Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

БАЗАРДАГЫ СҮТ ТАШТАНДЫДАГЫ БӨТӨЛКӨЛӨРГӨ КУЮЛАБЫ?

№375 8-14-январь, 2010-ж.


Мезгил үнү

“Акчаң болсо базардан менден башкасынын баарын сатып аласың” деген сөздү уксаңыз керек. Балким, бул сөздү өзүңүз деле колдонот чыгарсыз. Ошонун сыңары издегениңдин баары табылчу Бишкектеги “Ош базарына” барып, балдардын да, чоңдордун да сүйүктүү азыгы болгон сүт колдо кандайча сатыларына байкоо жүргүздүк.

КАРДАР ЭМНЕЛЕРДИ ТАЛАП КЫЛЫШЫ КЕРЕК?
Сүт сатып алардан мурун кардар сатуучудан бир эмес, бир нече документ көрсөтүүнү талап кылышы керек. Өзүңүз билгендей, сүттөн бир нече оору түрлөрүн жуктуруп алышыңыз мүмкүн. Биринчиден, сатуучуда уйдун ветеринардык көзөмөлдө турары туурасындагы аныктама, экинчиден, сүт санитардык эксперттердин текшерүүсүнөн өттү деген кагаз болууга тийиш. Сатуучуда мына ушуларды тастыктаган документтер болгондон кийин гана сүт сатып алып, бейкапар ичсеңиз болот.

“СҮТ АЛГЫЛА, СҮТ!”
“Ош базарында” сүт азыктарынан жасалган тамак-ашты сатуучу атайын жай бар. Бирок ал жерде гана эмес, ар кайсы бурчта желим бөтөлкөлөрүнө сүт куюп алып саткандар бар. Биздин максат мына ошолордун катарына кошулуп сүт сатуу менен бирге бир нече суроолорго жооп алуу эле. Сатуучуну ал жерден кубалашабы же орун үчүн акча төлөнөбү? Желим бөтөлкөлөр кайдан алынат? Санитардык көзөмөл жүргүзүлөбү? Кардарлар сүттү текшерип туруп анан сатып алышабы? Жогорудагы суроолорго жооп издөөгө жаш актёрлор Сейтек уулу Жансейит менен Айжигитов Таалайбек жардамга келишти. Башкача айтканда, эки жигит колдоруна экиден төрт бөтөлкө суу кошулган сүттү көтөрүп алып ары-бери өткөндөргө “сүт алгыла, сүт!” деп кыйкырып жатышты.

ДААМДАП КӨРҮП ЭЛЕ...
Биздин биринчи кардарыбыз болгон жигит желим бөтөлкөнүн оозун ачып капкагына сүттөн куйду да жутуп жиберди. Бул жигит дайыма сүт алат окшойт. Дароо сатуучуга жини келип, “уялбайсыңбы, карандай эле суу турбайбы!? Суусун эмес, сүтүн көбүрөөк кылсаң боло?!” деп уруша кетти. Андан кийинки эжелер да дароо эле даамдап көрүп, “нак сүт эмес экен” деп албай коюшту. Арадан бир топ убакыт өттү. Бул арада бир нече кардар менен соодалаштык. Алардын бирөөсү да уйдун же сүттүн документин сурашкан жок.

МИЛИЦИЯ КЕЛАТАТ, КАЧКЫЛА!
Желим бөтөлкөдөгү сүттөрүн сатып жаткан эжелер милиция кызматкерлери келатышса, баштыктарын көтөрүп алып ары карай тыпылдап басып кетип жатышты. Көрсө, көчөдө туруп алып сүт сатууга болбойт экен. Колдон саткандардын сүттөрү санитардык эксперттердин көзөмөлүнөн да өтпөөрүн билдик. Эксперттер атайын жайдагы гана сүт азыктарын текшерүүгө милдеттүү экен. Ал эми биз сыяктуу көчөдө тургандарды милиция кызматкерлери кубалаарын топтошкон “шапкечендердин” бирөө биздин актёрлорду кубалай баштаганынан байкадык. Кетимиш болгон биздин жигиттер “шапкечен байке” эл арасына сиңип кетери менен кайрадан өз ордуларына туруп калышты. Жарым саат өтүп-өтпөй кайрадан сатуучуларды кубалаганы келген орган кызматкерлерин сүт сатып жаткан аялдар көрбөй калышты. Бирөөсү келип сатуучу эжени чырылдатып бир баштыгын жулуп кетти. Баштыгын мыкчый кармаган эже милиция кызматкеринин артынан бир кыйла сүйрөлүп барды. Ала албасына көзү жетти окшойт, “ошону сатып байыгыла!” деп жашыган боюнча кыйкырып кала берди.

ЧЫН ЖҮРӨКТӨН БААРЫ БИР...
Документ сураганды кой, сүттүн өңү-түсүн да көрбөй туруп алып кеткендер да бар экен. Колубузда сүт деп жарма сатсаң да өңү көрүнбөгөндөй ак бөтөлкөлөр бар эле. “Эмне берсеңер да чын жүрөктөн баары бир” дешеби, ак бөтөлкөнүн ичин ачып көрбөй эле алган кардарларыбыз да болду. Бирок бул элдин сүт сатып алуудагы мамилесин байкоо эле деп кардарлардан кечирим сурап акчасын кайрып берип, сүттөрүбүздү алып жаттык.

ЖЕЛИМ БӨТӨЛКӨНҮН БИР ДААНАСЫ БИР СОМ
“Сүт саткандарга желим бөтөлкөлөрдү селсаяктар чогултуп келип берет” деген маалыматты көп эле жолу кулагыбыз чалганы бар. Анын үстүнө, селсаяктардын мүшөк-мүшөк кылып желим бөтөлкөлөрдү шаардык унааларга салып алып базарды көздөй баратканын далай көрөбүз. Алар ар кайсы таштандыны тинтип чогултуп, анан базардагы сүт, суу май саткандарга өткөрүп жаткандарын деле көргөнбүз. Ошондон улам селсаяктар качан бөтөлкө көтөрүп келишет деп күтсөк, бирөө да келген жок. Бул боюнча сүт саткандардан сурасам, “селсаяктардан кээде эле алабыз” деп шыпшынышты. Сүт куюлган бөтөлкөлөрдүн киринен эле чала-була жуулганы, таштандыдан алынганы билинип турду. Мына ушундай көрүнүштөрдөн анан кантип оорулуулардын саны азайсын?!
Саат 10дон 14.00гө чейинки “Ош базарындагы” сапарыбызда бизге санитардык эксперттер көз кырын да салып койгон жок. Көрсө, алар эртең менен эрте бир эле жолу текшерип кетишет экен.

“ӨЗ УЮМДУН СҮТҮН САТА АЛБАЙМ”
15 жылдан бери милиция кызматкерлери кубаласа качымыш болуп, алардын карааны көрүнбөй калса кайра ордуна туруп сүт сатып жүргөн Сайкал эже менен маектештик.
– Борбордун четиндеги айылдардын биринен келип, 20-30 литр сүт сатып кичине акча-тыйын таап кетем.
– Сүт сатууга укугуңуз бар экенин тастыктаган документтериңиз барбы?
– Жарым жылда бир уйларыбызды мал доктурга көрсөтөбүз. Өзүмдүн медициналык китепчем бар. Ага карабай, милиция кызматкерлери бир жагынан, санитардык эксперт деген немелер экинчи жагынан “атайын сүт азыктарын сатуучу жайга тургула” деп кубалайт. Ал жерге туралы десек, орун үчүн көп акча төлөнөт. Ал жердегилердин баары сүттү айылдыктардан арзан алышат да, үстүнө кошуп кайра сатышат. Мен болсо өзүм баккан уйдун 20 литр сүтүн куугунтуксуз сатып акча таба албайм.

“КАРДАР СЕРТИФИКАТ СУРООГО ТИЙИШ”
Санитардык эксперттер иштеген жайга кайрылганыбызда ветеринардык врач АЙГҮЛ СЕЙДАКМАТОВА төмөндөгүлөрдү айтып берди.
– Күнүгө эртең менен сүт азыктарын саткан жайга барып ар бир идиштен бруцеллёз оорусун аныктоо үчүн кичинеден сүт алынат. Текшерүүдө оору чыкса, сатууга уруксат берилбейт. Таза болсо сапаттуу экендиги туурасындагы сертификат берилет. Ал эми базардын ар кайсы бурчунда саткандардыкын текшербейбиз. Аларга сатпагыла деп 2-3 жолу эскертүү беребиз. Болбосо милиция кызматкерлери сүттөрүн алып келип бизге беришет. Ээси алып кетем десе кайра сатпаш үчүн тамак-аш боёгун кошуп салабыз. Алып кетпесе раковинага төгүп салууга аргасыз болобуз.
– Көчөдө саткандардын уюнун аныктамасы жана сатуучулардын медициналык китепчеси бар экен го...
– Биз кайдан билебиз, уюн мындан 3-4 ай мурун текшерткендир, туурабы? Атайын сүт сатуучу жайга турса, анда биз күнүгө текшермекпиз. Ким билет, балким, алардын сүтүнө чычкан түшүп кеткендир.
Андан да оорулар пайда болушу мүмкүн. Негизи, сүт алган ар бир адам сатуучудан сертификатын суроого тийиш.
– Эртең менен эле бирөөнүн бир канча литр сүтүн алып кетиптирсиздер. Ал 500 сом берип, анан араң алыптыр деп уктум...
– Базарда соода кылгандардын баары эле бизди ушинтип жаманатты кыла беришет. Андай болсо сатышпасын да.

Сүйүн Кулматова
koom@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(1)
12.01.2010. 17:45 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
57
Катталган:
08-12-2009
Соӊку аракети:
06-04-2010 14:42
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
KIRGIZSTAN
0
"Wamal bolboso daraktyn bawy kyimyldabayt","Ot bolboso kaydan tutun 4ykmak".Balkim,4yndap ele ak4a tolop kayra kaytarip alip jatiwkandir.Kagilayindar myndai amselege kaydiger bolboy,jakwy kaargila.alardi tekweruu mildeti bolgon son tekweriw kerek.ar kim ozunun mildetin jakwy jasaganda gana bul olko onugot."Ko4o wypyrgy4 bolson da,taza wypyr"!!!
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: