Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Жазуучу Дубаш Калназаров:

№379 5-11-январь, 2010-ж.


Тагдыр

Төмөндө сөз кыла турган каарманыбыз өзүнүн роман, повесть, аңгемелери жана табият, өмүр, өлүм темасындагы ырлары менен таанылган журналист, жазуучу Дубаш Калназаров. Сөз баасын мыкты билген талант учурда карылар үйүндө күн өткөрүүдө.

"ГЕЗИТТЕН ӨЗ ОРДУМДУ ТАПТЫМ"
– Мен Экинчи дүйнөлүк согуш башталганда Жумгал районунун Кайырма айылында жарык дүйнөгө келгем. Чыгармачылыкка болгон алгачкы кадамым 7-класста жазган “Сталинге” деген ырым менен башталган десем болот. Эсимде, эжейим окуучулардын жыйынында ушул ырымды окуп, аябай мактаган. Мына ошол күндөн тарта Кудайдын берген ар бир күнүн кур кылбай, төрт сап болсо да ыр жазууну адатка айланттым. Бир үйдүн жалгыз баласы болгондуктан, мал кайтаруу менен күндү уясына узатчумун. Ошондуктан көкүрөктөн чыккан ырларымды алгач тоо коюну, анан чабандар угушчу. Алардын “ай, баракелде!” деген мактоо сөздөрү далай ырларымдын жаралышына түрткү болгон. Ал эми бош убактымда Эмил Золя, Флобер Гюстав, Александр Дюма сыяктуу залкар жазуучулардын чыгармаларын сүйүп окучумун. Мектепти аяктагандан кийин билимимди жогорулатуу оюма да келбептир. Бир күнү кой кайтарып жүрсөм Сатыке аттуу чабан “сенин талантың бар, кыргызга таанылышың керек” деп калды. Анын сөзүнөн кийин билим алууну самап, 1963-жылы Пржевальск, (азыркы Каракол) шаарындагы педагогикалык окуу жайына тапшырдым. Чынын айтсам, мектепте кыйратып окуган эмесмин. Кудайдын буйругу экен, окууга өтүп кеттим. Окуу жайдан Советбек Урманбетов деген киши менен таанышып калдым. Ал ырларымды жактырып алып кеткен. Кийинчерээк ошол ырларым “Ала-Тоо” журналына басылып чыгыптыр. Дал ушул окуя адабият дүйнөсүнө чыйыр салуумдун башаты болгон. Окуу жайды аяктагандан кийин айылга барып мугалим болуп иштеп жүрдүм. Канчалык окуучуларга дитимди салбайын негедир өкмөттү, өзүмдү алдап акча алып жаткандай сезип, жүрөгүмдү бир нерсе өйүп туруп алды. Көрсө, ал менин талантым экен. Анан мектептен чыктым да, райондук “Демилге” гезитине жумушка орноштум. Гезитке келгенден кийин өз ордумду тапкандай жаным жай ала түштү.

“КАЛЕМИМ КУРЧУГАНДА”
– “Демилге” гезитинде бир топ жыл иштедим. Улуу жазуучу Чыңгыз Айтматов жазуучулар союзунун башында турганда, 1989-жылы “Өмүр жазы” аттуу ырлар жыйнагымды чыгарып, СССРдин жазуучулар союзунун мүчөсү болдум. Ушундан кийин чыгармачыл адамдарга жакын болуш үчүн 1992-жылы Токмок шаарына көчүп келип, “Баласагын оттору” райондук гезитине ишке орноштум. Бир жолу оогандын боевигиндей болгон олбурлуу жигит редакцияга мени издеп келиптир. Тааныша кетсек, ал “Махабат майданы”, “Тагдыр” гезиттеринин кожоюну Жыргалбек Кудайбергенов болуп чыкты. Ал “гезиттериме редактор болуп бер” деген сунушун айтты. Ушул жылдар чыгармачылыгымдын жемиштүү жылдары болгон экен. “Икс операциясы”, “Алтын кирпичтер” сыяктуу 5 роман жана повесть, аңгемелеримди жарыкка чыгарганга жетиштим. 2004-жылы чыккан “Көр Самат” аттуу романым чыгармачылыгымдын жалындуу убагын жыйынтыктоочу роман болду.

“ТАГДЫРЫМ ТАЙКЫ БЕЛЕ?..”
– Колумда калем ойноп турган кезде турмуштун балын жакшы эле таттым. Бул тууралуу калемдештерим “Дубаш аке комузун чертип, жүз граммдан сеп этип, кыз-келин, достор менен шарактап жүрүп эле "түндө жаздым" деп чыныгы ачуу турмуштан алынган ырларын окуп салат” деп айтып калышчу. Чынында эле калемдештерим туура баамдашыптыр. Жашоомду шаңдуу өткөрсөм да, бир уул, эки кызыма татыктуу эле тарбия бердим деп ойлойм. Ал эми байбичем экөөбүз бири-бирибизди түшүнө билген жандар элек. Аттиң, өмүрүң дайыма эле толтура чөйчөк ырыскысы менен турбайт экен. Кечээ эле тамагын берип, сүттөп чай сунган байбичем келгис сапарга кете берди. Байбичемдин отурган жерин, кармаган буюм-теримдерин көрүп алып жүрөгүм канап жүрдү. Анын үстүнө келиниңе “чай бер, кийим-кечегимди жууп бер” деп дайым эле айта албайт экенсиң. Үйдө жаңжал чыкса эле баарына өзүмдү күнөөлүүдөй сезе бердим. Балам болсо же мага, же келинчегине тарта албайт. Баламдын турмушу жакшы эле, бир короо кою, он чакты бодо малы бар. Чыр-чатак болбогон эле нерселерден чыга берет турбайбы...
Ал эми бир кызым турмуштун айынан Орусияга иштегени кеткен. Экинчи кызым да өз түтүнүн булатып жүрөт. Кыздарымдын үйүнө да бата алган жокмун. “Казан-аяк кагышат, эрди-катын урушат” дегендей, бир күнү ичип келет, бир күнү жини келет дегендей. Анын үстүнө чыгармачыл адамдарга тынчтык керек да. Бир күнү балама айтпай акырын үйдөн чыктым да түз эле карылар үйүнө келдим. Сураган документтерин толтуруп, карылыктын акыркы күндөрүн тынчтыкта өткөрүүнү кааладым. Анын үстүнө балдарымдын чыр-чатагынын себепкери болгум келген жок. "Эмне үчүн карылар үйүнө келдиңиз?"- деген баламдын таарынычтуу сөзүнө “өлсөм сөөгүмдү алып кетерсиң” деп бир сөз менен жооп бердим.

“ЖАШООНУН АЙЫНАН ҮЙЛӨНҮҮГӨ ТУУРА КЕЛДИ”
– Бул жакка келгенден кийин деле тынчтык тапкан жокмун. Карылар үйүнө ар кандай адамдар түшөт экен. Ал эми чыгармачыл адамды көбү эле түшүнө билбейт. Илхам деген ар кайсы учурда келет. Кээде түн уйкудан туруп оюңа келген саптарды кагазга түшүрүүгө ашыгасың. Мына ошондой күндөрдүн биринде бул жерден Таня аттуу айым менен сүйлөшө кеттим. Байкуш жаш кезинде абдан татынакай болгон экен. Тагдыр ташы оор болуп, эки көзү жакшы көрбөй калыптыр. Экөөбүз сүйлөшүп отуруп бирге жашоону чечтик. Чынын айтсам, бул менин жашоо үчүн болгон күрөшүм болду. Бул жактагы карылар үйлөнсө, өзүнчө бөлмө берилет. Ал эми менин биринчи максатым ушул болчу. Кыскасы, бир бөлмөлүү болуш үчүн орус кемпирлүү болдум.
Танянын көңүлүн алуу үчүн алган пенсиямды чогултуп кафеге киргизип, эркек каадасын көргөзүп жүрдүм.
Экинчиден, Таня абдан таза. Бөлмөнү эки маал тазалайт. Кээде мен чачып салсам кыжыңдап урушуп калат. Учурда киримди жууп, тамагымды жасап берип, ар дайым жанымда. Таняга үйлөнүп алгандан кийин балдарым ого бетер мага таарынышты. Уулум таптакыр каттабай калды. Ал эми кыздарым шарттары болгондо келип-кетип турушат.

“АЙТА АЛБАЙ ЖҮРГӨН СӨЗҮМ БАР”
– Атын айтпай эле коёюн, “ЮНЕСКОнун заказы, “Манасты” орусча которуп бериңиз” деп мага кишилер келишкен. Чыгарманы алты айдын ичинде "Манас" – героический эпос кыргызов" деген ат менен котордум. Мени кейиткени, эмгегим үчүн бир тыйын да төлөп беришпей, мени сызга отургузуп кетишти. Кийинчерээк мен которгон чыгарманы Францияга жөнөтүшкөнүн уктум. Таң калычтуусу, китепке эки котормочунун аты-жөнүн жазып коюшуптур. Чынын айтсам, пенсиям аз. Анча-мынча чыгарма жаза коёюн десем, мурдагыдай алым жок. Ошентсе да “Өлүм аренасы”, “Каркыралар жазда келишет” деген чыгармалардын үстүндө иштеп жатам. Жазылган чыгармаларымды басууга жардам бергиле деп депутаттарга чейин кайрылдым. Азырынча жыйынтык чыга элек. Азыркы жаштар чыныгы классикалык жанрдагы чыгармаларды көп окушпайт. Классикалык жанр Чыңгыз Айтматов менен чогуу көмүлүп калгандай сезилет. Муну ойлоп жүрөгүм ооруйт.

“Жашында берсин мээнетти, карыганда берсин дөөлөттү” деген кеп Дубаш ата сыяктуу карыларыбызга айтылгандай. Алдуу-күчтүү кезинде кыргыз адабиятына көөнөргүс салымын кошкон инсаныбыз эми минтип дөөлөт күтүп, сый-урматка бөлөнөр учурда карылар үйүнүн бир бөлмөсүндө күн өткөрүүдө. Намыскөй кыргыз элибиз мындай таланттарынын тагдырына кайдыгер карабаса деген ойдобуз.

Бахияна Сатылганова
koom@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(2)
14.02.2010. 08:58 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
42
Катталган:
02-02-2009
Соӊку аракети:
15-11-2013 02:45
Жынысы:
Белгисиз
0
Salam Bahiyana ayim. Temanin atalishi tuura emes ko chon kiz. Biz madaniyattuu adamdarbiz da,tigil je bul ulutka shek keltirchu nerselerdi jazbaganibiz tuurago.
17.02.2010. 03:49 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
40
Катталган:
07-07-2009
Соӊку аракети:
02-01-2014 22:55
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Evropa
0
Uilonso shakshy kylyptyr,omurunun akyrky shyldaryn kysyktuu otushuno kam koruptur.Al emi Super Info chyn ele arky berkini iolonboi ajyldagy ushakchy ajaldardan besh beter ele shasa beresiner.Dubash aga shakshy ele shymsaldap aityptyr.Siler any osgortup shasyp kojuptursunar da.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: