Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

«КҮЛБОТО, ЧИЙКИ ЭТ ЖЕГИМ КЕЛЕТ. ЗЫЯН ЭМЕСПИ?»

№691 29-январь-4-февраль, 2016-ж


Редакциябызга «Дайыма күлбото жейм. Боюмда болгону ансыз жашай албай калдым. Зыян эмеспи?», «Беш жаштагы балам чийки камырды жегенди жакшы көрөт. Мунун себеби эмнеде?», «Кызыбыз «чийки эт жегим келе берет» дейт. Кээде 1-2 тиштеп жеп да алат. Бул бир ооруну билгизбейби?» деген сыяктуу каттар көп келет. Андыктан жебей турган нерселерди жеш эмнеден деген суроонун жандырмагын Улуттук госпиталдын жалпы терапия бөлүмүнүн башчысы Болот Турусбеков айтып берет.

АЛЛОТРИОФАГИЯ – ОРГАНИЗМДЕ КЕРЕКТҮҮ БИР ЗАТТЫН ЖЕТИШСИЗДИГИ
Самын, кагаз, көмүр, бор, чийки эт, чийки камыр, ширеӊкенин башы, топурак (күлбото) сыяктууларды жемей адат илимде аллотриофагия деп аталат. Аллотриофагия – байыркы грек сөзү, бизче «чоочун, жат нерселерди жеш» дегенди билдирет.
Негизи кичине балдар (1,5 жашка чейин) эмнени жеш, эмнени жебеш керек экенин ажырата элек кезинде колуна тийгенди оозуна салары белгилүү. Бирок акыл-эс кирип, чоӊоюп, ал тургай үй-бүлө күтүп калганда деле жебей турган нерселерди жемей адатын калтырбагандар бар. Кээ бирөөлөрдө, тескерисинче, аллотриофагия кийин пайда болуп, канча бир ай же жылдан соӊ жоголот же адатка айланып кетет. Илимде аллотриофагия көбүнчө акыл-эси кем болгондорго, шизофрения менен ооругандарга тиешелүү делинет. Ал эми дени сак адамдарда эмнеден келип чыгарын илим организмде кандайдыр бир керектүү заттын (витамин, аминокычкыл, микроэлемент жана башка) жетишпестигинен деп түшүндүрөт. Ошол жетишпеген нерсенин ордун толтурганда жаман адат жоголот. Көбүрөөк кездешкен аллотриофагияларга токтолуп көрөлү.

ШИРЕӉКЕНИН БАШЫН ЖЕМЕЙ
Себеби эмнеде? Организмде күкүрт жетишпейт. Ширеӊкенин чийинин башына күкүрт (сера) сыйпалат. Күкүрт жугуштуу оорулар менен күрөшүүгө жана иммунитеттин бекем болушуна жардам берет. Анын жетишсиздиги дайыма ич катууга, кандын начар уюшуна, теринин бошоп шалбырашына жеткирет. Чач, тырмак сынма болуп, өӊү өчөт. Акырындап артрит, подагра оорулары чыгуусу мүмкүн.
Организмге зыяны. Ширеӊкенин башында (головка) күкүрттөн башка заттар да бар. Андыктан көп жегенде уулануу коркунучу чыгат. Күкүрт канга сиӊип, көӊүл айланууну, кусууну, шалдыроону жаратат. 
Эмне кылуу керек? Врачка барып текшерилүү кажет. Күкүрт үндүк, балык, коён эти, жумуртка, пияз, сарымсак, түрп, шалгам, шпинат, сыр, жүзүм, алма, капуста, гречка, нокотто көбүрөөк болгондуктан, буларды көп жеш сунушталат.

ЧИЙКИ КАМЫР, МАКАРОН ЖЕМЕЙ
Себеби эмнеде? Анемиядан келип чыгуусу мүмкүн. Бирок окумуштуулар муну оорудан мурун зыяндуу адат катары баалашат. Бир жолу жеп, акырындап ошону адат кылып алгандар кездешет.
Организмге зыяны. Чийки болгондуктан ашказан, ичегинин сиӊирүүсү кыйын, боор, өткө да күч келет. Андыктан өт, боор, ашказан, ичеги оорулары жаралышы ыктымал.
Мисалы, гастрит, ашказан жарасы, панкреатит. Чийки азыкта микробдор, мите курттар бар болсо, оорулар жаралат.
Эмне кылуу керек? Анемия жок болсо, жаман адаттан арылуу кажет.

ТОПУРАК, БОР, КҮЛБОТО, ЧИЙКИ ЭТ ЖЕМЕЙ
Себеби эмнеде? Булар организмде темирдин, кальцийдин жетишпестиги же организмде темир, кальцийдин сиӊишинин бузулушу. Топурак, күлбото, бор жемей айрыкча анемиядан жабыр тарткандарда кездешет. Анемиясы жок болсо деле айрым кош бойлуу аялдар күлботого же борго талгак болуп, самап жешет. Бул зыяндуу адат.
Организмге зыяны. Топурак, күлбото, бордо жугуштуу ооруларды козгоочу микробдор болушу мүмкүн. Анан аталгандарды жейм деп аларды жугузуп алууга болот. Андан тышкары ич катуу, ич катуудан геморройдун чыгуусу ыктымал. Күндө көптөн жегендердин ичегиси бүтөлүп, операция болууга чейин жетиши мүмкүн. Ичеги мите курттарынын жумурткалары топуракта кездешкендиктен, топурак аркылуу алардын жугуу коркунучу бар. Андай мите курттарга лямблия, аскарида, тасма курт жана башкалар кирет. Борду, топуракты, күлботону көп жегенден өттө, бөйрөктө таштар жарала тургандыгы аныкталган.
Чийки эттен бруцеллёз, сибирь жарасын, ошондой эле боор курту болуп саналган эхинококкту, альвеококкозду жугузуп алуу мүмкүн. Анын үстүнө чийки эттен ашказан, ичеги оорулары, кийин рак жаралат.
Эмне кылуу керек? Врачка көрүнүп, анализдерди тапшыруу кажет. Кокус темир жетишсиздиги анемиясы бар экени аныкталса, ошого жараша дарылануу жана курамында темири көп азыктарды көп жеш керек. Темир балыкта, малдын жана үй канаттууларынын боорунда, чечевица, укроп, петрушка, деӊиз капустасында көбүрөөк. Кальцийдин жетишсиздиги аныкталса, врачтын көрсөтмөсү боюнча керектүү дары-дармектерди кабыл алуу менен курамында кальцийи көп азыктарды рационго кошуу кажет. Аларга сүт азыктары (сүт, сыр, быштак, айран), балык, брокколи, жүгөрү, буурчак жана башкалар кирет.

КҮЛБОТО – БУЛ ЧОПО ТОПУРАК
Бишкектин «Ош базарына» барып күлботону дүӊүнөн саткандарга жолугуп, «аны кайдан аласыӊар?» деген суроо узаттык. Алар бизге: «Күлбото менен бизнес жасагандар бар. Алар Бишкектин базарларына Токмоктон, Токтогулдан жана Сүлүктүдөн жүк ташуучу машиналар менен алып келип, дүӊүнөн өткөрүшөт. Сатуучулардын айрымдары 0,5 тонна же 1-2 тонна алып, анан аны мүшөктөп, килограммдап сатышат. Көчөдө майда-чүйдө саткандар килограммдап алып, аны кичине целлофан баштыкчаларга салып сата беришет. Бизден башка аймактарга, ал тургай Казакстанга, Орусияга алып кетчүлөр бар. Дүӊүнөн өткөргөн адамдар күлбото чыккан жерлерди экскаваторлор менен каздырып, анан жүктөтүп алып келишерин айтышат.
Андыктан аларды таза жерден, таза кылып казарын айта албайбыз. Өтүп жатат, демек, сата беребиз. Ден соолукка зыянбы же башкасын билбейбиз. Аны жегендер өздөрү тактап алышпаса...» деп жооп узатышты.

КАГАЗ ЖЕМЕЙ
Себеби эмнеде? Кагаз жегенге эмне түрткү болору илимде так аныкталган эмес. Көптөр «стресстен улам келип чыккан зыяндуу адат» дешсе, айрымдары «анемия же организмде өсүмдүк клетчаткасынын жетишсиздиги себеп» дешет.
Организмге зыяны. Ичеги, ашказан оорулары жаралат. Газета менен китептерде типографиянын коргошуну менен боёгу болгондуктан организмди уулантат. Бөйрөккө, боорго күч келет.
Эмне кылуу керек? Врачка текшерилүү кажет. Анемия болсо дарылануу, өсүмдүк клетчаткасы жетишпесе жашылча-жемиштерди көп жеш сунушталат.

САМЫН ЖЕМЕЙ
Себеби. Организмде цинктин жетишсиздиги.
Организмге зыяны. Самындагы жегич (щёлочь) зыяндуу заттар ооздо жана тамакта жараны пайда кылат. Ашказан жана ичегини жабыркатып, ооруларды жаратат.
Эмне кылуу керек? Врачка көрүнүп текшерилүү, мүмкүн кайсы бир оорудан улам келип чыгып жатса, аны тактатуу кажет. Эгер оору жок, болгону организмде цинк жетишпей жатканы аныкталса, анда курамында цинк бар азыктарды жеш зарыл. Аларга эт, жумуртка, соя, сыр, ашкабак данеги, жаӊгактар, козу карын кирет. Врач цинктин ордун толтуруучу дары-дармек (мисалы, цинкит, цинктерал) жазып берүүсү да мүмкүн.

Канымжан Усупбекова
kenesh@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(21)
01.02.2016. 09:20 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
41
Катталган:
18-09-2013
Соӊку аракети:
25-02-2018 21:03
Жынысы:
Белгисиз
+1
анееей мен гулботону коп жейм дааа зыянын билсем деле,эми кантип ташташты билбей жеген кундон баштап мен убара
01.02.2016. 10:04 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
108
Катталган:
14-07-2015
Соӊку аракети:
18-09-2018 21:34
Жынысы:
Белгисиз
+1
Кулботону жебейин деп,кальций глюконат жейм,бул дарыга дагы уйронуп алып таштай албай журом.
01.02.2016. 16:34 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
72
Катталган:
08-02-2015
Соӊку аракети:
18-09-2018 23:04
Жынысы:
Белгисиз
+1
Гулбото жегим келип кеттиго коруп
01.02.2016. 17:49 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
64
Катталган:
19-11-2014
Соӊку аракети:
07-08-2018 17:53
Жынысы:
Белгисиз
0
Чийки эт жегим келет деп кошунасынын кызын жеп койгон таксикоз келин жонундо маалыматы барлар жазып койгулачы, мен 3 адамдан угуп ишенбей жатам
02.02.2016. 14:46 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
17
Катталган:
04-10-2015
Соӊку аракети:
23-01-2017 22:47
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
agarai,мен да уккам калп го кантип эле
03.02.2016. 20:27 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
9
Катталган:
11-10-2015
Соӊку аракети:
18-09-2018 20:41
Жынысы:
Белгисиз
0
agarai,kantip jegen eken aityp koigulachy
01.02.2016. 17:53 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
37
Катталган:
03-01-2016
Соӊку аракети:
13-03-2018 15:42
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ош шаары
+1
Мен аябай кир самынды жыттап-жыттап алам жегим келип кетет.Акиташ,красканын жытын да аябай жакшы кором
01.02.2016. 18:14 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
215
Катталган:
03-09-2010
Соӊку аракети:
01-02-2017 15:02
Жынысы:
Белгисиз
0
Мен кагазды ойда жедим. 1класстан 9класска чейин жеп журдум.
01.02.2016. 23:54 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
108
Катталган:
26-04-2012
Соӊку аракети:
12-04-2018 19:48
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
мен топурак, бор, кулбото жечу элем, корсо анемия болуптурмун (ЖДА-железодефитцитный анемия) деп коюшат экен, дары жазып беришти, торогондо 55 гемо мн торогом, азыр бекер дары берип турушат больницадан, Кудайга шугур 130 болуп калды гемо, топурак борду коргондо журогум айланат
02.02.2016. 09:04 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
253
Катталган:
26-11-2009
Соӊку аракети:
02-11-2017 23:46
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Самын жегендер да болобу,тан калычтуу,ойдодогулордун бироосун да жеген эмесмин анемия болсом дагы. Чийки этти кантип жешет
02.02.2016. 14:17 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
22-12-2015
Соӊку аракети:
02-02-2016 20:56
Жынысы:
Белгисиз
0
Мен дагы гулбото жейм...
02.02.2016. 14:18 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
22-12-2015
Соӊку аракети:
02-02-2016 20:56
Жынысы:
Белгисиз
0
Супер - Инфо, сунушумду четке какпаганыңар үчүн чоң рахмат:)
02.02.2016. 15:45 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
51
Катталган:
18-08-2015
Соӊку аракети:
18-09-2018 23:31
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
г Ош..
0
Мен гулбото, жеймин кесек дагы.Эч эле арыла албай койдум.
02.02.2016. 23:27 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
11
Катталган:
27-01-2016
Соӊку аракети:
21-06-2016 07:41
Жынысы:
Белгисиз
0
менин кызым тырнагын жейт бул эмне себептен екенин билбейсиздер болсо жазып коюнуздарчы суранам..озум ойлоп калам кееде 16жашымда бобмда болуп жургон маалымда эч нерсе жебейт элем же ошол таасир болуп бир нерсе жетишпейби билбейм..
03.02.2016. 16:54 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
225
Катталган:
23-06-2015
Соӊку аракети:
19-09-2018 00:04
Жынысы:
Белгисиз
0
aruusha13,тырнак ичте осуп кетет го
03.02.2016. 22:42 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
11
Катталган:
27-01-2016
Соӊку аракети:
21-06-2016 07:41
Жынысы:
Белгисиз
0
marmiladka9,ошону не себептен жейт экенин билбей жатам мен карап турган маалда жебейт жанында жок болсон жей калат
04.02.2016. 00:49 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
127
Катталган:
28-01-2016
Соӊку аракети:
18-09-2018 18:46
Жынысы:
Белгисиз
0
aruusha13,Ичинде оспойт болгону ашказандын ичи жумшак былжырлуу болгондуктан ойколуп жара пайда кылуусу мумкун
04.02.2016. 23:42 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
42
Катталган:
23-12-2014
Соӊку аракети:
19-01-2018 22:11
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Osh
0
Мен Кыргызстандан 2-3 килограмм кулбото алдырып жейм,1-1,5 айга жетет.Нан жегендей жейм.Исим катат огентседа жейм.Негедир жок болсо нашам тугонгондой энсеп,тывырчылайм
05.02.2016. 13:18 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
22
Катталган:
23-09-2014
Соӊку аракети:
18-11-2017 18:06
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Москва
0
Чопону суйомго суйом эхххх жегим келип кеттии
11.05.2016. 10:28 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
6
Катталган:
27-04-2016
Соӊку аракети:
03-07-2018 01:36
Жынысы:
Белгисиз
+1
Жебеш керек зыян таштаганга аракет кылыш керек
Андан коро Алма,кефирлерди коп кооптоп ичип жеп туруңуздар...
13.05.2017. 10:17 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
8
Катталган:
12-04-2017
Соӊку аракети:
18-09-2018 20:59
Жынысы:
Белгисиз
0
Гулбото жегим келип кеттигоо жебеймин деп соз бердим эле озумо
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: