Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ГОНКОНГ - ЧЫГЫШ БЕРМЕТИ

№652 1-май-7-май, 2015-ж


Гонконг аймагын мындан бир жарым кылым мурун Улуу Британиянын тышкы иштер министри (лорд Палмерстон) «эч ким жашай алгыс жер» деп белгилесе, Виктория ханыша «эч кимге кереги жок аскалар» деп жар салган. Бүгүнкү күнү өзгөчө тарыхы бар бул аралдар дүркүрөгөн өнүгүүсү менен мактана алат. «Чыгыш менен Батышты жолуктурган» Гонконг дүйнөдөгү суктандырган шаарлардын сап башында.

Гонконг – Кытайдын атайын административдик аймагы
Борбору – Гонконг шаары
Аянты – 1104 чарчы чакырым
Калкынын саны – 7,1 миллион (2013-жылга карата) 95 пайызын кытайлар, калганын ар башка улуттар түзөт
Тили – кытай жана англис

ЧЫРДЫН БАШЫ – АПИЙИМ
Гонконг географиялык жайгашуусуна байланыштуу өз башынан татаал күндөрдү кечирген. Бул аймак Түштүк Кытай деӊизинин түштүк-чыгыш жээгинде орун алып, Кытай менен чектешет. Эзелки убактан бери чыгыш менен батышты байланыштырган ыӊгайлуу жерге XVI кылымдан тарта европалык көпөстөр келе баштаган.
Индияда өндүрүлгөн апийимди биринчи болуп Улуу Британия Гонконгго 1773-жылы ташып келет. Гонконг баӊгизат ташыган жолго айланган. Жергиликтүү калктын апийимге берилишине каршы туруу үчүн кытай бийлиги Лондонго каршы турат. 1840-жылы башталган апийим согушунда алда качан өнүккөн британдыктар бул аралдарды бат эле багынтып, Гонконгду жанындагы 262 аралдары менен кошо 99 жыл ээликке Кытайдан ижарага алат.
Улуу Британия Гонконгду басып албаганда, бул аралдардын бүгүнкүдөй деӊгээлге жетиши күмөн жаратат. Себеби бул аймактын кийинки өнүгүшү англиялыктар менен тыгыз байланышта. Ошол кезде Улуу Британия дайындаган губернатор демократиялык саясат жүргүзүп, жашоо деӊгээлин кыйла жакшырткан. Аз убакыттын ичинде Азиядагы эӊ чоӊ портко айланып, XIX кылымда эле Гонконг эӊ өнүккөн Британ колониясы аталат. Биринчи дүйнөлүк согуш убагында Гонконгдо улуттук кытай бизнеси түптөлөт. Камсыздоочу компаниялар, кеме салуучу ишканалар, банктар жана башка финансылык компаниялар ачыла баштайт.

СОГУШ АРАЛЫГЫНДА
Экинчи дүйнөлүк согуш бул аралдар үчүн өз залакасын тийгизбей койбойт. Анткени коӊшу өлкө Япония бул согушта «негизги каармандын» бири эле. Жыйынтыгында 1941-жылы Гонконг Японияга багынат. Япониянын кысым көрсөтүүсүнөн улам экономика бир кыйла артка кетип, ачкачылык башталат.
Япондордун согушта жеӊилиши менен Гонконг кайрадан талашка түшөт. Кытайдагы жарандык согуштун башталышы менен Британия кайрадан Гонконгду 50 жыл карамагына алат. Бул аралдагы жашоо калыпка келип, кытай эли көп санда отурукташа баштайт. Себеби саламаттыкты сактоо, окуу, дегеле элдин жашоо шарты Улуу Британияныкындай жүрүп, Кытайдан салыштырмалуу бир топ алдыга кеткен эле. Кытайда социализм жүрсө, бул жакта капиталисттик режим өкүм сүргөн.

ӨНҮГҮҮ ЖОЛУ
XX кылымдын ортосунда Гонконгдун бир калыпта өнүгүүсүнүн себеби: согуштун бүтүшү менен арзан жумушчулардын келиши, батыш капиталдарынын инвестициялары жана Кореядагы согуштун айынан Кытайдын сырткы дүйнө менен байланышынын үзүлүшү. Мунун баары Гонконгдун өнүгүшүнө өбөлгө түзүп берет. Арзан жумушчулар, демек, өндүрүмдүн өздүк наркы да арзан болуп, жогорку атаандаштыкты түзө алган.
Мындан сырткары ал кездеги Кытайдын башчысы Мао Цзэдундун акылмандыгы менен Британия менен жакшы мамиледе болушу өзүнчө сөзгө татыйт. Ал дүркүрөп өнүгүп келе жаткан Гонконгго көз артса да, бир күнү бул аймак тынчтык жолу менен Кытайга өтөрүнө көзү жетип турган. Өз кезегинде Англия да токтоо саясат жүргүзгөн. 1980-жылдары Гонконгдун экономикалык өсүшү Англияны басып өтөт. Гонконг дүйнө жүзүнө эл аралык финансылык жана тейлөө көрсөтүү борбору катары тааныла баштайт.

ЖАӉЫ МЕЗГИЛ
Улуу Британиянын Гонконгго болгон 99 жылдык ижара мезгили бүтө баштагандан тарта ал кездеги Британия премьер-министри Маргарет Тэтчер менен Кытай лидери Дэн Сяопиндин ортосунда сүйлөшүүлөрдүн жыйынтыгында «бир мамлекет – эки систем» (Кытай жана Англия системдеринин айкалышуусу) концепциясы менен Гонконгдун автономия катары 1997-жылы 1-июлда Кытайдын карамагына өтүүсү тууралуу жарыяланат. Эми 2047-жылга чейин Гонконг автономия катары саналып, аны менен бирге бардык мыйзам жана аткаруу системдери, сот, полиция жана акча системи мурдагы бойдон калат. Бир гана сырткы саясат жана коргоо маселелери Кытай Эл Республикасынын мамлекеттик кеӊешинде каралат.
Чындыгында, Кытайга кошулуу жолу оор болгон. Себеби Кытайга өтүү менен Гонконгдогу демократиялык саясат бузулат деген коркунуч туулган. Бул убакта 100 миӊден ашуун либерал гонконгдуктар чет жактарга көчүшсө, калгандары британ паспортун ала башташкан. Мындагы кезек чакырымдап созулган. Бирок ал кездеги губернатор Крис Паттен жигердүү саясий реформа жасап, Гонконг элине ишенимди алып келет. Учурда Гонконгду 2012-жылы дайындалган Лян Чжэньин башкарып келет.

«ЭКСПОРТ БЕЙИШИ»
Азиядагы 4 ажыдаардын бири болгон Гонконг бизнес кылуу үчүн эӊ ыӊгайлуу жер. Дүйнөлүк банктын маалыматы боюнча, ички дүӊ өндүрүм киши башына
38 127 АКШ долларын (бул көрсөткүч менен Кытайдын эӊ бай шаары эсептелинет) түзөт. Гонконг экономикасы эл аралык соода-сатыктан көз каранды. Жаратылыш ресурстары дээрлик жок болгондуктан керектүү азык-түлүк, сырьёлор, таза суу сырттан алынып келинет. Анын аймагында 50 миӊден ашуун завод-фабрикалар, 250дөй банктар жайгашкан. Гонконг ири порт катары «экспорт бейиши» (текстиль, кийим-кече, электрондук шаймандар, оюнчуктар жана башкалар экспорттолот) наамын алып келет. 2014-жылдын жыйынтыгы боюнча инвестициялардын өлчөмү 111 миллиард АКШ долларын түзгөн.
Бир кездери жараксыз деп табылган жердин ири финансылык жана сервис борборуна айланышы капитализмдин жетишкендиги десек болчудай.

ГОНКОНГдо...

  • Жашоочулар «жыттуу жайда жашайбыз» (тарыхка кайрылсак, аралга келген эӊ алгачкы көпөстөр экзотикалык жыттуу чөп-чарларды алып-сатышчу) деп белгилешет. «Hong Kong» сөзүн кытай тилинен (кантон диалекти)которгондо «жыпар жыттуу жай, жер» (гавань) дегенди билдирет.
  • Жашоо узактыгы боюнча дүйнөдө биринчи орунда. Эркектер орто эсеп менен 79 жаш, ал эми аялдардыкы 84 жашты түзөт.
  • Асман тиреген имараттардын жалпы саны 8 миӊден ашат.
  • Британиянын издери дагы деле бар. Эки кабаттуу автобустар жана эӊ көп Rolls-Royce унаа ээлери дал ушул шаарда.
  • Кытай акчасы юань кээ бир жерлеринде гана кабыл алынат. Ал эми Гонконг акчасы – гонконг доллары Кытай жергесинде жараксыз.
  • 2014-жылы «зонтиктер революциясы» болуп өткөн. Борбордук өкмөттүн Гонконгдогу шайлоо системинин өзгөртүүсүнө нааразы болгон жергиликтүү эл бийликке каршы чыгышкан.
  • Жеки Чандан тышкары белгилүү Голливуд жылдыздары Брюс Ли, Чоу Юньфат дал ушул жерде жарыкка келишкен.
1997-жыл, 1-июль. Улуу Британия Гонконгду Кытайга өткөрүп берүүдө.

Гонконг. Азиянын ири портунун 1872-жылдагы көрүнүшү.

Атактуу актёр Жеки Чан ушул аймакта туулуп-өскөн. Аны "Гонконгдун сүйүктүү баласы" деп аташат.

Адилет Керимбек уулу
koom@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  4 
Комментарийлер(11)
04.05.2015. 11:58 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
8
Катталган:
07-12-2014
Соӊку аракети:
09-12-2015 23:43
Жынысы:
Белгисиз
+1
Пайдалуу макала экен.
04.05.2015. 12:22 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
375
Катталган:
13-04-2015
Соӊку аракети:
26-09-2018 13:41
Жынысы:
Белгисиз
+3
Ушул жонундо классташым менен мелдешкем, жакшы болду, козун чукуп окутайын. Гонконгдун саясаты башка дегем ага.
04.05.2015. 18:43 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
43
Катталган:
05-11-2014
Соӊку аракети:
07-05-2015 20:18
Жынысы:
Белгисиз
+1
Супер инфо, азиядагы 4 ажыдаардын бири болсо, калган 3 ажыдаар кайсыл жерлер?
04.05.2015. 23:30 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
36
Катталган:
22-01-2015
Соӊку аракети:
05-01-2018 22:37
Жынысы:
Белгисиз
+1
crishti_7, Туштук Корея, Сингапур, Тайвань, Гонгконг.
04.05.2015. 22:44 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
21
Катталган:
04-11-2011
Соӊку аракети:
04-11-2016 02:15
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Талас
+1
гонгонк шаар боюунча кыргызстандан бир кыз барган ошол шаарга окуганы мага ошол айтып берген бул жакта окуу жайлар аябай кымбат экен деп эн арзаны эле 6000 доллар деп акчасы башкача доллар деген болчу жадагалса паспорттору да башка экен деп озунчо малекет экен кыскасы
05.05.2015. 18:17 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
11
Катталган:
13-07-2014
Соӊку аракети:
29-10-2016 00:30
Жынысы:
Белгисиз
0
керектүү маалымат экен.
06.05.2015. 22:02 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
11
Катталган:
04-05-2015
Соӊку аракети:
10-09-2018 10:35
Жынысы:
Белгисиз
+2
Убагында жакшы пайдаланып калышкан экен кыргыздын чондору болгондо бары бир жеп койушмак
12.05.2015. 17:45 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
113
Катталган:
25-11-2013
Соӊку аракети:
26-06-2016 08:36
Жынысы:
Белгисиз
0
ilim07,:-))))
07.05.2015. 02:46 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
67
Катталган:
19-08-2014
Соӊку аракети:
26-09-2018 15:18
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
ош
0
Гонконго даже кытайлардын озу виза ачып кирет экен, шаарга кирген адамдарды 600$дан жогору акчасы болсо киргизет экен.
09.05.2015. 03:06 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
11
Катталган:
19-04-2015
Соӊку аракети:
29-05-2015 21:41
Жынысы:
Белгисиз
+2
Жок болуп кетуусуно бир карыш калган олколор учурда дуйнонун алдынкы саптарында. Алсак, Туштук Корея убагында эли абдан жакыр, экономикасы чабал болуп турган кезде азыркы президенттин атасы Пак Чон Хи аттуу президент 3 жолку моонотто эл башкарып азыркы абалды туптоп берип кеткен экен. Кайран Пак киши колдуу болуп олот. Кийинки президенттердин арасында моонутунон кийин корупцияга шектелип турмого олтуруп же, аскадан боюн таштап жибергендери дагы бар. Коррупция онуккон жерде, онугуу болбойт.
10.05.2015. 17:50 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
33
Катталган:
17-12-2013
Соӊку аракети:
19-03-2017 13:26
Жынысы:
Белгисиз
0
Ооо керектуу малымат экен рахмат супер инфо силерге.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21232;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: