Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ХАЛАЛБЫ ЖЕ АРАМБЫ?

№376 15-21-январь, 2010-ж.


Мезгил үнү

Акыркы учурда халал деп атап тамак-аш саткан жайлардын көбөйгөнүн байкап эле жүрсөңүз керек. Мындай жайлардын баарында эле адал тамак-аштар сатылабы же жөн гана кардарларды өзүнө тартуу үчүн амалбы? Сөз ушул тууралуу болмокчу.

ХАЛАЛ. АЛ ЭМНЕ?
Халал деген сөз араб тилинен которгондо “уруксат берилген” деген маанини туюндурат. Халал тууралуу Курандын “Аль-Бахара” сүрөөсүнүн 173-аятында төмөндөгүдөй айтылган: “Алла Таала өлгөн малдын жана чочконун этин, канды азык кылып колдонууга тыюу салат. Алланын ыраазычылыгы үчүн дуба кылынбай союлган жандыктардын эти арам деп саналат”.

КОРОЗ КЫЙКЫРА ЭЛЕКТЕ АЧЫЛГАН БАЗАР
Эт азыктары баш калаадагы соода түйүндөрүнө “Ош базарынан” тарайт” деген маалыматты угуп алып, сапарыбызды ушул базардан баштамай болдук. “Ош базарындагы” эт базарынан таң эрте дүңүнөн эт сатуучуларды жана алуучуларды гана көрө аласың. Алгач “Адал эт менен арам этти кантип айырмаласа болот?” деген сурообузду Бердибек аттуу соодагерге узаттык.
– Менин кардарларымдын көбү намаз окуган адамдар. Ошондуктан тааныштардан жана даргиндер союп келген малдын этин алам. Негизи, бата тилеп мууздалган малдын этин адал дейт эмеспи. Ал эми мууздап сойгон малдын эти менен арам өлгөн малдын этин көз менен эле айырмаласа болот. Мууздалып союлган малдын каны жакшы агызылгандыктан, эт кыпкызыл болбойт. Ал эми арам эт кочкул кызыл тартып турат. “Өзүбүз мууздап союп алып келдик, халал”,- деп элди алдагандар да жок эмес.
Бишкектеги соода түйүндөрүнө эт мына ушул жерден тарайт. Кааласаң, Нарындын же Таластын малынын этин ушул жерден тапсаң болот. Арам өлгөн малдын эттери да келет. Бирок мындайларды колбаса жасоочу цехтерге алып кетишет. Ошондуктан халал деп чыгарылган колбасаларга ишенбейм. Өлгөн малдын эти адал деп эсептелбейт. Андан да угушума караганда, чочконун этин өткөргөн эт майдалагычты жууп отурбай эле уйдун этин салып өткөрүп, колбаса жасай беришет экен. Ал анан кантип адал болсун?!
Союп келген жылкысынын этин өткөрүп жаткан Бейшенгазы ата тоок сойсо да, кыбыланы карап бата кылып, анан мууздаарын айта кетти. Ошондой эле «арам өлгөн, же жырткыч жаныбарлардын кол салуусунан мерт кеткен, же кыйнап (сайып, муунтуп, атып) өлтүрүлгөн малдын эти да адал болбойт»,- дейт.
Ал эми өзүн Мурат деп тааныштырган сатып алуучу мына буларга токтоло кетти:
– Мен халал ашканага эт ташып иштейм. Этти күн сайын ушул жерден алам. Эми кыргыздар малдын баарын эле бата кылып, анан союшат да. Ошол үчүн арам эт алып калам деп кам санабайм. Кээде шаардын четиндеги мал союучу жайдан алынып келген эттерди деле алам. Анткени касапчылар 10-15 малды тизип, анан баарына бир бата тилеп союп жатканын көргөм.

КЫТАЙДАН КЕЛГЕН ХАЛАЛ ТООКТОР
Эми базардын тамак-аш саткан жагына кирдик. Халал деп аталган тооктун сан эттерин биз сатып алуучу катары сурап калдык.
– Эже, халал тоок эти барбы?
– Ооба, бар. Канча тартып берейин?
– Биз чын эле халал экенин кантип билсек болот? Эже, чынын айтсак, гезиттен изилдөө жүргүзүп жүрдүк эле...
– Биз сатуучубуз да. Кытайдан келген тооктун сандарын халалбы, халал эмеспи деп текшерип отурмак белек? Ак өңдөгү жашиктегилердин сыртында арабча бирдеме деп жазылып турбайбы. Мына ушуларды халал деп дүңүнөн бизге беришет. Анан биз элге сатабыз да.
Жогорудагы сатуучудан тооктун сан этин дүңүнөн саткан жайдын дарегин алып, («Ош базарынын» батыш жагы) ак өңдүү жашиктердеги тоок эттеринин халал экенинин чын-бышыгын билмек болдук. Бирок бул жерден эч ким ак жашиктеги эт халал экенин далилдеп бере алган жок. Көбү эле чет тилин билбегенине шылтоолошту. Сатуучулардан халал тоок этин жана колбасаларды кайдан тапсак болот деп сурамжылап жүрүп, чочко эти сатылуучу жайга келип такалсак болобу...
Бир катарда жалаң чочко эти, экинчи тарабында тооктор кыркалай тизилип турат. Гезиттен келгенибизди билген сатуучулар бизге халал тооктордун эттерин көрсөтпөй эле өз көйгөйлөрүн айтып башташты. “Бизди мурдагы жерибизден кубалап, ушул чочконун эти сатылчу жерге кошуп салышты. Эми бизге кардарлар да келбей калышты. “Чочко этинин жанында сатып жатып кантип халал дейсиңер?” дегендер мындан көп. Кардарлар келсе тим эле бири-бирибизден жула качып калдык”,- деп бир заматта ызы-чуу болуп калышты. Айрымдары тоокту бата тилеп сойгондорун айтышса, көпчүлүгү жооп берүүдөн баш тартышты.
Халал колбасасын сөз кыла турган болсок, сатуучулар кадимки эле чочко этинен жасалган колбасалар менен аралаш “мусулмандыкы” деген жазуулары бар колбасаларды сатышууда. Бул оюбуз тууралуу Чотонов Өзүбек ажы мына буларды айтып берди: «Арам тамак менен адал тамактын аралашып турушу туура эмес. Халал азыктары өзүнчө туруусу абзел».

“ЖЕЛКЕГЕ САЙЫП ӨЛТҮРҮЛӨТ”
Эми борбор калаабызды кыдырып “халал эт”, “халал гриль”, “халал гамбургер”, “халал самса” деп жазып алып, тамак-аш саткан жерлердин бир тобун кыдырып чыктык. Тагыраак айтканда, “Ош базардан” башталган сапар шаардын борборун басып өтүп, “Аламүдүн” базары менен аяктады. Эт саткан сатуучулардын биринен халал деп эмнени айтышарын сурап, “биз таразадан алдабайбыз, ошол үчүн ушинтип жазып алганбыз” деген жооп алдык.
Өзүлөрүн халал деп жарнамалаган соода түйүндөрүн, тамактануучу жайлардын кызматкерлеринен сураштырганыбызда, көпчүлүгү “бизге кожоюн алып келгенин сатабыз, кожоюнсуз жооп бере албайбыз” деп жатышты. Дагы бир халал эт сатылуучу Бишкектеги Чыгыш-5 кичирайонунун базарында жайгашкан күркөгө кирсек, кожоюну төмөндөгүлөргө токтолду: «Дүкөнүмө малды өзүм союп келем. Себеби мал сойгон жерде да иштейм. Эми баары эле зымга тизгендей эмес да бул жашоодо. Кээде касапчылар букаларды желкеге сайып же ток менен да өлтүрүшөт. Мында кан уюп калып, эттин даамы башкача болуп калат. Ошондуктан бата тилеп, мууздап сойгон жакшы».

“Заманың бөрү болсо бөрү, түлкү болсо түлкү бол” деген ушул белем. Анткени жогорудагы иликтөөнүн жыйынтыгында халал деп аталып сатылып жаткан тамак-аштын баарын эле адал деп атоого арзыбасын байкадык.

Бахияна Сатылганова
koom@super.kg


«Супердин» сурак бурчу

ХАЛАЛ ДЕП САТЫЛЫП ЖАТКАН АЗЫК-ТҮЛҮКТӨРДҮН
АДАЛ ЭКЕНИНЕ ИШЕНЕСИЗБИ?

Алтын,
52 жашта, педиатр:
– Негизи, халал деп сатылган азык-түлүктөргө башынан эле ишене бербейм. Өзгөчө эт жаатында. «Сактыкта кордук жок» демекчи, дем алыш күндөрү атайын борбордук мечиттин жанындагы дүкөнгө барып, эт сатып алып келем. Антпесе базардагы этти арам же адал деп айтуу кыйын.

Орозбек,
63 жашта, пенсионер:
– Сатыктагы азык-түлүктөрдүн баары адал эмес деп айтуудан алысмын. Ошентсе да учурда жеке менчик ишканалар көбөйүп кетпедиби. Алардын ар бирин өкмөт көзөмөлдөөгө жетишпейт. Ошондуктан этти малды адалдап сойгон тааныштарымдан гана сатып алам. Базардан болсо аныктама кагазын талап кылам.

Жумагүл,
18 жашта, студент:
– Ачыгын айтсам, мен ал нерсеге маани бербейм. Бирок дос кыздарым менен түштөнүү маалында халал деп сатылып жаткан гамбургер, сэндвичтерди алып калабыз. Эң башкысы, сатыкка чыккан ар бир азыктын чыккан мөөнөтүнө, тазалыгына көңүл бөлүү керек деп айтар элем.

Ырыскул,
50 жашта, мугалим:
– Учурда халал деген атка жамынып пайда таап жаткандар көбөйдү. Ошондуктан базарга азык-түлүк алганы барганда, сөзсүз мусулман адамдан сатып алганга аракет жасайм. Кыскасы, абийири бар адамдар элди халал деген сөзгө жамынып алдабаса керек деп ойлойм.

Нуркыз,
39 жашта, мугалим:
– Ишенем. Анын үстүнө, жолдошум намаз окугандыктан, жалаң халал деген азык-түлүктөрдү сатып алып колдонуп келебиз. Мусулман дининде адал эмес азыкты адал деп элди алдап сатуу чоң күнөө эмеспи. Эгерде айрым сатуучулар мындай шылуун ишке барышса, Кудай алдында жооп берери анык.

Улан,
22 жашта, студент:
– Өз көзүм менен көрбөгөндөн кийин бул туурасында эч нерсе деп айта албайм. Анын үстүнө, азырынча бойдок болгондуктан, азык-түлүк сатып алуу үчүн базарларга көп деле барбайм. Ошентсе да халал деп сатылып жаткан колбаса, тооктун сан этин адал деп ишенүү кыйын.

Элнара,
36 жашта, бухгалтер:
– Албетте, халал деп сатылып жатса ишенем да. Бир мен эмес, баары эле ишенген үчүн мындай азыктар сатылып жатса керек. Алардын баасы кымбатыраак эмеспи. Бирок мен кымбатына карабай, жалаң адал азык-түлүктөрдү колдонууга аракет кылам.

Шарипа Бекташова



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(9)
19.01.2010. 15:02 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
57
Катталган:
08-12-2009
Соӊку аракети:
06-04-2010 14:42
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
KIRGIZSTAN
0
Azyr ak4a u4un yimanyn da satyp kalgandar bar.aram etti da,adal dep satywyp atkandyr balkim,eger antup atywsa,jazasyn jalgyz ozu tartywat.Ar bir koy ozunun tuyagynan asylat emespi...
20.01.2010. 08:42 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
8
Катталган:
02-11-2009
Соӊку аракети:
21-01-2010 05:25
Жынысы:
Белгисиз
0
Биздин эл РОБИН_ГУД иним! озу толугу мнен исламизацияга отсо ошондо гана биле баштайт Халал деген эмне Харам деген эмне экенин.Кыргыз мамлекети озу чала-мусулман болуп жатса эл кайдан билсин? Бийлике Киркиздер чала-кыргыз чала-непонятныйлар келип жатса кайдан?Балык башынан сасып жатпайбы,эгер биздин МУСУЛМАН мекендештерибиз болбосо мамлекет башчылары ЧОЧКОНУН деле этин саттырышмак ХАЛАЛ деп.
20.01.2010. 08:45 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
8
Катталган:
02-11-2009
Соӊку аракети:
21-01-2010 05:25
Жынысы:
Белгисиз
0
Базарда отурга комерсантарга эмне? Лиж бы акча болсо болду да кишинин эти деле сата берет,АК ЖАЩИКТЕ АРАБЧА БИРДЕМЕ ДЕП ЖАЗЫЛЫП ТУРБАЙ БЫ значит Халал да деп коюп сата берет.
20.01.2010. 19:14 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
28
Катталган:
03-03-2009
Соӊку аракети:
30-10-2018 17:28
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кыргызстан
0
албетте адал эмес, ошон учун базар да...
24.01.2010. 03:11 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
70
Катталган:
30-12-2007
Соӊку аракети:
15-08-2014 11:44
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
..:Жалган дүйнө:..
0
Халал "индустриянын" поулярдуулугун мындан билиниз: Германияда сатылып аткан балыктын эттерине да халал деп жазып коюшуптур. Исламда, саранча(кыргызчасы эмне?) жана балыктын эти аларды сойбосо да адал. Ойлоп кор ар бир балыкты кармап атып: "Бисмилла, Аллаху Акбар", - деп союп аткан учурду, хе-хе-хе. Так что балык арам-адал деген суроо болуп калса эки анжы болуп журбогуло.
24.01.2010. 19:32 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
94
Катталган:
01-12-2009
Соӊку аракети:
20-09-2014 12:38
Жынысы:
Белгисиз
0
u4urdun en populyarduu problemasi dep oyloym.xalal tamak degende kobun4osu,uygur jana turk awkanasin aytaar elem.(baari emes).a kolbasaga kelsek Sher j.b firmalarina takir iwenbeym.alar Xalal emes kolbasa da 4igarganina baylani4tuu jogoruda aytiwkanday bir ele myasorubkadan otkoruwot da.anan kantip halal bolsun?ChP Sadikovdun kolbasalari nakta xalal ekenine iwenem,i dayim uygo satip alabiz.et bolso Has Shirinde,me4it janindagilarga iwense bolot.al emi bazarlardagi halal emes etti halal dep satiw
28.04.2010. 17:30 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
28
Катталган:
19-12-2009
Соӊку аракети:
23-07-2013 02:47
Жынысы:
Белгисиз
0
Xalal degenibiz menen ech kim any atkarbait. Negizi kyrgyz elimdin den soolugu chyn bolsun. Aldagan adamdarga Kudai beret.
28.04.2010. 17:33 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
28
Катталган:
19-12-2009
Соӊку аракети:
23-07-2013 02:47
Жынысы:
Белгисиз
0
Chochkonun etin aram deisiner, a sovet ubagynda emne chochkonun etin jebei jurushtu bele Oshol ele ajylar?
Evropa jana chet olkodogu chochkonun etin jegen adamdardyn aram bolup ketishin koro elekmin.
28.04.2010. 17:35 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
28
Катталган:
19-12-2009
Соӊку аракети:
23-07-2013 02:47
Жынысы:
Белгисиз
0
a pechenye konfetterdin sostavynda da chochkonun mailary bolot. Chochkonun daamyn tatyp ele jurobuz. Prosto moiunubuzga albaibyz. Jana oshol kolbasa jasagan jerler kaira ele jazasha beret.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: