлөмү ушундай эле автоунаа 100 чакырымга шаар ичинде 8-9 литр сарптайт. Артыкчылыктары катары күйүүчү майды үнөмдөгөнүн айтсак болот. Шаар ичинде тыгынга туш келип калсаң, электр мотору иштегендиктен май коротпойсуң. Дагы бир мага жаккан жери кыймылдаткычтын күчүн арттыруучу же, тескерисинче, майды үнөмдөө үчүн күчүн азайтуучу атайын режимдери бар. Ошондой эле унаа бензин менен иштеп жаткан учурда аккумулятордук батареясына кубат топтоло берет.
Унаанын баасына келсек, баасы башкаларга салыштырмалуу кымбат. Мисалга, 2014-жылы чыккан Тойота Камринин гибриддик түрү 24,5 миң доллар турат. Ал эми бензин менен гана жүрө турганы 18-19 миң доллар. Мындан сырткары тетиктери жана оңдотуу да кымбат. Аккумулятордук батареясынын өзү эле арзаныраак бир унаанын баасын чапчыйт. Анын колдонулганын койдурсаң 1,5-2,5 миң доллар, ал эми жаңысы 3-5 миң долларга жетет. Аккумулятордук батареясын 150-200 миң чакырым жүргөндө алмаштыруу керек деп белгиленген. Меники 160 миң чакырым жүрдү, Кудайга шүгүр, бузула элек. Негизинен мындай автоунаалар шаарларга ылайыкталган десек болот. Чаңдабай турган таза жолдордо айдоо керек, кыймылдаткычына чаң толуп калса бат бузулат дешет. Мындан сырткары кыштын күнү кар унаанын асты тийгендей калыңдыкта жаап салса дөңгөлөк айланбай калат.

Кыргызстанда гибрид кыймылдаткычтуу автоунаалардын да, аларды атайын ташып келип саткан сатуучулардын да саны аз. Андыктан мындай автоунааны алуу үчүн кардарлар унаа ташыган фирмаларга буйрутма беришет. Жогоруда Ихматилла мырза айтып өткөн 2014-жылы чыгарылган кыймылдаткычынын көлөмү 2,5 литр болгон Тойота Камри автоунаасынын гибриддик түрүн Кыргызстанга ташып келген соң анын орточо баасы канча болорун эсептеп көрөлү. Унаанын баасы АКШда 24 500 доллар турса, аны Кыргызстанга ташып келүү үчүн жүк ташыган фирмалардын кызмат акысы 3000 доллардын тегерегин түзөт. Бажы төлөмү учурдагы тариф менен 3500 долларга барат. Ал эми унааны каттатууга 600 доллардын айланасындагы каражат зарыл. Ошондо аталган автоунаанын биздеги баасы 31 600 долларга чыгат.

КЫЗЫКТУУ МААЛЫМАТТАР

  • Дүйнөдө гибрид автоунааны чыгаруу боюнча Toyota корпорациясы алдына эч кимди салбай келет. 1997-жылдан 2013-жылдын соңуна чейин бул корпорация чыгарган гибрид унаанын саны 6 миллиондон ашкан.
  • Гибрид автоунаанын санын массалык түрдө чыгарууга никель-металл-гибриддик аккумулятордун жетишсиздиги мүмкүндүк бербей келет.
  • Статистикалык маалыматтарга ылайык АКШда 2013-жылы гибрид автоунаалардын саны 2 миллионго жеткен.
  • Жеңил автоунаалардан сырткары гибрид кыймылдаткычтуу автобус жана жүк ташуучу унаалар да бар.
  • Америкадагы жолдогу чыгымдарды баалоо боюнча институтунун иликтөөсүндө гибрид автоунаалардын үнү чыкпагандыктан, алар башка унааларга салыштырмалуу жөө адамдардын өмүрүнө көбүрөөк коркунуч туудурат. Иликтөөдө жолдон өтүп бараткан жөө адамдарды сүзүп кеткен учурлар 20 пайызга көп катталган. Буга окшогон кырсыктардын алдын алуу үчүн анча чоң эмес ылдамдыкта келаткан гибрид унаанын жакындап келатканын жөө адамга билдирүү үчүн атайын үн чыгаруучу генератор орнотуу каралган.
Фердинанд Порше курап чыккан «Лохнер-Порше» аталышындагы эң алгачкы гибрид автоунаа.

Кубаныч Сыдыков
kenesh@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(4)
14.10.2014. 00:18 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
31-10-2012
Соӊку аракети:
25-10-2018 04:53
Жынысы:
Белгисиз
0
ООО hybrid чындыгында бензинди уномдойсун, а баасы кымбат . А эгер батерейи олиуруп калса 8 мин $ Америка да кгда билбейм. Менде Tayota Camry Hybrid .
20.10.2014. 11:06 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
54
Катталган:
15-09-2008
Соӊку аракети:
31-01-2017 11:25
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
г.Бишкек
0
Jamaksana8988, 8000 доллар деген уят болот) Кыргызстанда баасы бир элемент 3000 сомдон. И олгондо да баары бир олбойт. Айда жылда бир олот, олсо. Себептери негизинен озубуздон эле кетет. Мисалы машине 2-3 ай айдалбай туруп калса, же болбосо катуу ысып кетсе.. А болбосо ар бир элементке Тойота 12 жыл гарантия берет. Ошондо 2000чи жылкы Приустарга 2011 - 2012 чи жылкы батареяларды салышып жатышат. 2024чу жылга чейин айда Приус)!
14.10.2014. 02:25 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
17
Катталган:
09-03-2014
Соӊку аракети:
05-11-2014 14:09
Жынысы:
Белгисиз
0
аааа 31600 долларга 'жинннди' машина сатып аласынго
19.10.2014. 01:39 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
19
Катталган:
23-04-2014
Соӊку аракети:
27-06-2017 18:20
Жынысы:
Белгисиз
0
31600 долларга жанны 3 степ алам
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: