Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

АБАЙЛА! ГАДЖЕТТЕР ООРУ ЧАКЫРАТ

№683 4-декабрь-10-декабрь, 2015-ж


Учурда чоӊдорду эле эмес, жаш балдарды да гаджетсиз элестетүү кыйын. Балдардын электрондук техникаларга, гаджеттерге тартылуусун психологдор «ичкиликке жана баӊгизатка берилүүгө барабар» дешет. Мындай илдеттен баланы кантип алыстатууга болот? Психологдордун кеӊешине кулак салалы.

ГАДЖЕТТЕРДИН ОӉ ЖАНА ТЕРС ЖАКТАРЫ

 Аӊ-сезиминин, дүйнө таанымынын өсүүсүнө жардамы тиет. Анткени техниканын өнүккөн заманында балдар үчүн атайын оюндар иштелип чыккан. Алар аркылуу таанып-билүү, көрүп эстеп калуу, тапкычтык жөндөмү өсөт.
Ар кандай үйрөтүүчү программалар аркылуу сүрөт тартканды, санаганды, жазганды үйрөнүшөт.
Өз алдынчалыкка, керектүү нерсесин өзү издеп таап окууга үйрөнөт. Мисалы, спорттук көнүгүүлөрдү көрүп өзү жасайт. Жактырган музыкасын угат, мультфильм көрөт.
Ар кандай оюндарды ойноп убактысын көӊүлдүү өткөрөт.
Бала алыска кетпей, белгилүү бир жерде отурат. Кайда жүрдү экен деп издеп убара тартпайсыз.

 Эӊ эле коркунучтуусу – бул электромагниттик нурлануу. Гаджеттерди көпкө колдонууда электромагниттик нурлануу өз зыянын тийгизбей койбойт. Европа кеӊешинин парламенттик ассамблеясынын отчётунда мындай нурлануу мээнин шишигин, рак оорусун жаратары жазылган.
Экран алдында көпкө отурган бала көздүн кургап кетүү синдромуна кабылышы толук мүмкүн. Кечке бир нерсени тиктеп тирмийип отуруудан көздүн кареги кургай баштайт да, кычышууну жаратат. Көзүн кир колу менен ушалаган бала конъюнктивит (көз оорусу) оорусуна кабылары турган кеп. Бала экранга өтө жакын отургандыктан көздүн булчуӊдарына күч келип, кийин алыс аралыктан көрүү сезиминен айрылат.
Гаджеттерде көпкө отуруу иммунитетти төмөндөтөт. Ошондой эле кыймыл-аракет дээрлик аз болгондуктан дене түзүлүштүн өсүшүнө өз кедергисин тийгизбей койбойт. Мисалы, омуртка кыйшык өсүшү мүмкүн. Көпкө отуруу өзгөчө жаш балдар үчүн кооптуу. Анткени алардын сөөктөрү өсүү стадиясында болот.
Мээ менен колдун координациясы жоголот. Мисалы, кийин топту түз ыргыта албай калышы мүмкүн.
Кечке башты ылдый салып отуруудан экинчи ээк пайда болуп, бети салаӊдайт.
Баш ооруну жаратат. Анткени кечке башты салаӊдатып үӊүлүп отурууда желкенин булчуӊдарына күч келет. Мындан улам кан айлануу процесси жайлап, мээге кычкылтектин жетиши жайлайт.
Планшет, смартфондордо кечке оюн ойногон балада жандуу пикир алышуу жок болгондуктан сөз байлыгы өспөйт.

КАНЧА УБАКЫТ ЖЕТИШТҮҮ?

• 4-5 жаш – 15 мүнөт
• 6 жаш – 20 мүнөт
• 7-9 жаш – 30 мүнөт
• 10-12 жаш – 40 мүнөт
• 13-14 жаш – 50 мүнөттөн
(Күнүнө 3-4 жолу)
Эгер бул көрсөтүлгөн убакыттан көпкө отурууга туура келсе, анда ортосунда 10 мүнөт тыныгуу жасоо керек. Чоӊ киши да 1 сааттан ашык отурбашы шарт.

КАНТИП АЛЫСТАТУУ КЕРЕК?
Үлгү болуӊуз!
Бала тарбияны ата-энеден, улуулардан алат. Андыктан биринчи кезекте өзүӊүз балага үлгү болуӊуз. Балаӊызга айтчу, үйрөтчү кеп-кеӊештериӊизди, эрежелерди анализдеп чыгып, аларды өзүӊүз да сактаганга аракет жасаӊыз.


Урушпаӊыз!
Компьютер, планшет, смартфон сыяктуу нерселерди колдонуу убактысына сөзсүз чектөө коюӊуз. «Сага колдонууга болбойт!» деп колунан дароо жулуп алганыӊыз, биротоло тыюу салганыӊыз туура эмес. Мындай кадам балада агрессивдүүлүктү, кемсинтүүнү жаратат. Андан көрө акырын түшүндүрүү иштерин баштаӊыз.


Дос болуӊуз!
Видео оюндарды чогуу ойноӊуз. Ойноп жаткан учурда «сен шамдагай, тапкыч турбайсыӊбы...» деп кубаттап туруӊуз. Бала реалдуу жашоодо да ошондой болууга аракеттенет. Пикир алышуу менен ортодогу мамиле чыӊалат.


Көз салыӊыз!
Балаӊыз кандай жанрдагы оюн ойноодо, кандай музыка угуп жатат баарына көз салып, текшерип туруӊуз.


Эске алыӊыз!
Монитор менен көздүн ортосундагы аралык 60-70 сантиметр болушун эске алыӊыз. Ойноп жаткан учурда гаджеттер электр тогуна сайылбашын эске түйүӊүз. Мындан сырткары бөлмөгө жарык жакшы тийиши зарыл. Жарык экранга жана баланын көзүнө түз тийбеши шарт.


Талкуулаӊыз!
Балаӊыз кайсы бир иш-чарадан же майрамдан келгенде «кандай өттү?» деп сурарыӊыз турган кеп. Ошондой эле ар бир сеанстан кийин кандай оюн же программа экенин сурап, чогуу талкуулаӊыздар. Бул баланын өз оюн билдирүүгө үйрөтөт.


Алаксытыӊыз!
Алаксытуу үчүн аны кызыктыра турган пайдалуу нерселерди ойлоп табыӊыз. Чогуу топ ойноӊуз, сүрөт тартып, пластилинден жаныбарлардын сөлөкөтүн жасаӊыз, таза абада сейилдеп келиӊиз.


Кеӊеш алыӊыз!

Эгер сиздин аракетиӊизден майнап чыкпаса, кеч боло электе психотерапевт, психологдорго кайрылыӊыз. Гаджеттерге өтө берилүүнүн арты жакшылыкка алып барбашы турган кеп. Анткени адистер гаджетоманияны ичкиликке жана баӊгизатына берилүүгө барабар деп эскертип келишет.

Дамира Арстанова
kenesh@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  17 
Комментарийлер(21)
07.12.2015. 11:15 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
15
Катталган:
11-08-2015
Соӊку аракети:
08-12-2015 11:34
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кажети жок.
+5
Жакшы маалымат экен
07.12.2015. 11:39 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
85
Катталган:
15-10-2011
Соӊку аракети:
16-11-2018 21:18
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
чуй
+5
Rahmaat!
07.12.2015. 13:13 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
22
Катталган:
29-11-2014
Соӊку аракети:
15-10-2018 19:53
Жынысы:
Белгисиз
+3
ооба супер инфо силерге чоон рахмат менин кызым 1жаш 10айлык планшеттен башы которулбойт маша и медведь корот.
07.12.2015. 14:17 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
213
Катталган:
28-11-2008
Соӊку аракети:
15-11-2018 17:23
Жынысы:
Белгисиз
+3
Кеңештерди акырындан колдоно баштадык. Буюрса ишке ашууда
07.12.2015. 17:07 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
112
Катталган:
30-08-2014
Соӊку аракети:
17-11-2018 05:17
Жынысы:
Белгисиз
+2
Super maalymattar!!! Avtor molodez!!!
07.12.2015. 20:25 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
3
Катталган:
05-12-2015
Соӊку аракети:
30-01-2016 23:47
Жынысы:
Белгисиз
+2
Мыкты кенештер. Коп берип тургулачы ушундай маанилуу жана пайдалуу кенештерден. Рахмаат
08.12.2015. 00:42 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
24-11-2015
Соӊку аракети:
15-01-2016 06:39
Жынысы:
Белгисиз
+2
Жакшы кенеш менин балам такыр ансыз турбайт эки жарым жашта билбейм эмне кылам
08.12.2015. 04:02 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
31
Катталган:
19-08-2014
Соӊку аракети:
04-07-2016 14:21
Жынысы:
Белгисиз
+1
Супер рахмат. Мен коптон берки суроомо жооп алдым, анткени менин кызым сегиз айлыгында планшет корчу. Азыр эки жашта. Планшеттин программаларын оздоштуруп алган. менин жардамымсыз эле озу каалаган мультиктерди койуп алат. Сиздердин маалыматка таянып планшеттен алыстатууга аракет кылам..
08.12.2015. 19:35 
Тайпасы:
Түйүлдүк
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
25-10-2015
Соӊку аракети:
07-04-2016 00:48
Жынысы:
Белгисиз
+3
келечектин балдары зомби болуп кала турган болду го
09.12.2015. 01:01 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
12-11-2015
Соӊку аракети:
23-06-2016 01:04
Жынысы:
Белгисиз
+3
балдарыга уйротпоо ойнотпоо учун озунуздор кирпич телефондон которунуздор. ))
09.12.2015. 01:02 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
12-11-2015
Соӊку аракети:
23-06-2016 01:04
Жынысы:
Белгисиз
+1
жонокой телефон которсо жакшы болмок. мисалы кирпич болсо балдар ойнобойтко аны
09.12.2015. 01:31 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
6
Катталган:
22-03-2015
Соӊку аракети:
13-12-2015 00:00
Жынысы:
Белгисиз
0
Менин кызым 3жашта ноутбукту ощу иштетип, интернете кирип мультфильмдерден озу табат бузулуп калды болду эртен кор десе телефонумду алат дагы по жактан да таап алат алаксытып оюнчуктарлы сатып берсек да такыр унутпайт эмне кылышты билбейбиз интернетом очуруш керек окшойт бирок антсен дисктерди которую келет
09.12.2015. 01:35 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
6
Катталган:
22-03-2015
Соӊку аракети:
13-12-2015 00:00
Жынысы:
Белгисиз
0
Админ кечирип коюнуздар коп ката кетиргендигим учун колумда кичинекей балам бар
09.12.2015. 03:38 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
94
Катталган:
13-06-2012
Соӊку аракети:
30-11-2016 03:24
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
osh
-1
озу алты жаштан кийин эле телефон карматкан жакшы
09.12.2015. 06:50 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
308
Катталган:
01-11-2009
Соӊку аракети:
17-11-2018 02:18
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
England
0
Монитор менен көздүн aрaлыгынaн бaшкaсын бүт бaaрын дaйым aткaрaм,түзүк эле aкылдуу экенмин :-P
09.12.2015. 10:18 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
171
Катталган:
23-05-2012
Соӊку аракети:
07-12-2016 21:38
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бейиштин тору...
+4
Мен бул нерселерди иниме колдончумун.Уйдо вай фай компту очуруп койсон, кимибиздин телефонубуз туш келсе ала калып интернетке кирипле озуно керектуусун коро калчу.Бала бакчадан келди компко жабышат.Тамак ичпейт алаксып.Коп ооруп калуучу болду.Эшике чыгып балдар менен ойно десен дагы конбой калган.Акыры ойлонуп алаксытуунун турдуу жолдорун издеп баштагам.Пластилин,гуаш,мозаика,монополия,шашки,тогуз коргоол,татаал кураштырылуучу детальдары бар оюнчуктар мага жардамга келген.Кундо ар кыл оюн ойнойбуз зеригип кетпесин деп.Ашканага киргенимде дагы мага жардамдаш деп блинчик жасасам жумуртка , кумшекерин иниме коштурчумун.Жыйынтыгы 2 айда билинген.Азыр иним мектепке барат интернет колдонуусу чектелген 30 мунот гана убакыт берилет.Озу дагы кичинекей болгонуна карабай жоопкерчиликти сезет.
10.12.2015. 04:11 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
112
Катталган:
30-08-2014
Соӊку аракети:
17-11-2018 05:17
Жынысы:
Белгисиз
0
ayildik_kiz,molodez!!!
09.12.2015. 12:25 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
477
Катталган:
11-11-2014
Соӊку аракети:
26-06-2016 07:07
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кереметтүү кыргыз жери. АЛАЙ))
+3
Эн сонун маалымат экен. Менин балам телефон менен кошо туулгандай эле колдонот. Рахмат кенешинерге!
09.12.2015. 17:48 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
26
Катталган:
10-04-2015
Соӊку аракети:
02-09-2018 01:01
Жынысы:
Белгисиз
+1
жакшы маалымат.рахмат.зыян экенин билебиз .Ьирок озум атасы баш болуп бул ноутбуктан кутула албайбыз.Туура кумар болуп калат экен.
10.12.2015. 12:55 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
18
Катталган:
01-08-2015
Соӊку аракети:
16-11-2018 16:06
Жынысы:
Белгисиз
+1
бул нерсе менен чон адамдар деле ооруп журотко
11.12.2015. 22:58 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
517
Катталган:
01-02-2015
Соӊку аракети:
03-09-2018 20:41
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
+1
Мени ойлондуруп койду... Мен да Өтө көп олтурам интернетте.. Демек 10 мүнөт тыныгуу жасаш керек экен да
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: