Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Уулуу, бирок кирешелүү – НЕФТЬ

№370 4-10-декабрь, 2009-ж.


Силер билесиңерби?

Нефть жер жүзүндөгү күйүүчү май жана отун ресурстарынын 48 пайызын түзөт. Жылына дүйнө жүзүндө 3,6 миллиард тонна нефть өндүрүлүп, баасы 252 миллиард долларды чапчыйт. Бул фактылар нефтинин эң керектүү, эң баалуу кен байлык экенин айтып турат.

ЖЕРДЕН СЫЗЫЛЫП ЧЫККАН БАЙЛЫК
Жашообуздун терең катмарына сиңип калган нефть жөнүндө б.з.ч. 6-4-миң жылдыкта эле айтылат. Байыркы грек тарыхчысы Геродоттун жазууларында “нафта” деген ат менен белгилүү болгон күйүүчү зат жөнүндө жазуу сакталуу. Ал жерде нефтинин цемент жана күйүүчү зат катары колдонулганы жазылат. Ал эми бүгүн кеңири колдонулуп жүргөн нефть деген сөз перс тилинен алынып, “жер катмарына жайылган, майланышкан күйүүчү суюктук” деген маанини берет.
XVI-XVII кылымдардан тарта дүйнөнүн көпчүлүк бөлүгүндө нефтини чырактарды күйгүзүүдө, медицинада жана айыл чарбада кеңири колдоно башташкан.
Орусиянын аймагында алгачкы нефть иштетүүчү завод 1745-жылы иштей баштаган. Ошентип жүрүп отуруп нефть тармагынын гүлдөп-өнүккөн мезгили XX кылымга келип такалат.

БУЛА, ЖЕЛИМ, БОЁКТОР...
Нефтехимиялык өндүрүштүн өнүгүшү менен “кара алтындан” күйүүчү майга катар отун энергиясын алуу да алдыңкы орунга чыккан. Андыктан нефть өндүргөн өлкөлөр башка мамлекеттерди көгүлтүр от менен да камсыз кыла башташкан. Ошондой эле нефтини башка тармактарда кеңири колдонууга болору билинген. Айтсак, нефтиден синтетикалык каучук, була, желим, тазалоочу каражаттар, боёктор, DVD, CD дисктери, жогорку активдүү заттар жана башкалар алынат.
Ал эми биз колдонуп жүргөн жаратылыш газы дагы нефти менен бирге чыгары белгилүү.

АДАМДЫН ГАНА ЭМЕС, ЖЕРДИН ДА ДЕН СООЛУГУНА ЗЫЯН
Нефтини жашоодо кеңири пайдаланып, зыян жактарын унутуп калгандайбыз. Миллиарддаган байлык алып келүүчү бул зат жер түбүнөн чыгары менен эле жаратылышка зыянын тийгизип баштайт. Нефть чыккан жерде жаныбарлар менен өсүмдүктөр жокко эсе.
Ал эми адамдарга тийгизген зыянына келип токтололу. Нефтиден бензин, солярка, керосин, асфальт алынат эмеспи. Булардын баары жогорку уулуу заттардын катарын толуктайт. Дайыма жолдордо күзөттө турган МАИ кызматкерлери, айдоочулар, май куюучу жайларда иштегендер, авто оңдоочуларга зыяны жогору. Бул адамдар бронхиалдык астма, рак, аллергия, нерв клеткаларынын ар кандай илдеттерине кезигип, азап тартышканы байкалат. Ошондуктан бул тармактарда иштегендер маал-маалы менен дарыгерлердин көзөмөлүнөн өтүп туруулары керек.
Ал эми жалпы элге кандай зыяны бар? Машиналардан чыккан бензиндин түтүнү абага көтөрүлүп, суунун буусу менен коргошунду пайда кылат. Ал адамдарга аба менен дем алуу органдары аркылуу кирип, ар түрдүү ооруларды чакырат. Коргошун адамды алсыздандырып тез чарчоого, психикалык өзгөрүүлөргө, уйкусуздукка, көңүлдүн чөгүүсүнө жана гормондук алмашуулардын бузулуусуна алып келет. Ошондуктан автоунаалар быкпырдай кайнаган мегаполистин жашоочуларынын ден соолугу кадимки айылда, кең талаа-түздө жашап, иштегендерден алда канча начар болот.

НЕФТЬ ӨНДҮРҮҮДӨГҮ АЛДЫҢКЫ КОМПАНИЯЛАР
Дүйнө жүзүндө нефть өндүрүү боюнча 1-орунда Сауд Арабиясынын “Saudi Aramco” компаниясы, 2-орунда Ирандын “NIOC” компаниясы, 3-орунда АКШнын “Exxon Mobil” компаниясы турат. КМШ аймагынан “Роснефть” компаниясы 16-орунда.
Ал эми нефтинин жардамы менен миллиардерлерге айланган адамдар да жалпыбызга белгилүү. Тарыхты алып карасак, биринчи миллиардер Жон Рокфеллер нефть аркылуу байлыкка жеткен.
Азыркы кездин да нефти магнаттары Рокфеллерден кем калышпайт. Алардын бири Сауд Арабиясынын падышасынын баласы – Мухаммед вин Фахт. Анын ишканасы суткасына 12 миллион баррель нефть өндүрүп турат. Бул нефтинин баасы 7 миллиард долларды түзөт.

БУЛ ДАГЫ НЕФТЬ ЖӨНҮНДӨ

  • Адамзат тарабынан ушул кезге чейин 210 миллиард тонна нефть өндүрүлгөн.
  • Болжолдор боюнча жердеги нефтинин запасы дагы 50 жылга чейин жетет.
  • Дүйнөдө нефтини эң көп керектеген өлкөлөр – Кытай менен Индия.
  • Нефтини байыркы заманда өлгөн денени бальзамдоо үчүн да колдонушкан. Ошондой эле “кара алтындан” бензин, керосин, мазут, асфальт, битум, парафинден сырткары нефтинин курамындагы компоненттер маргарин майында жана шоколадда да жолуктурса болот.
  • Баррель деген сөз англис тилинен алынып, “чоң идиш” (бачок) деген маанини берет. Анын көлөмү 158 литрди түзөт.
  • 1 тамчы нефть 25 литр сууну жараксыз кылат.
  • Бензинди күндүз сатып алууга караганда кечинде алган оң. Анткени аба температурасы төмөн болгондо бензиндин тыгыздыгы жогорулап, бензин көбүрөөк болуп калат.

Залкарбек Карабалаев
koom@super.kg


«Супердин» сурак бурчу

АВТОУНААГА КАНЧАЛЫК ДЕҢГЭЭЛДЕ КӨЗ КАРАНДЫСЫЗ?

Бахтира, 23 жашта, студент:
– Автоунааларсыз күнүм өтпөй калат го. Азыр студентмин, жалаң маршруткада жүрөм. Кышында сууктарда көпкө күтүп же кеч калып калганда машинам болсо деп кыялданып кетем. Буюрса, биринчи орунда машина алууга аракет кылам.

Урмат, 43 жашта, кызматкер:
– Өтө деле көз каранды эмесмин. Буга чейин ата-бабаларыбыз машинасыз деле жашап келишкен. Азыркы жаштар бир кадам жерге да жөө басышпайт. Жакшысы, Европа өлкөлөрүндөй болуп велосипедге көнсөк, ден соолук үчүн деле жакшы болмок.

Зейне, 63 жашта, пенсионер:
– Шаар жергесинде кааласаң-каалабасаң да автоунааларга көз каранды болот экенсиң, ботом. Айдоочулук күбөлүктү сатып алып айдап жүргөндөрдүн айынан кырсыктар көп. Ушундан улам эки неберемди өз алдынча окууга жибергенден коркуп өзүм жеткирем.

Талант, 28 жашта, сатуучу:
– Бир нече жылдан бери машина айдап жүрүп, катуу көнүп алыптырмын. Бузулуп калса тим эле чолок болуп калгандай, иштерим бүтпөй жүдөй берем. Бир жолу машинам бузулуп жөө калып, кайсы маршрутка кайда барарын билбей кыйналгам.

Бактыбек, 39 жашта, зоотехник:
– Менимче, азыркы жашоодо автоунаанын ролу абдан чоң. Бирок бензиндин күн санап кымбаттап жатканы кооптондуруп жатат. Эгер ошол чын болсо, машиналарды короого токтотуп, кайрадан троллейбустарга тыгылышмай башталат да.

Мээрим, 18 жашта, студент:
– Азыр мен эки бутума көз карандымын. Окууга жөө барам. Ата-энемди кыйнап, күндө акча сурай бергим келбейт. Мага окшогон студенттер аз эмес. Бирок суук күндөрү кыйналасың. Мамлекет студенттерге жол кирени арзандатып берсе жакшы болмок.

Дүйшөн, 50 жашта, айдоочу:
– Эл көз каранды болбосо да мен автоунаага көз карандымын. 20 жылдан бери рулдамын. Үй-бүлөмдү да ушул машинамдын жардамы менен багып жатам.

Бахияна Сатылганова


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: