реклама
Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ГМО ЭМНЕ ЭКЕНИН БИЛИП АЛЫҢЫЗ

№662 10-июль-16-июль, 2015-ж


Базарларда же соода түйүндөрүндө көз жоосун алып мөлтүрөгөн, бир кылка тегиз бышкан жер-жемиш, жашылчаларды, көпкө сакталуучу эт-сүт азыктарын албетте, көргөнсүз. Бул азыктардын «керемет» сыры эмнеде?

ГМО ДЕГЕН ЭМНЕ?
ГМО (Генетически модифицированный организм) – англис тилинен которгондо (genetically modified organism) – гени өзгөртүлгөн организм (көбүнчө азык-түлүк катары колдонулган организмдер, өсүмдүктөр, жер-жемиштер). Гендик модифицирленген (өзгөртүлгөн) организмдер ГМО гендик инженерия адистери тарабынан жан-жаныбарлардын, өсүмдүктөрдүн организмдери менен гендик-модифицерленген микроорганизмдерди бириктирет. Жалпак тил менен айтканда, бир гендин кодуна экинчи генди кошуу дегенди билдирет. Мисалы, картошка генине чаяндын генин кошуунун натыйжасында эч бир жандык жебей турган картошканын жаңы түрүн алышкан. ГМО күнүмдүк колдонулуучу жер-жемиштерде: алма, алмурут, картошка, буурчак, күрүч, ашкабак, жүгөрү, сүттөн жасалган азыктарда, кондитердик жана эт азыктарында кездешет.

ГМОнун тарыхы

  • 1944-жылы Эвери, Мак-Леод жана Маккарти аттуу окумуштуулар ДНКнын (дезоксирибонуклеин кычкылы) «мурас сактоочу» экенин аныкташкан.
  • 1978-жылы «Genentech» фирмасы бактериалдык клетканын жана адам генинин катышында инсулин иштеп чыгышкан.
  • 1980-жылы АКШ гендик өзгөртүлгөн организмдерди патенттөө боюнча мыйзам кабыл алган.
  • 1982-жылы АКШда биринчи жолу организмдерге трансгендик аргындаштыруу жүргүзүшкөн.
  • АКШ 1994-жылы помидордун FlavrSavr сортун өндүрүүсү менен башталган. Бул помидорлорду +14-16 градуста үй шартында жарым жыл сактоого мүмкүн болгон.

ГМО ӨНДҮРҮМДӨРҮНҮН ТЕРС ЖАКТАРЫ:

  • Онкологиялык оорулардын көбөйүшү
  • Зат алмашуу бузулуп, иммунитеттин төмөндөшү (көбүнчө жаш балдарда)
  • Бойдун өспөй калуусу
  • Тукумсуздук
  • Төрөлгөн балдардын физикалык жактан алсыз, акылы кем болуусу

ГМО ӨНДҮРҮМДӨРҮНҮН ОҢ ЖАКТАРЫ:

  • Түшүмү жогору болот
  • Өсүмдүк тез жетилет
  • Аба ырайынын туруксуздугуна чыдамдуу келет
  • Курт-кумурскалардын, зыяндуу заттардын таасири анчейин тийбейт

КЫРГЫЗСТАНДА ГМО ӨНДҮРҮМДӨРҮ КОЛДОНУЛАБЫ?
Саламаттыкты сактоо министрлигинин алдындагы санитардык-эпидемиологиялык департаментинин маалыматы боюнча, ГМО өндүрүмдөргө тыюу салган мыйзам долбоору даярдалып, бирок иш жүзүнө аша элек. Казакстан, Орусия сыяктуу эле биздин өлкөдө да 0,9 пайыз ГМО кошулган азыктарды сатыкка чыгарууга уруксат берилген. Бирок азыктын курамында ГМО колдонулганы милдеттүү түрдө жазылышы керек. Кыргызстандагы соода түйүндөрүндө жана базарларында сатылып жаткан азык-түлүктөрдүн ичинен колбаса, сосиска, сарделька, жүгөрү таякчаларынын, картошкадан жасалуучу чипсыларда курамында генетикалык жактан өзгөртүлгөн азыктар колдонулгандыгы аныкталган. Мындан тышкары Кытайдан алынып келинген тамак-ашка кошулуучу жыпар жыттуу кошулмалар жана Америкадан келүүчү тоок эттери да генетикалык жактан өзгөртүлгөн азык-түлүк болуп эсептелет.

ГМО ЭМНЕ МАКСАТТЫ КӨЗДӨЙТ?
Генетикалык өзгөрүштөр илимий жана чарбачылык максатта жасалат. Окумуштуулардын билдирүүсүндө, гендик инженерия дүйнө калкын ачарчылыктан сактоо үчүн жана климаты начар аймактарда азык-түлүк өсүмдүктөрүн мол өндүрүүнү максат кылат. Ошону менен бирге айыл чарбасында жер семирткичтерди, сууну аз колдонууну шарттайт. Ошол себептен дүйнөнүн ар кайсы өлкөсүндө азык-түлүктү арбын өндүрүү үчүн гендик-модифицерленген организмдерди пайдаланышат. Мунун натыйжасында генетикалык жактан өзгөртүлгөн өсүмдүктөрдүн түшүмдүүлүгү табигый өсүмдүктөргө салыштырмалуу мол болот жана көпкө сакталгандыгы менен арбын киреше алып келет.
ГМО өндүрүмдөрүн өндүрүүчүлөр, «планетадагы адам санынын артышы менен келип чыккан ачарчылыктан ГМО өндүрүмдөрү гана сактап калат» деген пикирде. Ошол эле убакта «табигый жол менен өндүрүлгөн өсүмдүктөр жана жаныбарлар жер шарындагы бардык калкты азык-түлүк менен камсыз кылууга толук жетет» деп билдиришкен айрым окумуштуулар.
ГМО өндүрүмдөрүнүн «тукумсуз» экенин да эске алуубуз зарыл. Себеби гени өзгөртүлгөн жандык же өсүмдүк тукум улоо мүмкүнчүлүгүнөн ажырайт. ГМО өндүрүмдөрүн өндүргөн жана колдонгон өлкөлөрдүн алдыңкы сабына АКШ (68%), Аргентина (11,8%), Канада (6%), Кытай (3%) кирет жана бул өндүрүш жылдан жылга эселеп көбөйүүдө.

ГМОНУН ИЛИМДЕ КОЛДОНУЛУШУ
Азыркы учурда гендик өзгөртүлгөн организмдерди илимде рак, Альцгеймер (алжып калуу) оорусу, нерв ооруларын, майып мүчөлөрдү калыбына келтирүүдө жана картаюуну изилдөөдө, ошондой эле медицина жана биология тармагындагы учурдагы актуалдуу маселелерди иликтөөдө колдонулат.

АЗЫК-ТҮЛҮКТҮН КУРАМЫНДА ГМО БАР ЭКЕНИН КАНТИП БИЛЕБИЗ?
Негизинен тамак-аштын курамында ГМО бар экенин лабораториялык жол менен толук билүүгө мүмкүн. Антсе да айрым азыктардын этикеткасындагы белгилеринен да айырмалоого болот. Нукура азыктарда өзүнө тиешелүү жыты, даамы болот. Ал эми ГМО жолу менен өндүрүлгөн азыктар табигый азыктардан айырмаланып сырткы көрүнүшү көзгө толумду көрүнүп, курту, жыты жок, бадырайган азык-түлүк, жашылча-жемиштер болот.

Чыңгызхан Кожошов
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  3 
Комментарийлер(19)
13.07.2015. 12:01 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
75
Катталган:
08-06-2014
Соӊку аракети:
22-06-2018 11:53
Жынысы:
Белгисиз
0
ии бул каймакты мен аябай жейт элем.эми бул каробкада каймакты лабораторияга алпарып текшертпесемби кантипле мынча арзан деп тан калчумун 55сом эле туратле,,,,,
13.07.2015. 13:03 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
7
Катталган:
29-03-2014
Соӊку аракети:
29-05-2016 10:25
Жынысы:
Белгисиз
0
Aijash90,Ушул каймакта ГМО бар деп жазган жокко,мисал катары корсотуп койгон
14.07.2015. 23:05 
Тайпасы:
Түйүлдүк
Комментарийлердин саны:
3
Катталган:
10-05-2015
Соӊку аракети:
21-11-2018 15:23
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Жалал-Абад
0
Aijash90,ГМОсуз деп турбайбы
13.07.2015. 12:05 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
75
Катталган:
08-06-2014
Соӊку аракети:
22-06-2018 11:53
Жынысы:
Белгисиз
+12
Албетте бизде ГМО суз деп жаза берет да,гмо эмес керек болсо продуктунун срогун текшерген адам жок го.Магазинге срогу отуп кетиптир деп кайра алпарсан корккондун ордуна ала бербейсинби а сметана срогу отсо эч теке болбойт деп кыйкырат го жаниббар
13.07.2015. 12:46 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
307
Катталган:
11-02-2014
Соӊку аракети:
20-10-2017 17:08
Жынысы:
Белгисиз
0
Жаман экен билип алдым, рахмет.
13.07.2015. 20:14 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
10
Катталган:
09-07-2015
Соӊку аракети:
01-04-2016 20:36
Жынысы:
Белгисиз
+1
Кандай тамак жешти да билбей калдык
13.07.2015. 23:03 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
08-04-2014
Соӊку аракети:
11-03-2018 09:48
Жынысы:
Белгисиз
+1
жыты жок корунушу суктанаарлык момо жемиштерден албаган туура экенда рахмат супер инфо
14.07.2015. 23:23 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
824
Катталган:
03-05-2012
Соӊку аракети:
12-06-2018 12:41
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
жолдошумдун хан сарайы...
0
азыр озу бар жок эле таза эмес болуп калдыго не жешти да билбейсин балдарга болсо магазиндеп чипсы, сок, сметаналарды кундо эле алып беребиз ото коркунучтуу турбайбы! Адамдын ден соолугун ойлоп базардын лабораториясы деле текшерип турса кыдырып караса эл деле саткандан коркоттур албетте чара корулсо!
15.07.2015. 00:23 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
11
Катталган:
23-08-2012
Соӊку аракети:
19-11-2018 08:00
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кара-Көл
+1
бизде мөмө-жемиштердин ГМОсу бар жок экендигин аныктаган лаборатория жок, бул жерде кытайды 3% деп коюптур, жанылыш болсо керек кытай азыркы мезгилде бизге жоноткон баардык тамак-аш мөмө жемиштери 100% ГМО ошон учун этият болушубуз керек.
15.07.2015. 11:44 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
37
Катталган:
26-09-2010
Соӊку аракети:
03-10-2018 00:24
Жынысы:
Белгисиз
0
Момо жемиштерде курту бар, кыйшык-пыйшык ж-а жыты буркурап тургандарын алсанар адашпайсынар. Курттар бизге чейин эле текшерип коюшат. ☺
15.07.2015. 12:12 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
151
Катталган:
31-03-2012
Соӊку аракети:
24-06-2018 01:00
Жынысы:
Белгисиз
+3
ГМО-бул гавно дегени, эми билдинерби!!!
15.07.2015. 23:23 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
40
Катталган:
27-04-2015
Соӊку аракети:
02-11-2018 18:31
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
кыргызстан
+1
Тушунчу эмес элем эми билип алдым рахмат супер кж
18.07.2015. 23:35 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
60
Катталган:
07-12-2012
Соӊку аракети:
21-11-2018 13:30
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
москва
0
Мени бакыт аралыгынан издебе деген жаңы сериял жокко?
19.07.2015. 06:45 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
308
Катталган:
01-11-2009
Соӊку аракети:
20-11-2018 18:24
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Туркия
0
Уруксуз жашылча жемиш жей берип жаштар тукумсуз болуп баратат этият болгула,ошол учун чет олкодогу ар бир учунчу аял жасалма жол менен бойуна бутурот
19.07.2015. 14:11 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
34
Катталган:
22-11-2012
Соӊку аракети:
25-09-2018 17:22
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
КG
0
дукондон 1% кефир сатып алсам ГМО бар экен аябай окундурот ....
19.07.2015. 21:41 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
216
Катталган:
12-05-2015
Соӊку аракети:
02-03-2017 11:43
Жынысы:
Белгисиз
0
Окуп алып кейий туштум.Мындай жасалмалуулук менен элди кыйнап тапкан акчасы синип кандай жашап журушот экен ээ?.Биз срогуна анан кошулмаларына коп деле маани бербейбиз да.Кыкенбайлар озу таза садда калк келебиз да.Баарын озубуздой ойлоп журо беребиз.ГМО барбы жокпу эмкисинде соссуз.карап алам.Рахмат силерге Супер инфо.Эми билип алдык.
20.07.2015. 06:34 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
67
Катталган:
21-01-2012
Соӊку аракети:
21-11-2018 10:28
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
КЫРГЫЗСТАН
0
Азыркы заманда уй булон менен тоого чыгып мал карап ошол жерден эгин айдап.шаарга тушпой эле жашаш керек болуп калды. Ошондо гана накта табийый момо жемиш таза тамак жедим десе болот. Азыр биз эч кимибиз мен халал тамак жедим деп айта албайбыз анткени азыр баары алдамай болуп калды
20.07.2015. 07:04 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
315
Катталган:
22-04-2015
Соӊку аракети:
03-01-2018 19:32
Жынысы:
Белгисиз
0
Ушу каймактарда ГМО бар окшойт,ГМО суз деп жазылса деле,такыр бузулбаи тура берет. Уйдун нак таза каймагы бир кундо эле бузулуп кетиши мумкун ысыкта,айран ачып кетет . А Гмо кошулгандар бир жума деле тура берет дын деп да койбой.
06.04.2017. 14:43 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
54
Катталган:
29-08-2015
Соӊку аракети:
15-11-2017 11:26
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Токмок
0
Озубуздун эле ГМОсуз чисто экологический осумдукторубуз,продукцияларыбыз жетмек да Кыргызстанга.Алардын баарын чет жака экспорттоп жатышпайбы анан кайра кайсы бир олкодон гмо бар жемиштер келет.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21503;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: