Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ЖАШ БАЛАГА КҮНҮМДҮК КЕРЕКТӨӨСҮНӨ АКЧА БЕРҮҮ КЕРЕКПИ?

№627 7-ноябрь-13-ноябрь, 2014-ж


Редакциябызга ата-энелерден «балдарды кичинесинен кантип акчаны туура колдоно билүүгө үйрөтүүгө болот?» деген каттар көп келет. Алардын суроолоруна «Альтернативаларды алга жылдыруу» коомунун координатору, психолог ПЕРИЗАТ АСЫЛБАЕВА жооп берет.
– Балам 5 жашта, бала бакчага барат. Күнүгө эртең менен турганда эле «Бүгүн эмне алып бересиң? Алып бербесең барбайм» деп догурунат. Карап көрсөм менин эле баламда эмес, башкалардын бакчадагы жана мектептеги балдарында да ушундай жорук. Ушундан улам балдарга күндө бир нерсе сатып алууга акча бериш керекпи же жокпу деп сурагым келет.

Назик, 29 жашта, Бишкек

– Бала чоңоё баштаган убакта ата-энеде «балага күнүмдүк керектөөсү үчүн акча берүү керекпи, керек болсо канча жаштан?» деген суроо туулат.
Буга психологдор «берүү керек, бирок акча эмне экенин түшүнүп баштаган 5 жаштан жогору балдарга» деп жооп беришет. Эмне үчүн берүү кажет? Анткени акча баланы өзүн чоңоюп калган адам катары сезүүгө, өз алдынча каалаганын сатып алууга, акчаны туура сарптоого, керектүүсүн сатып алууну алдын ала пландоого, башкача айтканда, акчаны туура колдоно билүүгө үйрөтөт.

БАЛДАРГА АКЧА БЕРҮҮДӨ ТӨМӨНКҮ ЭРЕЖЕЛЕРДИ ЭСКЕ АЛУУ КАЖЕТ:

  1. Акчаны бергенде аны өз алдынча коротуусуна мүмкүнчүлүк бериңиз. Бирок алдын ала эмнеге короткусу келерин сурап, анан өз кеңешиңизди айтыңыз. Бул баланы бир нерсе сатып алууну алдын ала пландоого үйрөтөт.
  2. Эң керектүүлөрдү сатып алганга гана жетчүдөй сумманы берүү кажет. Ошондо бала ой-келди бир нерселерди сатып албай, акчаны үнөмдөйт.
  3. Башында 1 күнгө гана жеткидей акча бере баштап, анан 1 аптага жетерлик акчаны бергенге өткөн оң. Бирок берерде «бул 1 аптага, эгер муну 2-3 күндө түгөтсөң, анда башка акча албайсың. Кийинки аптаны күтөсүң. Мисалы, мен бир айда бир гана жолу айлык алам, эгер аны 5 күндө түгөтсөм, мага башка акча бербейт. Ал эми акча сага бергенден тышкары светке, газга, тамак-ашка да керек жана баарына жетиши зарыл» деп айтыңыз. Ушинткенде бала акчаны үнөмдөөнү, барктоону үйрөнөт.
  4. Баланы акчасын үнөмдөп топтоого үйрөткүңүз келсе, анда ага акча чогултуучу буюм сатып бериңиз. Аны менен катар эмне сатып алууга акча топтогусу келерин сураңыз. Мисалы, ал уюлдук телефон алгысы келеттир. Баланы акча топтоого кызыктырыш үчүн бир эрежени колдонуңуз. Мисалы, ал топтогон ар бир 100 сомдун үстүнө сиз да 100 сомдон кошуп турасыз. Анан акча топтолгондо балаңыз менен дүкөнгө кошо барып, анын каалаганын тандашып бересиз. Ошол убакта ал акчаны сатуучуга өзү берип, кайтарымын өзү алуусу кажет. Бул балага соода жасоодо канааттануу алып келип, акча топтоого, ага керектүүсүн сатып алууга көндүрөт.
  5. Акчаны балага мүмкүнчүлүгүңүзгө жараша жол киреден тышкары аздан болсо да берип туруңуз. Бул бала башкалардан өзүн кем сезбеши үчүн керек. Кээ бир ата-энелер баласына көп акча беришет. Ал болсо кереги жокторду алып коротот. Бирөөлөргө жагынып, аны доско айлантуу үчүн аларга бир нерселерди сатып берүүгө өтөт. Мындай болгондо балада акчага достукту, жакшы мамилени да сатып алууга болот экен деген түшүнүк калыптана баштайт. Андыктан акча эң керектүүлөрдү сатып алууга гана жумшала тургандыгын түшүндүрүп жана керектүүсүнөн ашыкча акча бербеңиз.
    Кокус балага берер акчаңыз жок болсо, «акчаң жок болсо эле башкаларды өзүңдөн артык сезип калууга болбойт. Бүгүн болбосо эртең болот. Башкысы, жакшы жүрүп, жакшы окушуң керек» деп түшүндүрүңүз.
    Эгер минтип түшүндүрбөсөңүз, ал акчасы жок күнү башкаларга көз артып, көрө албастык кылат. Мүмкүн, бирөөлөрдүн акчасын тартып же уурдап алууга чейин барат. Бул мүнөз бара-бара калыптанып кетсе жаман.
  6. Көпчүлүк ата-энелер балдарына үй иштерин жасаганы үчүн акча беришет. Бул туура эмес. Анткени үй-бүлө мүчөсү катары бала да өз милдеттерин аткаруусу кажет. Мисалы, кранды оңдогону үчүн атасына, кир жууганы үчүн апасына бирөө акча бербейт да.
    Кээ бирөөлөр баласы жакшы баа алса да акча карматышат. Бул да ката, себеби бала буга көнөт жана ар бир жолу жакшы баа алган сайын сиз менен эсептешүүгө өтөт. Билим акчага баалана баштайт. Баланын жакшы окуганы келечеги үчүн керектигин 1-класстан баштап түшүндүрүүңүз кажет.
    Бирок жалпы жакшы ийгиликтери үчүн анда-санда бир жакка алып барып көңүлүн ачып же белек берип койсоңуз болот.

«Супердин» сурак бурчу
БАЛАҢЫЗГА КҮНҮМДҮК КЕРЕКТӨӨСҮ ҮЧҮН АКЧА БЕРЕСИЗБИ?

Айбек Сүйүнтбеков, экономист, 35 жашта, Талас:
– Эки балам лицейге жөө барып-келип окушат. Экөөнө тең күнүгө 50 сомдон берем. Ага каалагандарын алышат, өчүргүч, сагыз, картошка калдырканын дегендей. Кайра аны эмнеге короттуңар деп сурабайм деле.

Светлана Байболова, дарыгер, 45 жашта, Бишкек:
– Мектепке бир балам барат. Ага күнүгө жол киресин кошкондо 70 сомдон берем. Бирок көчөдө сатылган азыктарды алба, алар таза эмес, түрдүү оорулар жугушу мүмкүн деп эскертем. Курсагы ачса мектептин ашканасынан тамактанат.

Адилбек Батыров, журналист, 60 жашта, Баткен:
– Балдарым үйлөнүп-жайланып, өздөрүнчө кетишкен. Азыр колубузда бир небере кызым бар, ал Ошто Кыргыз-түрк лицейинде 7-класста окуйт. Керектүүсүн алсын деп айына 3-5 миң сомдон беребиз. Эмне алдың десек тиги-бу деп отчётун берет.

Гүлбарчын Карабаева, мугалим, 36 жашта, Бишкек:
– Үч эм балдарым 4-класста окушат. 2-класста окуган дагы бирөөсү бар. Бала бакчага бир балам барат. Мектептеги балдарыма акча болгондо гана ар бирине 15-20 сомдон берип койбосом, күндө бербейм. Бала бакчага барчусу «тонойт», күндө бир нерсе алып бербесем баспайт.

Замир Арыкбаев, ырчы, 33 жашта, Бишкек:
– Бир кызым бала бакчага, бир кызым мектепке барат. Бала бакча менен мектеп үйгө жакын болгондуктан жол кире коротпойбуз. Бирок жолдо алып бер дегендерин сатып беребиз. Мисалы, шире, сагыз. Ошентип экөөнө күнүгө 60-100 сомдон кетет.

Арпажан Абирова, пенсионер, 55 жашта, Кара-Балта:
– Колубузда 2 кичине неберебиз бар. Аларга чоң атасы экөөбүз эки-үч күндө бир керектүүлөрүн алып берип турабыз. Негизи, күндө каалаганын алып берип, жаман үйрөтпөө кажет.

Канымжан Усупбекова
kenesh@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(9)
10.11.2014. 15:11 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
195
Катталган:
26-01-2011
Соӊку аракети:
15-12-2016 20:00
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
ош
0
A мен болсо дем алыш кундору гана берем ,15-20 сом
18.03.2015. 00:14 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
212
Катталган:
07-03-2015
Соӊку аракети:
03-11-2016 13:22
Жынысы:
Белгисиз
0
mikinookat,жакшы кылат экенсин мен майрамдарда беремин.
11.11.2014. 00:53 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
54
Катталган:
30-05-2013
Соӊку аракети:
24-11-2015 23:37
Жынысы:
Белгисиз
+1
ар бир балаг кудайым озу акыл берет ошо берген акыл менен жашайт акчаны беруу же бербо м.н тарбиялай албайсын чонойгондо озу экономдоп алат озунордон эле пример алсанар болот!
11.11.2014. 12:33 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
328
Катталган:
21-07-2014
Соӊку аракети:
15-11-2018 00:49
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Деңиз жээгинде.
+2
Баланын бар менен жокту билип оскону эле жакшы го,дайыма каалаганын кыла бербей,анча-мынча жок дагы деш керек деп ойлойм.
12.11.2014. 15:22 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
53
Катталган:
22-10-2012
Соӊку аракети:
14-11-2018 20:16
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кыргызстан
0
Иним 1-класста окуйт.Кызык эч акча сурабайт.Берсе алып коет болбосо жок.Бирок атам озу эле 3-4кундо бир берип турат.
14.11.2014. 18:03 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
16
Катталган:
26-04-2014
Соӊку аракети:
19-11-2018 10:14
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Дубай
+1
Негизгиси заманга жараша тарбиялаган жакшы деп тушуном. Бир жолу эле талтанбай кылгандан коро Бар эмне Жок эмне экенин тушундуруп туура жолго баштаган жакшы.
15.11.2014. 20:38 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
6
Катталган:
26-04-2012
Соӊку аракети:
03-07-2018 22:09
Жынысы:
Белгисиз
0
Анан чонойгондо ата сигаретке акча беринчи деп турсада болбойтта
17.11.2014. 04:42 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
110
Катталган:
24-03-2013
Соӊку аракети:
04-03-2018 01:26
Жынысы:
Белгисиз
0
Бир мугалим эже бербейт экен айлык азда
09.04.2015. 14:08 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
15-07-2007
Соӊку аракети:
01-09-2017 00:28
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Men Evropa olkolorundo baldaryna akchany kichinesinen unomdogondu uirotup,kopilkaga saldyryp chogultup atsa kichinesinen emnege akcha karmagandy uirotot dep jaman korgom.Korso bul kelechektegi en kerektuu,adamdyn turmushun aldyga jyldyra turgan nerse eken.Bul keneshterdin baary en paidaluu jana baaluu.Myna bizde adamdardyn deerlik kopchulugu bir aylyktan ekinchisine jetpei jashashat,bul nerse akchanyn azdygynan murdada ynomdogondu bilbegenibizden bolup atat.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: