Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ЖАРАКАТКА КАБЫЛГАНДА КАНТИП ЖАРДАМ КӨРСӨТҮҮ КЕРЕК?

№376 15-21-январь, 2010-ж.


Кышында ар түрдүү себептер менен жаракатка кабылгандар көп. Андыктан бул ирет биз Бишкектеги Травматология жана ортопедия илим изилдөө борборунун №1-травматология бөлүмүнө кайрылдык. Бөлүмдүн жетекчиси Анаркулов Бектур кышындагы жаракат түрлөрү жана жаракатка кабылганда биринчи жардамды кантип көрсөтүү керек экендиги тууралуу маалымат берди.

– Бектур мырза, айтсаңыз, кышында травматология бөлүмүнө көбүнчө кандай жаракатка кабылгандар түшөт?
– Травматология бөлүмү дегенде, эл көбүнчө кайсы бир дене-мүчөсү сынгандарды, сөөгүнөн жарака кеткендерди, муундары чыгып кеткендерди дарылоочу жай катары кабыл алышат. Анын сыңарындай, биздин бөлүмгө кышында көбүнчө муздан тайгаланып колу-бутун сындыргандар, курулушта иштеп жатып бийиктен кулап же мушташып бир жерлерин сындыргандар же сөөгүнөн жаракат алгандар түшөт. Буларга автокырсыкка учурап денесинен түрдүү жаракат, сынык алгандарды да кошууга болот.
2009-жылы жыл ичинде биздин бөлүмгө 641 адам түрдүү жаракат менен түшкөн. Жалпысынан 518 операция жасалды. Мунун ичинен 47 оорулуу 2-3төн операцияны башынан өткөрүштү.
– Сынык кандай түрлөргө бөлү­нөт?
– Сөөктүн сыныгынын ачык жана жабык деген түрлөрү бар.

  • Эгер сөөк менен кошо сыртындагы териге зыян келсе, анда бул сөөктүн ачык сынган түрү деп аталат.
  • Эгер сөөк сынган менен териге зыян келбесе, анда сөөктүн сыныгынын жабык түрүнө кирет.

Сынууга көбүнчө кашка жилик, ийин жана кызыл ашык, шыйрак сөөктөрү учурайт. Остеопороздон (кальцийдин жетишпестигинен келип чыккан сөөктүн борпоңдугу) улам да сөөктүн сынуулары келип чыгат. Бул көбүнчө кышында муздан тайгаланып жыгылганда кездешет. Карылар жамбаш сөөктөрүн сындырып алган учурлар көп.
– Сөөк сынганда биринчи жардамды кантип көрсөтүүгө болот?
– Биринчи жардамды көрсөтүүнү көпчүлүк биле бербейт. Ошондуктан кырсыкка учураган адамды ооруканага алып келгенче, алардын абалы оордоп кетет. Мисалы, жакында эле бизге шыйрагы сынып кеткен адамды бутун шалактаткан боюнча алып келишти. Анын бутуна шак-шак коюп, ооруну сездирбөөчү дарыны ичирип алып келишсе, анын абалы жеңилирээк болмок эле.
Биринчи жардамды кантип көр­сөтүүгө болот?

  • Омурткадан жаракат алганда (сынды деп шекшигенде). Мүмкүн болсо, адамды ордунан козгобоо керек. Эгер бир жерден экинчи жерге жылдыруу зарыл болсо, дене кыймылдабай, омуртка түз кармалгандай болуусу керек. Бул үчүн эки буттун ортосуна жумшак нерсе (мисалы, кийим) коюп, анан кызыл ашыктан, тизеден, жамбаштан байлап коюу кажет. Анан акырын көтөрүп, тегиз нерсенин (фанеранын, жалпак тактайдын же эшиктин) үстүнө жаткызып, көтөрүү керек. Омуртканын ичинде жүлүн болгондуктан, бел сынганда адамды туура эмес кыймылдатып жиберсе, жүлүнгө зарп кетип же үзүлүп кетиши мүмкүн. Бул шалга учуроо же өлүмгө туш болуу дегендик.
  • Кол-бут сынганда. Сынган жерге катуу материалдан жасалган нерседен (жыгач, металл, пластмасса) шак-шак коюу керектелет. Шак-шак сынган сөөккө бир нече жеринен бинт (же мата, көйнөктүн айрындысы, кур, жип) менен таңылат. Шак-шак сынган жердин астыңкы жана үстүңкү муунун бириктирип кыймылдабагандай болушу керек. Эгер шак-шак табылбаса, анда сынган бутту соо бутка, ийин сынса колду денеге кошуп таңуу кажет. Кырсыкка учураган адамга тынчтандыруучу валидол дарысын же ооруну сездирбөөчү анальгин (темпалгин) берүү да туура.

Эгер ачык сынык болсо, анда сыныкты түздөп туруп, шак-шак коюу керек. Жаранын тегерегин йод (арак, спирт) менен сүртүп, микробдор көп кирип кетпеши үчүн жараны даки менен абайлап таңуу керек. Канды токтотуу үчүн сынган жерден өйдөрөөк мата же жип менен таңуу зарыл. Ачык сыныкта адамды туура эмес кыймылдатуудан кан көп кетип же сынган жердин тегерегиндеги араң турган тарамыштар, байламталар үзүлүп кетиши мүмкүн. Андыктан адамды кыймылдатпоо жана «Тез жардамды» чакыруу зарыл.

  • Кол-буттун байламталары созулуп же үзүлүп кетсе. Мындайда дароо катуу оорутуу сезилет. Эгер байламта үзүлгөн болсо, анда тырс эткен үн чыгат. Ал жер шишип чыгат, кан агуу күтүлөт. Дароо муздак компресс жасап, дарыгерге шашылуу керек. Ооруган жерди мүмкүн болушунча кыймылдатпоого аракет кылуу зарыл.
  • Баш чайпалганда. Адам жыгылып же бир кырсыкка учурап башы чайпалды дейли. Мындай учурда адам акыл-эсин жоготпосо, анда чалкасынан жаткызып, башын көтөрүү керек. Анан ооруканага алып баруу кажет. Эгер адам акыл-эсинен танып калса, анда оозундагы былжырларды тазалоо зарыл. Тилин чайнап албоосу үчүн тиштеринин ортосуна бир нерсе, мисалы, кашык, чүпүрөк, пластмасса коюп, анан ооруканага шашылыш түрдө алып баруу кажет.
  • Ири сөөктөр сынса. Баш сынса, анда адамды катуу, түз нерсенин үстүнө жаткызып, тез жардамды чакыруу керек. Жамбаш, башкача айтканда кашка жиликтин башы сынса, анда бутту бири-бирине байлап, адамды катуу, тегиз нерсенин үстүнө жаткызып, ооруну сездирбөөчү дары берүү кажет. Анан ошол бойдон ооруканага алпаруу туура. Кокус төш же далы сөөк сынса, анда деле адамды катуу тегиз нерсенин үстүнө жаткызып, ооруну сездирбөөчү дары берип, тез жардамды чакыруу зарыл.
  • Моюн сынса. Мындай учурда адамдын моюнун таңуу керек. Таңууга жасалма жака керектелет. Бул үчүн матанын же жоолуктун бетине катуу картонду жазып, анан экөөнү чогуу моюндун өлчөмүнө жараша бүктөө керек. Эми бир адам кырсыкка кабылган адамдын башын кыймылдатпай түз кармап, экинчи адам моюнга жасалма жаканы коёт. Жаканын үстү жоолук же моюн орогуч менен таңылат. Эгер катуу картон табылбаса, анда адамдын моюнун “Тез жардам” келгиче кыймылдатпай кармап туруу зарыл. Анткени моюн омуртканын ичинде жүлүн болгондуктан, ага зарп кетпешине же үзүлүп кетпешине кам көрүү керек.

– Жыгылганда бир жерди сындырып албоо үчүн эмне кылуу керек?
– Туура жыгылууну үйрөнүү кажет. Негизи, жыгылганда кол менен таянып жыгылуу туура эмес. Кол сынып кетиши же жарака кетиши мүмкүн. Андыктан жыгылганда капталдан жыгылууга же бутту бүгүп жыгылууга аракет кылуу кажет. Ошенткенде гана сыныкка, жаракага учуроо коркунучу азаят. Муну чоңдордон тартып кичинелерге чейин билүүсү кажет.
– Маегиңизге рахмат. Иши­ңизде ийгилик болсун!

Канымжан Усупбекова
kenesh@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(2)
09.09.2012. 21:47 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
03-09-2012
Соӊку аракети:
20-12-2012 23:15
Жынысы:
Белгисиз
0
Мени кышта шыйрагым сынган 31-декабрьда чорт узулуп кетткен эки соокта сынган, мына 10 ай болду жатканыма дагы эле буто элек бутума сиписадан темир койюшкан врачтар ошолбойдон уйдо жатам неге мынча кыйын буттушу сооктун
10.03.2017. 14:56 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
22-12-2013
Соӊку аракети:
18-09-2018 16:11
Жынысы:
Белгисиз
0
Шыйрак катта жугуруп жыгылганга шишип кетти рентгеге тушсо жакшы сынык жок дептир шишикти кандай кетирсе болот
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: