Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

БЫЙЫЛ КЫШ КАНДАЙ БОЛОТ?

№371 11-17-декабрь, 2009-ж.


Силер билесиңерби?

Табияттын жаман аба ырайы жок

Кыргызстандын табияты эң сонун. Мына жылдын төрт мезгилин эле алалы. Кышы-кыштай, жайы-жайдай. Ак төөнүн карды жарылган күзүчү... Ошентсе да баарыбызды жыл сайын күз аяктап баратканда “быйыл кыш кандай болот?” деген суроо тынчытпайт. Биз да бул суроого жооп издедик.

СИНОПТИКТЕР ЭМНЕ ДЕЙТ?
Кыргызстан синоптиктеринин аба ырайына карата берген божомолдору дайыма эле так келе бербеси жалпыга маалым. Ошентсе да жалпы жоромолду билип алууга болот. “Жалпы кыш мезгили боюнча божомол айта албайбыз. Мындай жоромолду Кыргызстан эмес, бүткүл Борбор Азияда эч бир мамлекеттин синоптиктери жасай алышпайт. Биз, болгону, бир айга алдын ала жоромол жасайбыз”,- деп билдирет Гидрометеорология башкы башкармалыгынын аба ырайын алдын ала жоромолдоо бөлүмүнүн кызматкери Махбуба Касымова.
Ошентип, синоптиктердин айтымында, декабрь айында абанын температурасы республикабыздын көпчүлүк аймактарында климаттык нормадан ашпайт. Чүй, Талас облустарында декабрь ичинде абанын температурасы түнкүсүн 0 -5 градус сууктан -11 -16 градуска чейин болсо, күндүзү 0 -5 градус сууктан +7 +12 градуска чейин жылуу болушу күтүлөт.
Ош, Жалал-Абад, Баткен облустарынын тоолуу эмес аймактарында абанын температурасы түнкүсүн -1 -6 градустан 0 +5 градуска чейин термелип турса, күндүзү +1 +6 градустан +6 +11 градуска чейин жылуу болушу ыктымал.
Нарын облусунун аймактарында аяз түнкүсүн -2 -7 градус сууктан -25 -30 градуска чейин жетиши мүмкүн. Күндүзү 0 -5 градустан -13 -18 градуска чейин суук болушу күтүлөт.
Ысык-Көл өрөөнүндө да декабрь ичинде суук жылдагы нормадан ашпайт. Алсак, абанын температурасы түнкүсүн -2 -3 градус сууктан -5 -10 градус суукка чейин термелип турса, күндүзү -2 градус сууктан +8 градуска чейин жылуу болушу мүмкүн.
Кыштын биринчи айында жаан-чачын көпчүлүк аймактарда жылдагы нормадан көбүрөөк болот.

КЫРГЫЗСТАНДА ДЕКАБРЬ АЙЫ

Жылуу болгон жылдар

  • 1971-жылы декабрдын 15инде күн +23,3 градус ысык болгон. Андыктан бул күнү көчөдөн пальтолорун колуна көтөрүп жүргөндөрдү көрүүгө болот эле.
  • 1988, 1989, 1999-жылдары декабрда күндүзү аба ырайынын +15 +20 градуска чейин жылуу болгон учурлары кездешкен.

Суук болгон жылдар

  • 1930-жылы 20-декабрда -34,4 градус суук болгон.
  • 1974, 1976, 1984-жылдары декабр­да -24, -28 градус суук өкүм сүргөн. Бак-дарактарды бубак басып, чыкыроон адамдардын үшүн алган.

ЭЛДИК ИШЕНИМДЕРГЕ КАЙРЫЛСАК...

Кыргыз эли илгертеден метеорологдордун жоромолусуз эле күн кандай болорун алдын ала билип, ошого жараша кам көрө алышкан. Курт-кумурскалар, куштар, бак-дарак, жаныбарлар ата-бабаларга аба ырайын алдын ала билдирүүчү курал болуп берген. Куштардын учканын, курт-кумурсканын кыймылын же бак-дарактын кантип саргайып, жалбырак таштаганына баам салып эле келерки кыш, жаз кандай болорун биле алышкан. Төмөндө алардын айрымдарына токтоло кетсек.

  • Кышкысын эртең менен бак-даракка калың аяз туруп калган болсо, күн ачык болот.
  • Эгер түнкүсүн же таң эрте билинер-билинбес шамал жүрүп, кар элеп жаап турса, эртеси күн ачык, карандай суук болот.
  • Эгер жаңырган ай түнкүсүн ачык жарык берип турса, бул ай ичи күн ачык болот. Тескерисинче, бозомук тартып, айланасын шакекче туман каптап турса, бул айда кар көп жаайт.
  • Кышкысын булуттар тилке-тилке болуп тизиле баштаса, жакынкы убакта күн жылыйт деп билүүгө болот.
  • Кар кечке жуук жаабай токтоп, бирок асман түнөргөн боюнча калса, эртеси кар калың түшөт.
  • Эгер мышык кеч күздөн тартып буту менен тумшугун жаап, башына куйругун тийгизип уктай баштаса, бул жылы кыш оор, катаал болот. Тескерисинче, буттары менен адаттагыдан көбүрөөк бети-башын сылап, жууй баштаса, бөлмөдө куйрукту артка жазып таштап, кенен уктаса кыш жылуу, жеңил өтөт.
  • Күзүндө кумурскалар уюгунан чыккан топуракты додо кылып үйө башташса, бул жылы кыш катаал болорун күтүңүз.
  • Эмендерде желим адаттагыдан көп экени байкалса, анда кыш жылуу, жыл түшүмдүү болот.
  • Күздүн ортосунда чагылган чартылдап күн күркүрөсө, бул жылы кыш жылуу болуп, жаз эрте келет.
  • Октябрдын аягына чейин кайың­дардын жалбырагы түшүп бүтпөсө, бул жылы кар кеч түшөт.
  • Декабрь ичи кар аз жаап, кургак суук күчөсө, келерки жаз, жай кургакчыл болот. Тескерисинче, бул ай жаанчыл, бирок жылуу болсо, кыш узак болуп жаз кеч келет да, жыл түшүмдүү болот.
  • Биринчи жааган кар калың түшүп, суулуу болсо жай жаанчыл, эгер кар жеңил, кургак болсо жай кургакчыл болот.

Орусиялык синоптиктер быйыл кыш былтыркыдан катаал, суук болорун айтышууда. Тилекке каршы, Кыргызгидромет үч айга карай алдын ала жоромол кыла албайт. Андыктан элдик ишенимге таянып, декабрь ичи аба ырайы жаанчыл, бирок жылуу болсун деп тилейли. Анткени жыл түшүмдүү болот.


Жылмайып коюңуз!

Синоптик катчы кызга келерки күндүн аба ырайын окуп берип жаздырууда.
– Жекшемби күнү жаан жаайт, абанын темпера­турасы...
– Ай-ата! Мен жигитим менен жолугуп, сейил бакта сейилдейин дебедим беле?!
– Андайың бар беле? Макул, анда жаан жаайт дегенин өчүрүп сал.

Шаиста Шатманова
koom@super.kg


«Супердин» сурак бурчу

СИЗГЕ ЖЫЛДЫН КАЙСЫ МЕЗГИЛИ ЭМНЕСИ МЕНЕН ЖАГАТ?

Аида, 19 жашта, студент:
– Мага күз жана жаз мезгили жагат. Анткени жашоомдо болгон жакшылыктардын баары негедир жылдын ушул мезгилдерине туш келет. Жазында жаңы жашоо башталат. Ал эми күзүндө той-топурлар көп болуп, элдин да маанайы ушул мезгилде өзгөчө жайдары сезилет.

Эсен, 50 жашта, менеджер:
– Мага бардык мезгил жагат. Ар бир мезгилдин адамзатына пайдалуу жактары бар. Мисалы, жазында айдоо иштери башталса, жайында алар бышат, күзүндө жыйнап алабыз. Ал эми кышта жааган кар кийинки түшүмдүн камын көрөт. Ар бир жыл мезгили өзүнчө керемет.

Фатима, 37 жашта, жеке ишкер:
– Жай мезгилине не жетсин. Жайында көп жумуштар бүтөт эмеспи. Мисалы, курулуш иштери башталат. Кээ бирлер бүтпөй жаткан үйлөрүн бүтүрүп алышат. Дасторконуңда жер-жемиштин түрү жайнап дегендей. Жыл бою иштеп чарчагандар эс алууга чыгышат.

Топчубай, 43 жашта, мугалим:
– Ар бир мезгилдин мага жаккан жана жакпаган жактары бар. Мисалы, кыштын кымбатчылыгы, суугу, жайдын мээ кайнаткан аптабы, жаздын жаанчылдыгы, күздүн бирде суук, бирде ысык болуп кеткени жакпайт. Ушулары эле болбосо, ар бир мезгил өзүнчө кызыктуу.

Нурзат, 26 жашта, тарых мугалими:
– Кышында аппак кар жаап турса, жомоктой көрүнөт. Негизи, кар абаны тазалайт эмеспи. Бишкек шаарыбыздын үстүн жайкысын карасаң, тим эле кара түтүн чулгап турат. Кышкысын бул түтүн кадимкидей суюла түшөт. Адамдар да кышында чыйрак, сергек болуп калышат.

Улан, 30 жашта, юрист:
– Эң жаман көргөн жыл мезгилим – кыш. Баарынан да мага калың кийинген жакпайт. Жер үйдөгүлөрдө көмүр алыш керек деген баш оорутуу башталат. Светти да кычап кышында өчүрө башташат. Жай мезгили абдан жагат. Жашоо да жеңилдеп калат.

Айнагүл, 47 жашта, ашпозчу:
– Мага кыш абдан жагат. Кышында кар жаап турса, жылуу кийинип алып сейилдегенди абдан жактырам. Мындай сейилдөөдөн кийин өзүңдү жашарып калгандай сезесиң.

Бахияна Сатылганова



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(4)
14.12.2009. 11:41 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
82
Катталган:
26-11-2009
Соӊку аракети:
30-10-2018 00:28
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Жер эне
0
Баарынан да анектод жакты.
14.12.2009. 17:04 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
57
Катталган:
08-12-2009
Соӊку аракети:
06-04-2010 14:42
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
KIRGIZSTAN
0
Ar kimge ar bawka mezgil jagat.Maga bolso JAZDIN ordu ozgo4o.bak-darak burdop,terebel jawarip,aytor,aytayin desen korkom soz,tartayin desen tustuu boyok azdik kylat.Anan da "SUYUULOR tak uwul jazda bawtalat emespi".
16.12.2009. 05:52 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
28
Катталган:
13-04-2008
Соӊку аракети:
24-08-2014 23:20
Жынысы:
Белгисиз
0
Мага жай жагат!:)
19.12.2009. 17:17 
Тайпасы:
Комментарийлердин саны:
0
Катталган:
01-01-1970
Соӊку аракети:
01-01-1970 00:00
Жынысы:
Белгисиз
0
maga jayinda bagyp , kuzundo terip , kyshynda jegen ALMA jagat:)
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21442;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: