реклама
Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

3 ДААНАСЫ БИР ҮЙГӨ ТЕТЕ БОЛГОН ЖООГАЗЫН

№644 6-март-12-март, 2015-ж


Жаз келип, жер жаӊыра баштаганда табият ажарына чыгып, жер бетин гүлгө оройт эмеспи. Жайнаган кыздын жамалындай ары сулуу, ары кооз гүлдөрдөн эӊ эрте ойгонгону лилия тибиндеги түбү пияз сымал гүлдөр байчечекей жана жоогазын. Жоогазындар – ажайып кооз, көз жоосун алган ар түркүн түстөгү керемет гүлдөр. Голландиянын жоогазын өскөн талааларынын сүрөтүн көргөн адам сөзсүз «ушул талааларды бир көрсөм, аралай бассам» деп эӊсээри бышык. Бири кызыл, бири сары, көк, сыя көк түстөгү гүлдөр эмнеге голландия жоогазыны аталып калганы жана Кыргызстанга кандай жолдор менен келерин айтып беребиз.

ГОЛЛАНДИЯДАГЫ «ТЮЛЬПАНОМАНИЯ МЕЗГИЛИ»
Австриянын Түркиядагы Охир Гилэн де Бузбек аттуу элчиси алгачкылардан болуп жоогазын гүлүнө көӊүл бурган. Ал Константинополь шаарынан Венага 1560-жылдары жоогазындын бир нече түбүн алып келген. Аны Шарль де Леклюз деген француз ботанигине тапшырып, император Фердинанд Iдин бакчасына тиктирет. Шарль де Леклюз өзүнүн билимдүүлүгү менен атак-даӊкка жетип, латынча Карл Клузиус деген ысым менен тааныла баштайт. Анын даӊкы Голландияга да жетип, ал жактагы атактуу Лейден университети Клузиусту окуу жайдагы ботаникалык бакчага жетекчилик кылууга чакырат.
Карл Клузиус 1593-жылдын октябрь айларында Голландияга жоогазын алып кетет. 1594-жылдын жазында Клузиустун жаӊы бакчасы жоогазындын бир нече түсүн өстүрүп, Голландиянын жоогазын гүлү менен тааныла турган доору башталат. 1625-жылдары жоогазындын сейрек кездешкен түрүнүн 1 түбү 2000 флоринге (салмагы 3,5 граммды түзгөн алтын тыйын) барабар болгон. Ушундан тартып жоогазынга болгон баа, кызыкчылык артып, Амстердам, Роттердам, Харлем, Лейден шаарларынын биржаларында сатуу иштери уюшула баштайт. 1635-жылы ажайып гүлдүн 1 түбүнө болгон баа 5500 флоринге жеткен. 1637-жылы гүлдүн орточо баасы 25 эсеге өсүп, Голландияда бул жылдар аралыгы «тюльпаномания мезгили» деп аталган.

ТҮРКИЯ ЖООГАЗЫНДЫН МЕКЕНИ АТАЛБАЙ КАЛГАН
Голландияда жоогазындын 1 түбүн турмушка узап жаткан кызга оокат, башкача айтканда, сеп сыяктуу кошуп беришкен. Ал эми анын 3 түбүнүн наркы 1 үйгө тете болгон. Гүлдүн көркүнө арбалган Тюлип Брассери аттуу адам өзүнүн киреше булагы болгон сыраканасын 1 түп өзгөчө сорттогу жоогазынга баалап сатып жиберген. Айтып отурса бул гүлгө байланышкан голландиялыктардын кызыктары көп. Жоогазын алгач Түркиядан алынып барылганына карабай ушул күндөргө чейин үлбүрөгөн чөйчөктөй кооз гүлдүн мекени Голландия аталып келет. Түрктөр убагында бул гүлгө маани бербегендиктен жоогазын гүлүнүн мекени аталуудан кол жууп калышкан. Ошентсе да жоогазындын «тюльпан» деген аталыш менен дүйнөгө таанылуусуна түрктөр себепкер. «Тюльпан» сөзү түрктөрдүн кездемеден чалып оролгон «тюрбан» аттуу баш кийиминен келип чыккан. Тюрбандын да формасы жоогазындын ачыла элек желекчелерине окшоп, биринин үстүнө бири катталып турат.
Жоогазындын тамыры кадимки пияз сыяктуу тоголок келет. Учурда жоогазындын дүйнө жүзү боюнча 1800дөй түрү бар. Гүлдү өстүрүүнү каалагандар сабагынан эмес, түбүнөн алып келип өстүрүшү керек.

«ЖООГАЗЫН САЛКЫН АБАНЫ СҮЙӨТ»
Жергебизде көз жоосун алган жоогазындын түркүн түстөрүн көп эле көрүп жүрөбүз. Бишкектеги чакан ишканалардын биринде бир нече гүлдөрдүн түрү менен катар голландия жоогазындары өстүрүлөрүн багбан Вадим Булатов айтып берди:
-Ишканада 15 жылдан бери иштейм. Менин тажрыйбамда жоогазындын бир нече түрүн өстүрүп, арасынан биздин өлкөгө ылайыкташкандарын тандоого үлгүрдүк десем болот. Азыр бул күнөскананын ичинде 7 түрүн отургузганбыз. 8-Мартка карата дагы бир нече жөөктү жоогазынга толтуруп, температурасын тууралап, целлофан менен жаап койдук.
Жоогазын гүлү салкын абаны жактырат. Аны ысык бөлмөнүн температурасында кармайм дегендер жаӊылышат. Биз күнөскананын топурагын алгач 25 градуска чейин жылытып, анан жоогазындын түптөрүн отургузабыз. Өсүп чыккыча топуракты жылуу, абаны да бирдей калыпта кармоо керек. Өскөндөн кийин бул гүл үчүн 8-10 градус жылуулук жетиштүү. Белгилүү сортторун бир гана Голландиядан буйрутма берип алып келишет. Ошондой эле кеӊири жайылган түрлөрү Түркия, Кениядан келет. Бизде буйрутма менен гана өстүрүлөт. Үзүлгөндөн кийин түптөрүн алып калып, сабагын сатуучуларга дүӊ баасында беребиз. Ал эми түбү кайра эле өсүп чыгат, анткени бул көп жылдык өсүмдүк. Отургузгандан кийин 80-90 күндө өсүп чыгат да, гүлүн ачат. Бир гүлдүн дүӊ баасы 70-80 сом.
Аталган ишкана бир эле борбор калаага эмес, жакынкы Тажикстан, Казакстан сыяктуу өлкөлөргө да жөнөтөрүн билдик.

«ГҮЛГӨ БОЛГОН БАА ТУРУКТУУ ЭМЕС»
Сапарыбызды борбор калаабыздагы гүл саткан дүкөндөргө уладык. Негизи жоогазын менен бизнес кылгандар киреше булагы тууралуу сыр тутушат өӊдүү. Гүлдөрдүн кайдан келерине кызыгып сураганыбызда атын атабаган сатуучу «жеке ишкерлер атайын күнөсканаларында өстүрүп алып келип беришет. Мындан сырткары чет өлкөдөн ири муздаткычы бар унаалар менен алып келгендер да бар. Ар бир гүлдү 70 сомдун айланасында сатып алып, кардарларга 100-120 сомдон сатабыз. Майрам күндөрү жана жаз айларында баасы жогорулайт. Андыктан гүлгө болгон баа туруктуу эмес» деп билдирди.

«2000 ТҮП САТЫП КЕЛИП, БИРИН ДА ӨЛТҮРБӨЙ ӨСТҮРДҮК»
Ош шаардык мэриясынын Көрктөндүрүү жана жашылдандыруу башкармалыгынын башкы агроному Жаанбай Турсункулов былтыр эккен жоогазындарынын алгачкы гүлдөрүн алып жаткандыгын айтып ой бөлүштү:
-2014-жылдын октябрь айларында Ош шаардык күнөсканага 2000 түп голландия жоогазындарын алып келип тиктик. Бишкектен бир орус улутундагы аял менен сүйлөшүп, ар бири түптү 30 сомдон баалап 60 000 сомго сатып алганбыз. Алгач октябрь айынын ондорунда желим ящиктерге отургузуп, 6-7 сантиметр кылып ачык асман алдында өстүрдүк. Андан кийин ноябрдын ортосунда, суук түшө баштаганда күнөскананын ичине алып кирип, топуракты жылуулап, ал жакка отургуздук. Жерге жайгашып, көтөрүлүп кеткиче азыктандыруучу каражаттарды, нымдуулук менен жылуулукту камсыздап жаттык. Азыр узундугу 50 сантиметрге жетип, гүлдөрү бажырайып чыгып калды. Голландия жоогазындарынын бизде 9 түрү бар. 30 сомдон алып тиккен гүлдөрүбүздү кардарларга 60 сомдон сатып жатабыз. Буюрса, баштагы 60 000 сом 120 000 сом болуп мамлекеттик казынага түшмөкчү.
Өсүп чыккан гүлүн сабагы менен кыркып алгандан кийин пияз сыяктуу түбүн кайра тигип өстүрсө болот, бирок кийинки жылы да кайра күнөсканага эмес, ачык асман алдында өстүрүү керек. Күндөн азыктанып күчүнө кирген тамырды кайра келерки жылы күнөсканага тигип, 3-4 жыл киреше табууга болот.

Дүкөнгө түшкөн жоогазындын бир даанасы 100 сомдон өйдө сатылат.

Күнөскананын ичинде өстүрүлүп, сатыкка даярдалып жаткан жоогазындар.

Гүлжан Асанкожоева
kenesh@super.kg



Романтиканын символу болгон жоогазын гүлү

Автор: Айзат Болотбек кызы
Оператор: Азамат Бакиров

"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  10 
Комментарийлер(12)
09.03.2015. 09:06 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
179
Катталган:
12-08-2013
Соӊку аракети:
03-05-2018 12:09
Жынысы:
Белгисиз
0
Мен да жакшы кором.
09.03.2015. 11:54 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
74
Катталган:
04-10-2012
Соӊку аракети:
10-03-2015 18:26
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек шаары.
+1
Жоогазын жоогазын мен сени кармагым келдии. Ээхх соонун гул да ушу гул.
09.03.2015. 13:10 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
160
Катталган:
26-01-2011
Соӊку аракети:
15-12-2016 20:00
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
ош
0
а мен араванскийден 100 сомдон сатып алдым кечээ адан мурун 60 сомдон эле алганмын))
09.03.2015. 13:12 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
194
Катталган:
02-04-2013
Соӊку аракети:
21-11-2018 11:27
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Орустун батири
0
Менин тереземде турат,аявай жакшы кором...
09.03.2015. 15:06 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
35
Катталган:
31-12-2014
Соӊку аракети:
21-11-2018 21:42
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кыргызстан.
0
Angel92,Соолуп калбайт бекен.
10.03.2015. 16:00 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
130
Катталган:
14-11-2014
Соӊку аракети:
21-11-2018 08:33
Жынысы:
Белгисиз
+1
Жоогазын Менин да аябай жакшы коргон гулумго охх чиркин кандай гана кооз гул э
13.03.2015. 16:16 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
15
Катталган:
05-04-2010
Соӊку аракети:
20-10-2016 14:23
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Талас
0
менин эн жакшы коргон гулум
13.03.2015. 16:35 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
5
Катталган:
11-03-2015
Соӊку аракети:
04-12-2015 18:00
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Саламатсыздарбы, Иван-да Мария гулу жонундо да маалымат берсениздер сураныч.
13.03.2015. 16:45 
Тайпасы:
Супермодератор
Комментарийлердин саны:
4717
Катталган:
05-09-2011
Соӊку аракети:
21-11-2018 19:55
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
SUPER.KG
0
elirus, саламатсызбы!
Сунушуңузга рахмат! Тиешелүү бөлүмгө жеткирилди.
14.03.2015. 01:06 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
55
Катталган:
26-01-2015
Соӊку аракети:
22-10-2015 15:11
Жынысы:
Белгисиз
0
admin_superstan, сунуушунуз эске алынат деген бойдон уктатасынар.
14.03.2015. 01:08 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
5
Катталган:
11-03-2015
Соӊку аракети:
04-12-2015 18:00
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
admin_superstan, Чоон рахмат!
14.03.2015. 21:44 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
28
Катталган:
15-02-2015
Соӊку аракети:
01-08-2015 20:23
Жынысы:
Белгисиз
0
Жаздын келгени эми сезилди го. Кандай кооз гулдор.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21503;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: