Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

САДДАМ ХУСЕЙН КУРМАН АЙТ КҮНҮ ДАРГА АСЫЛДЫ

№218 5-11-январь, 2007-ж.


Иракты 24 жыл башкарган Саддам Хусейн
30-декабрда Багдад шаарында таңкы саат 6:00дө дарга асылды.

Саддамдын өлүмүнө анын адвокаттары, дарыгерлери жана айрым расмий бийликтин өкүлдөрү күбө болушканын Ирактын премьер-министринин кеңешчиси билдирди. Эске салсак, үстүбүздөгү жылдын 5-ноябрындагы Ирак соту “адамзатка каршы кылмыш жасады” деген айып менен Саддам Хусейнди өлүм жазасына кесип жиберген. Тагыраак айтканда, 1982-жылы Саддамдын өмүрүнө кол салган Дуджайл кыштагындагы 148 адамды өлтүрүүгө буйрук бергендиги үчүн Ирактын экс-лидерине күнөө коюлган. Бирок, Саддам өлүм жазасы дарга асуу жолу менен эмес, ок атуу менен ишке ашырылышы керек деген оюн ортого салган. Анын айтуусуна караганда, ал кылмышкер эмес, аскер адамы болгондуктан, октон көз жумууну татыктуу өлүм деп эсептейт. Өлүм жазасын аткаруу процесси видео тасмага тартылып, Ирактын аскер базасында ишке ашырылган. Себеби, Ирактын экс-президентинин өлүмүнө айрымдар ишенбей коюшат деген кооптонуулар пайда болгон.
Күбөлөрдүн айтымында, дарга асууда Саддам эч кандай каршылык көрсөткөн эмес. Бир гана колундагы ыйык Куран китебин өзүнүн досуна берүүнү жана өлүм жазасын аткарууда башына кап кийгиз­бөөсүн суранган экен.
Ирактын экс-президенти өлүм алдында акыркы сөзүн сүйлөөдөн баш тартып, «Аллахтан башка Кудай жок жана Мухаммад анын элчиси» деп келме келтиргенин Ирактын премьер-министринин кеңешчиси билдирген. Анын айтымында, “биздин улут жеңет жана Палестина арабдардын гана аймагы болот” деген сөздөр Саддамдын оозунан акыркы минуталарда чыгып жаткан.
Дал ушул учурда өлүм жазасын ишке ашырчулар Саддамдын мойнуна кара чү­пү­рөк байлашып, сыйыртмакты салышты. Жанындагы беттери чүмбөттөлгөн жигиттердин бири рычагды ылдый басканда Саддамдын алдындагы люк ачылып, ал терең жакка түшүп кеткен. Эки-үч метр тереңдикте 10 мүнөттөй асылып тургандан кийин экс-президенттин дарыгери анын тамырын кармап көрүп, оо дүйнөгө чындап эле сапар алганын айланадагыларга тастыктаган.
Албетте, анын өлүм жазасына тартылуусу ар бир президент эгер күнөөсү бар болсо кылмышы үчүн өз жазасын алаары тууралуу кабар берет. Бирок,таңкалыштуусу АКШ­нын айтканын аткарган азыркы Ирак өкмөтү мусулмандардын ыйык Курман Айт майрамында аларды маскаралагандай кылып Саддамды өлүм жазасына тартып жибергени мусулмандардын кыжырын келтирет. Бул деген бир гана экс-диктаторду эмес, бүткүл мусулман элин мазактоого барабар деген ойду дүйнөнүн төрт бурчуна аты угулуп калган адамдар билдиришти.

ЭКС-ДИКТАТОРДУН БАЛАЧАГЫ

Саддамдын өлүмү шиит мусулмандары менен күрттөрдү кубантканы менен суннит мусулмандарын нааразы кылган. Себеби, Саддам суннит мусулманы болгон карапайым дыйкандын үйбүлөсүндө 1937-жылдын 26-апрелинде жарык дүйнөгө келген. Уламыштарга таянсак, Саддам Хусейн Мухаммед пайгамбардын күйөө баласы Алинин тукумдарынан экен. Анын атасы Маджид Саддам төрөлгөнчө эле өлүп калгандыктан, анын балачагы жакырдыкта кыйынчылыктар менен өткөн. Ошонун айынан Саддам 9 жашка чейин мектеп босогосун аттаган эмес. Ал 20 жашка келгенде жашыруун иш жүргүзгөн “Баас” деген партияга мүчө болуп, алар менен бирге 1959-жылы Ирактын премьер-министри Абдель Керимдин өмүрүнө кол салган. Бирок, алардын ойлогон ою толук иш жүзүнө ашпай, өкмөт башчысынын айдоочусу менен жардамчысы гана өлүп, өзү тирүү калган. Себеби, анын жансакчылары кол салгандардын айрымдарын жеринен эле аткылап жок кылууга жетишсе, дагы бир бөлүгү эптеп качып кутулушат. Ошондой октордун бири Саддамдын бутуна тийсе да, эптеп өзүнүн туулуп-өскөн кыштагына жетип, андан соң “Баас” партиясынын чоңдору отурукташкан Сириянын борбору Дамаскка качууга аргасыз болот.
1960-жылы Хусейн Египеттеги орто окуу жайлардын бирин аяктап, Каирдеги университетте юридикалык билим ала баштайт. Анан эле 1963-жылы “Баас” партиясынын мүчөлөрү Иракта мамлекеттик төңкөрүш жасап, бийлик алмашканда Саддам окуусун таштап, мекенине баса берет. Багдадга келип, кайрадан аскер академиясына тапшырууга аракет кылат, бирок, алгачкы эле экзаменден окууга өтпөй кулап калат.

КЫЗМАТКА КЕЛИШИ

Хусейндин ити чөп жеп, анын саясий карьерасы бийик тепкичке көтөрүлө баштоосу “Баас” партиясынын тартип кызматынын начальниги болуп дайындалганда башталган. Бирок, көп өтпөй эле социалисттик “Баас” партиясы бийлигин жоготуп, Саддам болсо камакка алынып, 2 жылга эркинен ажыратылат. 1968-жылы ал түрмөдөн чыгаа­ры менен эле “Баас” партиясынын көч башында болуп, кайрадан кезектеги мамлекеттик төңкөрүштү уюштурат. Мына ошондон соң 11 жыл бою Саддам Хусейн ошол учурдагы Ирактын президенти генерал Ахмед Хасандын оң колу, башкача айтканда, вице-президент кызматын аркалап келген. Себеби, ал Ахмед Хасандын кызына үйлө­нүп, анын ишенимине жакшы эле кирген. Ирактын вице-президент кызматында отуруп, аскер академиясына өтпөй калганын эстеп, ага тапшыруу үчүн 2 жансакчысын ээрчитип, куруна тапанча тагынып алып экзаменге кирип келет. Албетте, вице-президентти экзаменден кулатып коюу мугалимдер үчүн өлүмгө тете иш болчу. Андыктан, алар сынаксыз эле Саддам мырзаны окууга өткөрүп коюшат.
1979-жылдын 16-июнунда Ахмед мырза отставкага кетип, президенттик такты Хусейнге өткөрүп берет. Ошентип, Саддам Ирактын жаңы президенти болуп, бийликтин бийик тепкичине чыгат. Бийликке келген лидер башкача ой жүгүрткөн адамдарды куугунтуктап, саясий атаандаштарын жок кыла баштайт. Өзгөчө, Ирактын түштү­гүн­дөгү шиит мусулмандары менен түн­дүктөгү күрттөрдүн көтөрүлүшүн күч менен басып, аларды жок кылуу үчүн химиялык куралдар­ды колдонууга чейин барган. Мындан тышкары өзү мүчө болгон партияда жетекчилик кызматта иштеген 21 адам менен бир канча министрди “сырдуу маалыматты Сирияга билдиришкен” деген шылтоо менен 1988-жылы темир тор артына жиберип, кийинчерээк өлүм жазасына кестирип жиберет.
1980-жылдын 22-сентябрында Ирандын нефтисине көзү түшүп, аларга кол салууга буйрук берет. Ошентип, Ирак менен Ирандын ортосундагы байлык үчүн болгон кандуу согуш 1988-жылдын августуна чейин созулат. Ошол мезгилде 182 миңге жакын күрт улутундагы адамдарды белгисиз тарапка алып барып, Саддам аттырып салган дешет. Кийинчерээк алардын өлүктөрү топ-топ болуп көмүлгөн жеринен табылган. Жыйынтыгында, эки тараптын миллионго жакын адамы курман болуп, 900 миллиард долларга чейин чыгым тартышат. Мындай согуштан Ирактын экономикасы кадыресе солгундай түшкөнүнөн анын ордун толтуруу үчүн Саддам бай мамлекет болгон Кувейтке кол салат. Айрым маалыматтарга караганда, Ирак менен Кувейтке кол салууну Саддам алдын ала АКШ менен макулдашкан имиш. Атап айтсак, Саддам АКШнын Ирактагы элчиси Э.Гласпи менен Кувейтке кирүү тууралуу акылдашса, ал АКШ эки өлкөнүн ортосундагы чегара маселелерине кийлигишпесин айтып тим болуптур. Кувейтке кол салуунун алдында Иракты америкалык сенаторлордун делегациясы зыярат кылып, АКШнын Саддам Хусейнге жана Иракка көздөрү түз экенин биринин аркасынан экинчиси кайталап кетиптир.
Бирок, тагдырдын тамашасы менен 1991-жылы АКШ баштаган куралдуу күчтөр Саддам Хусейн жетектеген Ирак аскерлерин бомбалап, Кувейттен кууп чыгышат.

САДДАМГА АҢЧЫЛЫК

2001-жылдын 11-сентябрындагы Нью-Йорктогу теракттан соң, АКШ президенти Жорж Буш Ирак президенти Саддам террористтик топтор менен кызматташканы үчүн аны жок кылуу керек деген чечим кабыл алат.
2003-жылдын 20-мартында Орусия, Кытай, Германия, Франция сыяктуу өлкөлөр каршы турганына карабастан, АКШ баш болгон Англия, Австралия жана Түркия мамлекеттери массалык кыргын салуучу курал бар де­шип, Иракка кол салып киришкен. Кийинчерээк кыргын салуучу куралдын Иракта жок экенин АКШ бийлиги моюндарына алышкан. 9-апрелде Багдад баскынчылар тарабынан басып алынып, Саддам Хусейндин бийлигин кулатты. 22-июлда АКШнын аскерлери Саддамдын уулдары Удай менен Кусайды табышып, аткылап өлтүрүшөт. Анын жубайы менен кыздары Сирияда баш калкалап, ошол өлкөдө жашап жатканы белгилүү болгон. Саддамдын жан-жөкөрлөрү колго түшсө да каардуу диктатордун карааны көпкө чейин табылбай калат. Америкалыктар анын дарегин айткан адамга 25 миллион доллар сыйлык берээрин жар салганда өзүнүн аталаш тууганы Саддамдын кайда экенин айтып коёт. Ошентип, 2003-жылдын 13-декабрында АКШ аскерлери Ирактын экс-президентин өзү туулган айылдагы фермалардын бириндеги түбү терең казылган жер кепеден сууруп чыгышат. Колго түшкөн экс-диктатордун алгачкы соту 2004-жылдын 1-июлунда башталат. Эң кызыгы, мурда алынып салынган өлүм жазасы Саддам Хусейнге колдонуу үчүн кайра киргизилген.
Ошентип, 30-декабрда экс-диктатор дарга асылып, эртеси күнү өзү төрөлгөн кыштактагы балдары жаткан мүрзөгө денеси коюлду.

ТАГДЫРГА ТААРЫНБАГЫЛА...

Ирактагы азыркы зордук-зомбулукка караганда Саддам Хусейндин бийлиги оң болчу дешет айрымдар. Себеби, Хусейн па­лес­­­тин элинин мүдөөсүн жактаган, Америка менен Израилге моюн бербеген жол башчы эле деп эскеришет анын мекендештери. Алар: “Эгер бир канча адамдын өмүрүн алып, адамзатка каршы кылмыш кылган деп айыпталып Саддам өлүм жазасына кесилсе, АКШнын экс-президенти Труменге Япониянын Херосима менен Нагасаки шаарына таштаган бомбасы үчүн кандай жаза колдонулган?” деген суроону ортого коюшат.

Даярдаган Улан МАМБЕТОВ


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  -1 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: