Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Асек Урманбетов, согуштун ардагери: «85 ЖАШКА ЧЫККАНДА ЭКИ ЖООКЕР БАШ КОШТУК»

№651 24-апрель-30-апрель, 2015-ж


Өлкөбүздө саналуу гана Улуу Ата Мекендик согуштун ардагери калды. Алардын бири Асек Урманбетов. Бир бутун кесип алган согуш талаасы жана 85 жашында турмуш курушкан жоокерлердин таттуу сүйүүсү ардагердин сөзү менен.

«ООР ЗАМАН БИЗДИ СОГУШКА ДАЯРДАПТЫР»
-Ысык-Көл облусунун Жети-Өгүз районундагы Саруу айылында 1923-жылы төрөлгөм. 1916-жылкы үркүндө ата-энелерибиз Кытайга качышып, самсаалап ал жактан кайра келип, терген-жыйгандарынын баары чачылып, оор турмуш жүрүп жаткан кез эле. Нанга курсагыбыз тойбогон заман болчу. Техника деген өнүгө элек, мамлекетке бекер иштеп, ачка болгонубузга карабай чоӊ каналдарды кол менен казып, топурагын жемпирлерибизге салып ташыганбыз. Ошол оор заман бизди согушка бышыра тарбиялаган экен.

«АРТКА КАЧСАӉ ӨЗҮБҮЗДҮКҮЛӨР АТЧУ»
-1942-жылы 8-мартта советтик армиянын катарына алынып, Улан-Удэ шаарында бир жылдык аскердик окуу жайды аяктадым. Кенже лейтенант наамын алып, 1943-жылы согуш талаасына аттандык. Согуштун башталышында СССР курал жагынан аябай кыйналган. 1943-жылдан кийин гана техника, курал менен аскерлер толук камсыз боло баштады. Як-1 истребители, кийин ЯК-2, ЯК-3 деп атууга жакшы шарттары түзүлгөн учактар чыгарылды. Алар келгенче биздин жоокерлерди немистердин «Мессершмитт» деген күлүк учагы талкалап турчу. Биздин ЯК-1, 2, 3төр чыгып, аларга туруштук берип калды. Немистер курал-жарак, техника жагынан күчтүү эле.
Октон кимдер гана коркпосун. Менде да коркуу болду, бирок алааматка киргенде өзүӊдү жоготуп коёсуӊ. Ок атылып, снаряд жарылып жатса да алдыга гана умтулмай. Артка качсаӊ өзүбүздүкүлөр атат. Ал жерде жан эмне экенин унутасыӊ.

«ДУШМАНДЫН 76 МАШИНЕСИН 3 ЖООКЕР ТОКТОТКОНБУЗ»
-Мени взводдун командири кылып дайындап коюшту. Беларуста салгылашып калдык. Алардын токою саздуу, анан узун карагайлуу. Полктун командири мени чакырып, жаныма эки аскерди кошуп берди да, чалгынга жиберди. Немистер эмне кылып жатат, канча жоокери бар, кандай даярдыкта турат баарын билип, полктун командирине кабар берүү милдетин тапшырды.
Айтылган жерге барганча кеч кирип кетти. Машинелер чубалып келе жатат. Учактар аткылап салбасын деп астындагы жолду көрсөтчү үлбүрөгөн жарыгын гана жагып алышкан. Полктун командирине кабар берсек, алар келгенче кеч болуп кетчүдөй. «Аларды токтотуш керек!» деп буйрук бердим да, үчөөлөп аткылай баштадык. Үчөөбүздүн атуубузду тоготпой, машинелер жүрүүсүн уланта берди. Жөрмөлөп барып астыӊкы машинеге граната ыргыттым. Ал жарылганда артындагылар да токтоп калды. Немистер партизандардан аябай коркушчу, бизди да ошолор деп ойлошту окшойт, ичиндеги адамдардын баары түшүп токой аралап качып жөнөштү. Санасам 76 машине экен. Бир жерден экинчи жерге көчүп бараткандар окшойт, машинелердин ичи тамак-аш, ок-дары сыяктуу жүккө толгон.
Жол жабылып калгандыктан ал жерде атышуу катуу болуп, беш күнгө созулду. Кыйналганыбызды сураба, же кабар бергенге кете албайбыз. Акыры алар бизге чабуул коюшту. Эки шеригимдин буттарына ок тийип артка качты. Мен бузулган танктын артында жаткам, буттарым андан чыгып калган экен, менин да бутума ок тийди. Ошол күн 17-декабрь эле. Көз алдымда күнү бүгүнкүдөй элестеп турат. Жөрмөлөп токойго кирип бараттым, качып баратканыбызды көрүштү, бирок атышкан жок. Себеби бизди өлтүрүп койсо, өлүп кала бермекпиз. Ал эми оор жарадар кылып койсо, согушка жарабайбыз, бизди дарылоого, бакканга мамлекеттин көп каражаты кетип, экономика солгундайт да. Шериктериме эмне болду билбейм, мен болсо бутум таӊылбай, бир тамчы суу жок, кансырап муздак жерде 3 сутка жаттым. Кийин Горький шаарындагы госпиталга жеткиришип, үч айдан соӊ бир бутумду сандан ылдый кесип салышты. 1944-жылы август айында согушка жараксыз деген буйрук менен айылыма келгем.

«СОГУШТУН ЗЫЯНЫ 70-ЖЫЛДАРГА ЧЕЙИН СОЗУЛДУ»
-Айылдын куту кетип, эл абдан жүдөп калыптыр. Жегенге тамак, кийгенге кийим жок. Адамдар арыктап, оору каптап кеткен. Кайран эл өлбөстүн күнүн көрүп жатышкан экен. Согуштун зыяны 70-жылдарга чейин созулду. Соода, өнөр жайында, айыл чарбада башкы эсепчи, ревизор болуп эмгектендим. Согуш убагында завод, фабрикалардын баарын аскердик имаратка айландырып жиберишкен эле. Аларды кайра иштеткенге бир топ убакыт кетти. 70-жылдары гана дүкөнгө бардык нерсе жайнап чыкты. Бир көйнөгүбүздөн башка кийимди элестете албаган жаныбыз кийин орустун көйнөгүн чанып, «импортный» кийим киебиз деп калдык. Ысык-Көлдөн Фрунзеге отчёт тапшырганы келерде машине менен жүрбөйбүз деп, учак менен келчүбүз.

«85 ЖАШЫБЫЗДА ТАМАРА ЭКӨӨБҮЗ ТУРМУШ КУРДУК»
-Биринчи байбичем экөөбүз үч кыз, үч уулдуу болгонбуз. Бир уулум 42 жашында кайтыш болуп, артында беш баласы калды. Жыл айланып байбичем да узап кетти. Алар ооруганда каражат таппай кыйналганымды айтпа. Каза болгондон кийинки сөөктү жерге берүүдө ого бетер кыйналдым. Мени элдин ар кандай ушак кептери айылга батырган жок. Айрым кептер айтылганда жердин катуулугунан эле кирип кетпей калгам.
Ошентип шаарга келе бердим. Кайгыдан улам чыгармачылыкка ооп кеттим. Шаарда протез жасаган заводдун бир бөлмөсүндө жашап калдым. Бир жолу журналист кыз мага «Асек ата, бир апа бар, сизге окшош согуштун ардагери. Үйү бар, жалгыз жашайт. Таанышып, турмуш курсаӊар болмок» деп калды. «Тамарабы?» десем, «ооба» дейт. Тагдыр буйруп Тамара экөөбүз 85 жашыбызда турмуш курдук.
Согуш мезгилинде орустун кыздары фронтко барууга арыз жазып жатса, Тамара да өз эрки менен кетип калган экен. Москванын ичиндеги завод, фабрикаларды немистер түн ичинде бомбалашчу. Ошолорду кайтарган аткыч кыздар бар эле. Алардын катарында Тамара да жүргөн. 1945-жылы япондор менен да согушуп келген. Ал Бишкектин жетекчилери астында аброю бар, бир топ иш-чараларга катышып жүргөн активдүү байбиче экен. Менин чыгармачылыгым анын үйүнөн өркүндөп, жашоом өзгөрдү. Жылуу төшөгүм болду, каалаган тамагымды жасап берип, кийимимди таза карап жүрдү. Эки жарым жыл жашагандан кийин жакшынакай эле жүрүп каза болуп калды. Ал убакта Аскар Акаев президент эле, ал мага үй бөлдүрүп берип, ошол үйдө жашап жатам.
43 небере, чөбөрөнүн чоӊ ата, таятасы, кадырлуу ардагер Асек Урманбетов учурда 92 жашта. Көзү жакшы көрбөй, буту ооруса да чыгарма жазып, китептерин сатып, андан түшкөн каражатты ошол ооруган буту менен көзүнө сарптабай, жардамга муктаж үй-бүлөлөргө берет экен. «Окуу жайларга барып студент, окуучулар менен 1-2 саат баарлашып, энергия алып келем» дейт. Эрдик менен бизге ушул жашоону тартуулаган улууларга таазим. Алар менен баарлашканыбызды биз да сыймыктануу менен эскерип кала турган кез келет. Мен да атанын өзү жашаган үйүнө кирип, аны менен 2 саат маектешкеним үчүн өзүмдү бактылуу сезип кайттым.

"Тамара менен жашап жүргөндө чыгармачылыгым өркүндөп, жашоом өзгөргөн эле".

Уулбү Каныбекова
koom@super.kg


85 жашында турмуш жаңырткан ардагер

Автор: Айзат Болотбек кызы
Оператор: Кайрат Сарбагышов

"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(7)
Super TV
26.04.2015. 12:43 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
29-06-2014
Соӊку аракети:
20-07-2018 23:10
Жынысы:
Белгисиз
+1
Урматтуу супер инфо ушул видеодогу ырды ким аткарат эле, эркек киши дагы ырдайт элего. Кайдан кантип тапсак болот.
27.04.2015. 11:37 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
5
Катталган:
11-04-2015
Соӊку аракети:
14-07-2015 14:09
Жынысы:
Белгисиз
+4
Бир кадам артка эки кадам алдыга журуп олтурушуп женишти алып келишкен.Сиздер мн сыймыктанабыз Омурунуз узуун болсун Асек ата.
27.04.2015. 22:14 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
52
Катталган:
26-02-2015
Соӊку аракети:
30-08-2018 20:06
Жынысы:
Белгисиз
0
Кыргызбай Осмонов да ырдайт Супер инфо.медиа порталдан тапса болот
28.04.2015. 21:31 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
3
Катталган:
20-04-2015
Соӊку аракети:
29-04-2015 16:45
Жынысы:
Белгисиз
+1
Ошол согуш учурунда торолбой ал ыйын кундорду корбой коз карандысыз мамлекетте жашап жаткандыгыма мин мертебе ыраазымын. Согуштун ардагерлерине таазим!
Азыр силер барсынар бизге ошол апаат кундорду эскертуу менен азыркы кундуе баркын сездиресинер. А бирок кундон кунго согуштун ардагерлеринин саны азайып бара жатат. Бизден кийинки урпактарыбыз кантишээр экен.
29.04.2015. 03:22 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
15
Катталган:
09-08-2012
Соӊку аракети:
14-07-2018 04:14
Жынысы:
Белгисиз
+1
Ар дайым бар болунуз Асек ата. Бизди ушундай жыргал кундорго жеткирген сиздей ардагерлерге таазим!!!
30.04.2015. 09:47 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
6
Катталган:
16-11-2011
Соӊку аракети:
13-09-2018 15:16
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
+1
ар дайым ден соолукта болунуз
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: