Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ГЕМОРРАГИЯЛЫК ДИАТЕЗ – БУЛ КАН АГУУ МЕНЕН КОШТОЛГОН ООРУЛАР

№689 15-январь-21-январь, 2016-ж


Кан агуу менен коштолгон, айыктырууга кыйын оорулар бар. Алардын түрү, келип чыгуу себептери тууралуу Кыргыз гематология илимий борборунун директору, Улуттук илимдер академиясынын академиги, профессор Абдухалим Раимжанов баяндайт.

Геморрагия – бул байыркы грек сөзү, бизче «кан агуу» дегенди түшүндүрөт. Диатез да байыркы грек сөзү, «жакын болуу» (аллергияга, сезгенүүгө) дегенди билдирет.
Геморрагиялык диатез – организмдин кан агууга жакындыгы. Муну кан тамырлардын, кандын жаралуу жана айлануусуна жооп берүүчү системдин (сөөк чучугу, кемиктер, лимфа бездери, көк боор жана башка) ооруларынын тобу жаратат.
Курамына тромбоцитопениялык пурпура, геморрагиялык тромбастения, васкулит, телеангиэкстазия, гемофилия, лейкоз сыяктуу ооруларды камтыйт. Булардын ичинен орчундууларын сөз кылабыз.

Статистика
Кыргыз гематология илимий борборуна орточо эсеп менен 1 жылда гемофилия менен 100 адам, тромбоцитопениялык пурпура менен 200-250, геморрагиялык васкулит менен 300дөй адам жатып дарыланат. Булардын 25-30 пайызына операция жасалып, көк боору алынат.

ТРОМБОЦИТОПЕНИЯЛЫК ПУРПУРА – ИММУНИТЕТТИН ЖАҢЫЛЫШТЫГЫ
Иммунитеттин иштешинин бузулушуна байланыштуу оору. Организмде, адатта көк боордо жана кемикте антителалар көбөйүп, алар тромбоциттерди бузуп-талкалай башташынан келип чыгат. Тромбоцит – бул сөөк чучугунда жаралып, кандын уюшуна жооп берип, кан агуунун алдын алуучу кан клеткалары.
Оорунун эӊ негизги белгиси – кан агуу. Айрымдардын мурдунан, айрымдардын ашказанынан, дагы бирөөлөрдүн ичегисинен, бөйрөгүнөн, жатынынан, бүйлөсүнөн кан кетет. Көздүн торчосунан кан агуу күтүлсө, көз убактылуу көрбөй калат. Ушундан улам темир жетишсиздиги анемиясы келип чыгат. Денеде бир нерсе тийсе, тийбесе деле канталаган чекиттер пайда боло берет.
Келип чыгуусуна эмнелер таасир этет? Көбүнчө бактериялык же вирустук оорулар (мунун ичинде сасык тумоо) менен ооругандан же операциядан кийин, организм
кыйынчылык менен көтөрүүчү дары-дармекти кабыл алгандан соӊ келип чыгат.
Дарылоо. Керектүү анализдер алынып, текшерилет. Анан ошого жараша гормондук дары-дармектер берилет. Ооруда калий организмден чыгып кетип, натрий жыйналып калгандыктан адам шишийт. Курамында калийи көп азыктарды, анын ичинде жаӊы бышкан жана кургатылган өрүк, өрүк кактан компот ичип, картошканы көбүрөөк жеш керек. Дарылоо жардам бербесе, анда көк боор алынып салынат.

ГЕМОФИЛИЯ ГЕНДИН МУТАЦИЯЛАНЫП КЕТИШИНЕН ЖАРАЛАТ
Гемофилия – кандын уюшунун бузулушуна алып келүүчү дарт. Оорунун генин аялдар алып жүргөнү менен, эркектер гана ооруй турган тукум куучу дарт. Кандын уюшу кыйын болгондуктан адам бир жерин кесип алса же бир нерсеге урунса, жыгылса, ошол жерден кан агуу күтүлөт. Мисалы, ичи менен жыгылса ички органдарынан кан агуу башталат. Тиш жулдурса да кан токтобойт. Канды токтотуучу дары убагында сайылбаса, кан жоготуудан адам көз жумат. Кан уюган жер кызарып, оорутуп, шишийт.
Эмнеден келип чыгат?
Дарт Х хромосомундагы (тукум куучу маалыматтарды алып жүрүүчү клетканын ядролорунун түзүлүшү) бир гендин мутацияланып кетишинен келип чыгат. Негизи, кандын уюшун 13 фактор шарттайт. Ошолордун ичинен 2 фактордун (VIII же IX) жетишсиздиги гемофилияны пайда кылат.
Дарылоо
VIII же IX фактордун жетишсиздиги менен ооруган 16 жашка чейинки балдарга упа түрүндөгү дарылар, ага кошуп сайылчу эритме, ийне бекер таратылат. Балдардын бир жеринен кан агып баштаганда дарыны венага сайса, кан агуу токтойт. 16 жаштан өйдөкүлөргө мамлекеттен дарыга акча бөлүнбөйт. Алар ооруган кезде кандын плазмасы жана криопреципитат куюлат. Дарттын оор учурунда операция жасалат. Мисалы, тизеге, чоӊ муундарга улам кан куюла берсе, анда кандын курамындагы кальций чөгүп, муун үстүнө чогулуп, муундар кыймылдабай калат. Мындай болгондо муундар алынып, ордуна жасалмасы салынат.
Гемофилия менен ооругандар жаракаттын алдын алып абайлап жүрүүлөрү жана ооруга чалдыкпоого аракет кылуулары зарыл. Спорт булар үчүн эмес.

ГЕМОРРАГИЯЛЫК ВАСКУЛИТ – КАН ТАМЫРЛАРДЫН КАПТАЛДАРЫНЫН СЕЗГЕНҮҮСҮ
Бул кан тамырлардын керегесинин (же капталдары – стенки) сезгенүүсү. Иммундук системдин иштөөсүнүн бузулушунан келип чыгат. Иммундук систем өзүнө тийгизген терс таасирлерден улам кан тамырлардын ткандарын чоочун ткандар катары кабыл алып, аларды жок кылууга өтүп, кан тамырларды асептикалык сезгенүүгө алып келет. Сезгенгенде кандын курамындагы тромбоциттер бири-бирине жабышып, кан уюуларды (тромб) жаратат. Уюган кан кан тамырды бүтөп калат да, кан бүтөлүп калган жердин ары-бери жагынан агууга аргасыз болот. Ошол жерлердин терисинде канталаган кызыл темгилдер жаралат.
Иммунитеттин жаӊылышуусуна эмдөөлөр, адамдын дайыма ысыкта же суукта жүрүшү, теринин күнгө күйүшү, уулуу газдын таасири, жугуштуу оорулар, кан тамырдын жаракатка кабылуусу, рак жана башкалар жеткирет. Сасык тумоодо кээ бирлер өз алдынча антибиотик ичишет. Антибиотик сасык тумоонун вирустарын өлтүрө албайт, бирок иммунитетти жабыркатат. Андыктан сасык тумоонун өзүнүн гана дарысын ичиӊиз.
Түрлөрү

  •  Жөнөкөй  түрү. Териде, көбүнчөсү ичтин, далынын, кол-буттун терисинде канталаган кызыл темгилдер (сыпь) жаралат. Майда уюган кандар бири-бирине жабышып, жара пайда болуусу мүмкүн. 
  •  Муунду жабыркаткан түрү.   Муундарда уюган кан тамырлар жарылып, оорутат, шишийт. Кыймылдоо кыйындайт.
  •  Ичегини жабыркаткан түрү. Ичегинин майда кан тамырларында кандар уюп, ич катуу оорутат.
  •  Бөйрөктү жабыркаткан түрү. Майда кан тамырларда уюган кандар жаралып, гломерулонефрит оорусу келип чыгат. Бөйрөк жакшы иштебей, кан басым көтөрүлөт. Акырында бөйрөк иштебей, гемодиализ аппаратын колдонууга туура келет.
  •  Курч кармаган эӊ оор түрү. Мээде уюган кан тамырлар мээнин иштешин бузат.

Бир эле адамдын бир эле учурда түрдүү органдарында ар кандай кан тамырлардын сезгенүүсү да мүмкүн.

Дарылоо
Оорунун бардык формасында төшөктө жатуу, диета сунушталат. Уюган кандарды эритип таратуучу, кандын уюшунун алдын алуучу дары-дармектер берилет. Ичегини жабыркаткан түрү менен ооругандар 3 күн эч нерсе жебейт. Кайнатылган суу гана ичет, клизма жасатат. Анан кургатылган нан, сууга бышкан күрүч аздан берилип, кийин башка тамактарга аздан аралашат. Муунду жабыркаткан түрү менен ооругандарга ибупрофен дарысы 5-6 күн берилет.
Дарылоодо дары-дармек жардам бербесе, анда адамга плазма (кандын сары суусу) куюлат. Ал да жардам бербесе, адамдын каны плазмоферез аркылуу тазаланат.

Канымжан Усупбекова
kenesh@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(2)
18.01.2016. 14:35 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
162
Катталган:
13-07-2013
Соӊку аракети:
18-09-2018 23:00
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бакыт калаасы!
+1
Сүрөттөгүлөрдүн бетин ары кылсын, кудай сактааа!
02.03.2016. 14:12 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
23
Катталган:
05-02-2014
Соӊку аракети:
24-04-2018 14:38
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Жалал-Абад
0
Мен суроо берейин дегем менин мурдуман кундо 1,2 маал кан агат бул нерсе 7 жылдан бери уланып келуудо эмне кылсам болот?
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: