Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

АЖАТКАНА КӨП ООРУНУН ОЧОГУ

№651 24-апрель-30-апрель, 2015-ж


Учурда Кыргызстан боюнча коомдук жайларда, өзгөчө кафе, ашкана, мектеп, базарлардын ажатканаларындагы гигиена сакталбагандыктан ар түрдүү жугуштуу оорулардын келип чыгышы актуалдуу көйгөй жаратууда. Ден соолукту чыӊ кармоону бир гана медицина кызматкерлеринин милдети катары карабай, ар ким өзүнө, айлана-чөйрөсүнө таза кам көрүп, гигиенаны сактабаса, төмөнкүдөй коркунучтуу ооруларга дуушар болушарын эскертмекчибиз.
Жугуштуу оорулардын алдын алуу жана мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдөө департаментинин жугуштуу оорулардын алдын алуу жана көзөмөлдөө бөлүмүнүн бөлүм башчысы Динагүл Оторбаеванын берген маалыматы боюнча, ажатканадан ич өткөк оорулары, ич келте, сарык оорусунун А түрү, сальмонеллёз жана башка ичеги оорулары жугат. Бул дарттар ажатканага заӊдоо же заара кылуу учурунда эмес, көбүнчө ажаткана эшиктеринин туткаларын, унитаздын суу коё берүүчү баскыч-тарткычтарын же жуунуучу жайдагы крандарды кармагандан улам жугат.

«ИЧИНДЕ КУРТУ БАР АДАМ КАНЧА ЖЕСЕ ДА ТОЙБОЙТ ЖЕ ТЕСКЕРИСИНЧЕ...»
Ажатканалардын көӊүл айланткан абалынан келип чыккан маселелер тууралуу Жугуштуу ооруларды алдын алуу жана мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдөө департаментинин врач-паразитологу Гүлнара Миӊбаева буларга токтолду:
– Статистика боюнча 2014-жылы мите курттар козгогон оорулар менен жабыркагандардын саны жалпы жугуштуу оорулардын ичинен өлкө боюнча 27 пайызды түзгөн. Саламаттыкты сактоо министрлиги 2007-жылдан тартып мите курттардан калктын жабыркоосун алдын алуу (дегельминтизация) боюнча иш-чараларды жүргүзүп келет.
2007-жылы мите курттарга каршы калкты бекер дарылоо боюнча пилоттук облус катары Баткен облусу алынган. Ал учурда мителер козгогон дарттар менен жабыркагандардын саны 80 пайызды түзүп турган. Дарылоолорду жүргүзгөн соӊ жергиликтүү медицина кызматкерлери карапайым элден сурамжылоо жүргүзгөн. Анда айрым ата-энелер «тамак-ашка болгон талап кадимкидей азайып, алган бир кап унубуз көбүрөөк мөөнөткө жетип калды. Болбосо бир айга жетпей калчу» дегендер болгон. Себеби ичинде мите курту бар адам сугалак болуп, тамак-аш түтпөй калат. Учурда бүткүл өлкө боюнча дегельминтизация иш-чарасын жүргүзүп жаткан чагыбыз. Ооруга кабылгандардын 75,4 пайызын жаш балдар түзгөндүктөн, Саламаттыкты сактоо министрлиги Билим берүү жана илим министрлиги менен биргеликте мектептерде 2015-жылдын 23-24-апрель күндөрүн мите курттардын алдын алуу жана дарылоо күнү катары белгилеген. Дарылар окуучуларга бекер берилип, Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму тарабынан каржыланууда.

«АТА-ЭНЕЛЕР, МУГАЛИМДЕР ДА ЖАРДАМ БЕРСЕ...»
– Коомдук жайлардын ажатканалары, айрыкча мектептердики учурда абдан зээн кейитерлик абалда. Окуучулар ажаткана маданиятын сактабай, отуруучу жерлерди ыплас кармап, туш келди заӊдашып, ар түрдүү оору чакыруучу шарттарды түзүп коюшат. Мисалы, мектептен ажатканага барып келген соӊ 1-4-класстын окуучулары тамактанууга отурушат. Айрым мектептерде ошончо окуучуга 2 же 3 эле кол жуучу жай болот. Ал жерге беш жүздөгөн окуучу колун жууганга кезекке турбайт да. Ажатканалардын дубалдарын таянып же унитаздын баскыч-тарткычын кармаган колдор менен тамак ичкен окуучу оорубайт деген кепилдик жок. Андыктан ата-энелер, мугалимдер дагы окуучуларга түшүндүрүү иштерин жүргүзүп, өздүк гигиенасын сактоого шарт түзүп же көзөмөлдөөлөрүн суранат элек.
Мите курттар козгогон дарттардын эӊ көп таралганы энтеробиоз, аскаридоз, лямблиоз, гименолепидоз, трихинеллёз, цестодоз жана башка түрлөрү. Алар адамга негизги 3 жол менен жугат:
1. Мал этинен. Эгер мал мите курту менен жабыркаган болсо, анын этин чала кууруп жеген учурда адам жугузуп алат. Андан соӊ алар адамдын ашказанынан ичеги-карын жолдоруна өтүп, ошол жерлерде жетилип, куртка айланат.
2. Ичеги мите курттары менен жабыркаган адам жерге заӊдаганда топуракта мите жумурткалыктары калат. Ал жерге оонаган мал же ит-мышык, үй-жаныбарлары жүнүнө жабыштырып келип, адам менен байланыш болгондо же адам өзү чаӊ-топо жерлерге отурган соӊ колун жуубай тамактанганда жугузуп алат.
3. Мите курттары козгогон оорулар менен жабыркаган адамдан таза адамга жугат. Мисалы, энтеробиоз же чүчөк курту менен жабыркаган адам ич кийимдерин башка үй-бүлө мүчөлөрүнүкү менен бирге сактаганда, заӊдоочу жерин тырмап, колун жуубай ашкана идиштерин бирге колдонгондо жугат.
Эгерде ичеги мите курттарын учурунда дарылабаса адамда кусуу, ичи тартылып ооруу, тамакка болгон табиттин жоголушу же, тескерисинче, тамаксоолук жаралып, оору өтүшүп кетсе ичегилер бүтөлүп калышы ыктымал. Эл аралык изилдөөлөргө таянсак, эгер мите курттар козгогон оорулар менен жабыркаган аял кош бойлуу болуп, дарыланбаган боюнча тукум улоосун улантса, үй-бүлөдөгү төртүнчү муун шизофрения менен төрөлүшү ыктымал деген болжолдоолор бар.

АЖАТКАНАДАН ЖУГУУЧУ ООРУЛАР
ЭНТЕРОБИОЗ
Энтеробиозду козгоочулар – чүчөк курту адамдын ичегилеринде, жоон ичегиде жашап, анын организми аркылуу жан багат. Гельминтологияда (мите курттарды изилдөөчү илим) изилденген мите курттардын эӊ көп таралганы ушул. Адамдын ичегисиндеги чүчөк курттар түнкүсүн анын заӊдоочу арткы тешигине келип жумурткалашат. Бул учурда адамдын курттар жумурткалаган бөлүгүндө кычышуу пайда болуп, ыӊгайсыздыкты жаратат. Түнкүсүн кычышкан жерлерди тырмагандын натыйжасында анын жумурткалары тырмактын алдында калып калат. Эгер адам колун тазалап жуубай туруп, эртеӊ мененки тамакка отуруп, ашкана буюмдарын кармаса, алар аркылуу экинчи бир «кожоюнуна» жугат. Энтеробиоз менен адам ар кандай жаш куракта ооруй берет. Бирок көбүнчө жаш балдарда кездешет. Мунун эӊ башкы себеби – балдардын өздүк гигиенаны туура сактабагандыгы.

ЛЯМБЛИОЗ
Лямблиоз дартын козгоочулар болуп лямблия митеси саналат. Лямблиоз менен жабыркаган адамдын денесине кызыл тактар чыгып, тери оорулары козголот. Тамакка болгон табит жоголуп, кусуп, ичи өтүп, шалдыроо пайда болот. Анорексия, баш оору, ачуулануу келип чыгат. Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун берген маалыматы боюнча, лямблиоз дарты менен дүйнө боюнча 1 жылда 200 миллион адам жабыркайт. Лямблия мителери адам өздүк гигиенаны сактабагандан, таза эмес сууларды ичип, жер-жемиштердин сыртын жууп жебегенден жугат.

АСКАРИДОЗ
Аскаридозду козгоочулар болуп аскарида мите курттары саналат. Алар адамдын ичеги-карын жолунда жашап, ургаачылары 40 сантиметрге, ал эми эркектери 25 сантиметрге чейин өсүп жетилишет. Чоӊ кишилердин ичке ичегисинде көп кездешет. Ургаачылары 1 сутканын ичинде 200 даанага чейин жумурткалайт. Аскарида мите курттары адамдын ичке ичегисин жабыркатып, алардан жин өтпөй же түйүлүп калышына чейин жеткирет. Мындан сырткары убагында дарылабаса бронхит, пневмония дартынын келип чыгышы, кан аралаш какыруу, боор жана ашказан алдындагы бездердин жабыркашына алып келет. Булар ичегиде сойлоп жүрө алгандыктан, адамдын дем алуу органдарына, кулак-мурун көӊдөйүнө, заара чыгаруучу түтүктөргө чейин сойлоп кетүү фактылары кездешет.

ГИМЕНОЛЕПИДОЗ
Гименолепидоз дартын козгогучтар гельминтоз кыдыгый тасма курттары. Бул тасма сыяктуу мите курттар адамдын ичке ичегилеринде жашап, көбүнчө жаш балдарда болот. Гельминтоз кыдыгый тасма курттары 1,5-3 сантиметрге чейин жетип, баштары жылууга ылайыкталып, кыймылдуу келет. Курттун түзүлүшү негизги өзөктөн туруп, ага бириккен таажылар жумшак болгондуктан, оӊой эле үзүлүп түшөт. Алар эки жумадан соӊ кадимки чоӊ митеге айланат. Гименолепидоз дарты менен жабыркаган адамдын тамакка табити тартпай, ич катуу ооруйт, зарна болот, кусат, башы ооруйт, калтырак басат.

Мекенибиз – жаратылышы кооз, абасы таза, керемет өлкө. Экономикабызды көтөрүү үчүн ушундай кооз мамлекетибизге туристтерди тартып, меймандостугубузду көрсөтөлү деп айтылып эле келет. Бирок алгач ар бир адам баш бага турган коомдук жайлардагы ажатканаларды көзөмөлгө алып, абалын оӊдоо тууралуу эч ким кам көрбөгөнү өкүндүрөт.
Ажатканадагы абалдын начардыгынан адам өмүрлөрү кыйылган мисалдар да бар. 2012-жылы 3-ноябрда Ош облусунун Кара-Суу районундагы «Туратали» базарындагы ажаткананын дубалы урап, ичине 19 адам түшүп кеткен. Кырсыктан 4 киши каза таап, 15и ооруканага жеткирилген. Мындай көйгөйлөрдү чечүү бир гана мамлекеттин же медицина кызматкерлеринин милдети эмес. Андыктан ар бир жаран өз ден соолугунун чыӊ болушуна кепилдик катары айлана-чөйрөнү таза кармап, биргелешип ажаткана маселелерин чечүүгө көмөк көрсөтсө, жогорудагыдай коркунучтуу дарттар эл арасында азаят беле деген ойдобуз.

Гүлжан Асанкожоева
densooluk@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  1 
Комментарийлер(14)
27.04.2015. 10:23 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
281
Катталган:
11-04-2012
Соӊку аракети:
26-09-2018 00:16
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
тынчтык
+3
Туура.Ар ким оздук гигиенаны сакташ керек.Бир жолу Россиянын аэропортунан ажатканасына кирип чыктым да анан,Ошко учтум.Ал жерде да ажатканасына кирсем эми фуу да.Айырмачылык ушундай билинет экен.Биздин аэропорт мал кана да.
27.04.2015. 16:15 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
124
Катталган:
14-01-2015
Соӊку аракети:
06-09-2018 18:48
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Россия Иркутск ♥♥Озгон♥♥
+2
nazi25, ооба менда сиздей болгомун россиядан учуп ошко тушуп туалетке кирсем иии ушундай тазалык жок жиркенип кайра чыккамын,
27.04.2015. 10:43 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
330
Катталган:
03-04-2015
Соӊку аракети:
09-10-2016 17:49
Жынысы:
Белгисиз
+3
nazi25 айтпаныз бизде ошондой бирок бизди биро тыя албайт ар бирибиз озубуз тазалыкты сакташыбыз керек ...!
27.04.2015. 13:32 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
113
Катталган:
25-11-2013
Соӊку аракети:
26-06-2016 08:36
Жынысы:
Белгисиз
0
баракелде СИ туура маселени көтөрүп чыгыпсынар!!!!!!!1
27.04.2015. 16:06 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
14
Катталган:
20-12-2014
Соӊку аракети:
25-09-2018 20:20
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
..
0
Ууужасс!
27.04.2015. 21:39 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
46
Катталган:
10-01-2015
Соӊку аракети:
04-01-2017 05:30
Жынысы:
Белгисиз
0
оо ужас Туалеттин кебетесин
28.04.2015. 00:05 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
17
Катталган:
21-02-2015
Соӊку аракети:
05-05-2015 00:04
Жынысы:
Белгисиз
+1
bul kurttardyn bar ekenin kantip bilse bolot?anan kantip darylansa bolot?
05.05.2015. 23:13 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
123
Катталган:
23-06-2011
Соӊку аракети:
24-09-2018 15:35
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Москва
0
aigerimkeneshkyzy,Ошол мите курттар боюнча врачтан направления алып лабораторияларга барып анализ тапшырасыз. Мисалы Бонецкий лаборотариясы же арзаныраак десениз жонокой эле мамлекеттик ооруканалардын лабораторияларына барасыз
28.04.2015. 04:23 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
91
Катталган:
12-07-2011
Соӊку аракети:
01-03-2016 23:25
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
москва
0
Коркунучтууууу фууу ужас
28.04.2015. 11:17 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
3
Катталган:
05-06-2011
Соӊку аракети:
16-03-2017 15:04
Жынысы:
Белгисиз
0
Кантип дарыласа болот?
29.04.2015. 11:56 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
13
Катталган:
06-09-2011
Соӊку аракети:
05-01-2018 16:05
Жынысы:
Белгисиз
0
кантип даарылоосунда жазып койбопсунарда Суперинфо гезити
30.04.2015. 12:13 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
3
Катталган:
17-04-2015
Соӊку аракети:
26-08-2017 01:14
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ростов-на-Дону
0
Rayl,а эмнени дарылайт..?тазалыкты сактасан болду да..!!
29.04.2015. 20:05 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
176
Катталган:
22-05-2013
Соӊку аракети:
12-04-2018 07:16
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Venera
0
Эн маанилуу проблема ажаткана
30.04.2015. 12:36 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
41
Катталган:
25-11-2014
Соӊку аракети:
02-03-2016 11:49
Жынысы:
Белгисиз
-1
ажатканасына кирип торуно от деген соз бар тушунгон адамга.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21232;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: