Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Малик Аликеев: ”МӨЛМӨЛҮМДҮ” ЫРДАЙМ ДЕП КЕМПИРЛЕРДЕН ТИЛ УККАМ

№376 15-21-январь, 2010-ж.


Жүрөктө калган жылдыздар

“Болор-болбос баш баккан, бөдөнө тумшук мамагың...” деген саптарды укканда эл «айт-уйт» болуп укмуш кыйкырат эмеспи. Мына ошол саптарды камтыган “Мөлмөлүмдү” ийине жеткире ырдаган Малик Аликеев менен болгон маек назарыңыздарда.

Малик Аликеев
1969-жылы Талас районундагы
Кө­пүрө-Базар айылында туулган.
Беш бир туугандын кенжеси.
Элге “Мөлмөлүм”, “Арзыкан”, “Таласым” ырлары менен белгилүү.

– Малик байке, “Мөлмөлүмдү” ырдап чыкканыңызда атыңыз эл ичинде бир дүң деген эле. Азыр таскагыңыз басаңдап калгандай...
– Азыр деле Кудайга шүгүр. Сахнага чыгып калганда эл беш-алты ыр ырдатмайын кетирбейт. Телевидениеден фольклор жаатындагы ырлар көп берилбегендиктен, кичине тас­как басаңдай түшсө керек. Азыр филармониянын концерттеринде же мамлекеттик ар түрдүү майрамдарда эле чыкканыбыз болбосо, мурункудай гастроль жок. Болбосо эл сагынып эле калды. Жөн салды барып калганымда көпчүлүктөн “качан келесиңер? Элди бир кыдырсаңар боло” деген сөздөрдү көп угам.
– “Эл ырчысы – Эстебес” тобунда ырчы катары эмгектенип келе жатканыңызга канча болду?
– Бул топ 1985-жылы ачылган. Мен ошол жылдын аяк ченинде филармонияга келип эле ушул топко киргем. Анда 16 жашта элем.
– Фольклорду жандантуу максатында, балким, дайыма элдин назарында болуп турууну көздөп деле өз алдыңызча топ ачууну ойлогон жоксузбу?
– Мурун фольклордук топ ачсамбы деп ойлончумун. Бирок азыр андай оюмдан кайтып калгам. Ошентсе да комузга кызыккан жаштар келип “сизден сабак алсак болобу?” деп суранышат. Суранып келгендерге бекер эле комуз үйрөтөм, ырдайм дегендерине да жардам берем. Жакында эле бир эже 3-класста окуган кызын алып келди. Айылда комуз чертчү экен. Бишкекке келгени комуз көтөрүп жүрсө, балдар шылдыңдап коюшканынан таштап коюптур. Мен ал кызды отургузуп алып комузду эч качан таштаба, бул ата-бабадан калган мурас. Жан дүйнөң менен берилип ойносоң, эч качан көмүскөдө калбайсың деп моралдык жардам бергем. Кийин апасы телефон чалып, мага рахматын айтты. Көрсө, менин сөзүмдөн кийин ал кыз кайрадан колуна комуз кармап, ал гана эмес башка мектепте өткөн сынакта мектебинин намысын коргоптур.
– Жамактап ырдаганыңызга да күбө болуп калабыз...
– Укмуш деле жамактап ырдабайм. Мындан он жыл мурун болсо керек, бир жолу китептин ачылышы болот деп Эстекем, Надырбек Алымбеков болуп Ташкентке жөнөп калдык. Барсак китептин ачылышы эмес эле казак-кыргыз айтышы экен. Уюштуруучусу келип эле “Эстеке, айтышчу балдарыңыз даярбы?” деп калды. Төкмөлөр жок экенин айтса “кыргыздын намысы эмне болот?” деп кыстады. Анан кечинде Эстекем менен Надырбек байке экөө эки жагыма отуруп алышып, мени айтышасың деп кыйнай башташты. Жок эле жок деп тырышканыма карабай макул кылдырышты. Айтыш башталарда залды карасам, эки жарым миң орундук бүт толуптур. Элдин сүрү жаман экен. Буга чейин бир да жолу айтышып көрбөгөн жаным коркуп кетип, өзүмдү тизмеден алдырып салдым. Эстекем келип “Манас атанын арбагы колдосун. Ушундайда намыска жарабаган, качан жарайсың?!” деп намысыма тийди. Айтышканы чыгып столго отурсам, коркконумдан буттарым титирейт. Өлө албай жатып өлөң айтат болуп казак атаандашымдын сакалына тийишип алыптырмын, ошондо эл кол чаап жиберди. Мага кол чабуу дем берди окшойт, өзүмдү жакшы сезип калдым. Ал айтыштан куру келбей магнитофон утуп кайткам. Ошентип, бир эле жолу казактар менен айтыштым.
– Мектептен эле ырга шыктуу белеңиз?
– Мектепте жүргөндө “Курманбек”, “Жаныш-Байыш” дастандарын айтчумун. Мектептеги майрамдарда жамактап да ырдап калчумун. Окуучулук күндөрүм бир окуя менен өмүр бою эсте калды десем болот. 1-класста музыка мугалими балдардын баарын доскага чыгарып алып ырдаткан эле. Агай «ырдай албайт экенсиң» деп килтейген «1» деген баа койгон. Кийин “Мөлмөлүм” менен катуу чыгып жатканда борбордон ошол агайга жолугуп калдым. Баягы койгон баасын эстеди окшойт, өзүн жаман сезди.
– “Мөлмөлүмгө” кайрылганча бир суроо бергим келип турат. Ырга шыктуу болушуңузга ким себепкер?
– Атам комузчу, ырчы адам болгон. Убагында Эстебес агай менен филармонияда чогуу иштешкен. Бир жолу мен курсакта кезде Эстекемдер гастролдоп барып биздин үйгө конушуптур. “Эркек уулдуу болуңуз. Ал эл суранган бала болсун. Комузуна тагып бериңиз” деп өздөрү жеген койдун ичегисинен кыл ийрип, апама таштап кетиптир.
Атамдан таалим ала алган жокмун. Оорунун айынан мен беш жарымга чыкканда өтүп кетти. Ырчы болушума апамдын эмгеги чоң. Комуз чертпейм деп да чыккам. Эсимде, 1-классымда концертке катышайын деп, мектепке комуз көтөрүп барсам балдар шылдыңдашкан. Ошондо мен намыстанып, үйгө кайра качып келе бергем. Апам чыбыгын көтөрүп алып “тапкан экенсиң катышпаганды. Атаң деген залкар күүлөрдү черткен. Атаңдын жолун жолдошуң керек” деп мектепке кайра кубалап барган.
Аккан арыктан суу агат окшойт да. Комузду бирөөдөн үйрөнгөн жокмун. Мектепте сөзү Какен Алмазбековго таандык “Он үч жашар баланын арманы” ыры менен белгилүү болгом.
– “Мөлмөлүм” эл алдында аткарган алгачкы ырыңызбы?
– Радиодон кичине кезимден эле “Мөлмөлүмдү” көп укчумун. Көп уга берип эле сөздөрү жатталып, жүрөккө орноп калыптыр. 1986-жылдан 1987-жылга оогон Жаңы жылда Кыргыз драма театрында “Мыскыл жана тамаша” болуп калды. Ошондо биринчи жолу «Мөлмөлүмдү» ырдап чыктым. Мен ырдаганда чымын учпай калды. Микрофонго боюм жетчү эмес. Ал убактагы микрофондор кичирейчү эмес окшойт да. Концертти Сагын Ниязалиева деген режиссёр эже тарткан. Кезегим келсе чакырышат да деп, Жусуп Толтойдун балдары менен ойноп кеткем. Бир убакта эле Сагын эже келип жаактан ары бир чапты да, “сахнага чык!” деп кыйкырды. Көрсө, менин кезегим келип, таппай жатышыптыр. Эл аябай жакшы кабыл алышып, «Мөлмөлүмдү» бир эмес, үч жолу ырдатышты.
Ошондон кийин кыргыз телевидениеси “Таанышып коюңуздар” деген жарым сааттык көрсөтүү даярдашты. Анан элге укмуш таанымал болуп чыга келдим. Көчөдөн элдин баары эле карай берчү. Мени таанып жаткандарын сезбей, кийимим деле бүтүн, эмне карап жатышат деп кыжалат боло берчүмүн.
Жоро-жолдошторум, туугандарым аябай сыйлай башташты. Бир жолу досторум мени ресторанга чакырышты. Барсам, “кайдагы кичинекей баласың?” деп орус кемпир киргизбейт десең. Кудай жалгап чоңу кыргыз экен. “Бул биздин белгилүү ырчы” деп жатып араң киргиздирген.
– “Мөлмөлүмдө” “Болор-болбос баш баккан, бөдөнө тумшук мамагың” деген саптар бар го. Ушуну ырдаарда уялчу эмес белеңиз?
– Башында ырдын маанисин тереңинен билбей эле ырдачу экем. Гастролдоп чыкканда кемпирлердин маңдайына отуруп алып эле ырдай берчүмүн да. Бир жолу ырдап бүткөндөн кийин кемпирлерден аябай тил уктум. Ошондон кийин чоң концерттерде ошол жерине келгенде кемпирлердин урушканы эсиме түшөт да, аттап кетем. Режиссёр “дагы аттап кетсең жумуштан кетирем!” деп бакырат. Көрсө, ырдын маңызы мен аттап кетип жаткан жеринде экен да. Жашым жыйырмага келип чоңоюп калганда, ошол жерин баса белгилеп ырдай баштадым. Ошол саптар жүрөктөн чыгып жатканы үчүн “мамагың” деген жерине келгенде эл кыйкырып коштоп жатышпайбы.
– Көпчүлүк чыгармачыл адамдардын жеке турмушу экинчи орунда калып калчу эле. Сиздики эмне болду?
– Жыйырма үч жашымда филармониянын алдындагы студияда окуган Жаңыл деген кыз менен тааныштым. Үйдөгүлөр “апаң картайды, үйлөн” дешкенинен Жаңылды Таласка алып кеттим. Балам Кубат азыр 10-класста окуйт. Комуз чертет. Биринчи жолу 2002-жылы өзүмдүн жеке концертимди бергенде чоң сахнага чыгаргам. Азыр мамлекеттик деңгээлдеги концерттерден калбайт. Келинчегим Жаңыл борбордогу гимназиялардын биринде бийден сабак берет. Көңүлү келгенде мени жамбаштатып жаткырып коюп бийлеп берет.
Маегиңизге рахмат. Дайыма ийгиликтер коштоосунда болуңуз.

Сүйүн Кулматова
koom@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(3)
19.01.2010. 16:52 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
57
Катталган:
08-12-2009
Соӊку аракети:
06-04-2010 14:42
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
KIRGIZSTAN
0
Boz ulandy kakawatkan,bolor-bolbos baw bakkan senin bodono tumwuk nay..nay..nay...
20.01.2010. 19:20 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
22
Катталган:
25-11-2008
Соӊку аракети:
13-06-2011 16:08
Жынысы:
Белгисиз
0
Молмолумду Малик Аликеевдей жеткире ырдаган ырчы болбойт го...
21.01.2010. 14:04 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
350
Катталган:
06-03-2007
Соӊку аракети:
04-07-2018 02:36
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
хммм,бойдокмун деди эле)))
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: