Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Бактыбек Жолчиев: «АДАМДАРДЫН КӨБҮ ЭМГЕК УКУКТАРЫН БИЛИШПЕЙТ»

№699 25-март-31-март, 2016-ж


Кыргызстанда жылына өндүрүштө 200дөй кырсык катталат. Албетте, бул расмий бөлүгү гана жана чынында канча адам иш убагында кырсыктаганы жаап-жашырылып келет. Борбор калаадагы курулушта каза болгондор жөнүндө жаңылыктар бүгүнкү күндө көндүмгө айланып бараткандай. Курулушка тиешеси жок адистер да эң жөнөкөй коопсуздук техникасы сакталбаганын түшүнө алат. Февраль айынын соңунда Бишкек шаарынын Жаш гвардия бульвары менен Сыдыков көчөлөрүнүн кесилишиндеги курулуштун 8-кабатынан 32 жашар киши кулап каза тапкан. Ал эми 2014-жылы Москва көчөсүндөгү курулуштан жашы жете элек өспүрүм кырсыктан каза тапканда компания жашы жете элек курулушчу иштеткенин танып, «өспүрүм жөн эле агасына учурашканы келген» деп актанганда эл катуу дуу деген. Өндүрүштөгү коопсуздук жаатындагы абал тууралуу маалымат алуу үчүн Экология жана техникалык коопсуздук боюнча мамлекеттик инспекциясынын эмгекти коргоо бөлүмүнүн жетекчиси БАКТЫБЕК ЖОЛЧИЕВДИ кепке тарттык.

– Саламатсызбы, Бактыбек Казакович? Өндүрүштөгү коопсуздук боюнча өлкөбүздөгү жалпы абал кандай?
– Саламатчылык! 2012-жылга чейин биздин башкармалыкта 62 кызматкер иштесе, реформалоодон кийин 62 пайызга кыскарып, учурда 23 кызматкер эмгектенүүдөбүз. Бизге жарандардан жылына миңден бир жарым миңге чейин арыз түшөт. Негизги бөлүгү төлөнбөй жаткан эмгек акы, иштен жабыр тартканы үчүн компенсация жана жөлөк пул төлөмдөрүн ала албай жүргөндөр жана негизсиз иштен бошотуулар боюнча даттануулар. Өткөн жылы миңдей арызды карап чыктык. Иштин көлөмүн элестетип көрүңүз, ар бир арыздын артынан изилдеп, алыс болсо да барып, документтерин териштирип, жетекчилиги менен жолугуп жана башка иштерди аткарабыз. Өткөн жылы төлөнбөгөн эмгек акынын эсебинен
4 миллион сом, жумуштан алган жабыркоолор үчүн 62 миллион сом доо акы төлөтүлдү. Өндүрүш үстүндө болгон 200 кырсык иликтенип, биз чыгарган тыянактардын негизинде адамдар жөлөк пул ала алышты. 159 адам кырсыктан жабыр тартып катталган, арасынан 101 киши оор жаракат алса, 43 киши каза тапкан.
Иш учурунда кырсыктардын алдын алуу үчүн профилактика жүргүзүү шарт. Бирок ага убакыт жетишпейт. Андыктан биз мамлекеттик стандарт боюнча Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамлекеттик агенттиги менен биргеликте өлкөдөгү ишканалардын жетекчилерин жана инженердик-техникалык кызматкерлерин эмгекти коргоо жана коопсуздук техникасынын негиздерине окутууну чечтик. Өткөн жылы 500 жетекчи окуудан өттү.

– Кайсы тармакта кырсыктар көп катталат?
– Бизде биринчи орунда өндүрүш, экинчиде курулуш, үчүнчү орунда энергетика, андан кийин транспорт тармагы турат. Курулуш жаатында Бишкектеги абалды өзүңүз деле баамдап турсаңыз керек, абал абдан начар, бардык курулуштар эмгекти коргоо жана коопсуздук техникасын сактабай келишет. Курчоолор жок, тротуарлардын үстүндө калканчтар орнотулган эмес, адамдар коргоочу каражаттарсыз иштешет. Биз болсо аларды текшере да албайбыз. «Ишкердүүлүк субъектилерин текшерүү боюнча» мыйзамынын негизинде биз арыз түшкөндө гана текшере алабыз. Арыз түшкөндө Экономика министрлигине кайрылып, алар уруксат берсе гана текшеребиз. Мындай жагдай менен күрөшүү үчүн Архитектура-курулуш көзөмөл инспекциясы менен кызматташа баштадык, себеби, аларда курулуштарды текшерүү укугу бар. Бир ай мурда биргелешкен семинар өткөрүп, Чүй облусундагы бардык курулуштарды кыдырып, бузууларды каттадык. Азыр шаарда баратып болгон өзгөрүүлөрдү байкай аламын, жүрүп жаткан курулуштардын айланасы тиешелүү түрдө курчалып, жылыш бар. Жакында Ошко сапар алабыз. Ошентип жалпы тартипке келтире алабыз деп ойлойм.
Бизде кайра иштетүүчү чакан ишканалар абдан көп. Көпчүлүгүндө иштеген адамдар коопсуздук техникасына окутулуп, коргоочу каражаттар берилсе да, коопсуздук техникасын бузганы үчүн жаракат алышат. Тоо-кен ишканаларында да кырсыктар көп катталат. Өзгөчө «Макмал» алтын кен комбинаты, ал жакка ай сайын барып текшерип турууга мажбурбуз. «Кумтөрдө» жакында болгон окуяны да уксаңыздар керек. Анализдесек кырсыктагандардын көбү көптөн бери же жаңы иштеп баштаган адамдар экен. Биринчилери өзүн тажрыйбалуу санап, эң жөнөкөй коопсуздук эрежелерин сактабай коюшат. Жаңы иштеп баштагандар болсо начар окутулат же эрежелерге текебер мамиле кылышат. Ошон үчүн Эмгек кодексинде биргелешкен жоопкерчилик тууралуу берене жазылган. Комиссия кырсыкты иликтеп, кызматкердин да, ишке жалдаган тараптын да күнөө деңгээлин аныктайт. Кээде күнөө жабыркаган адамда болсо, кээ биринде жумушка алган тарапта болуп чыгат.

– Тоо кен тармагын сөз кылдыңыз, «Кумтөрдөгү» эмгек коопсуздугуна кандай баа бересиз?
– Чындыгында, Кыргызстандын башка ишканаларына салыштырганда «Кумтөрдө» эмгекти коргоо жана коопсуздук техникасы кыйла жогорку деңгээлге коюлган. Ал жакта да кырсыктар болот, өндүрүш деген өндүрүш да, 100 пайызга коопсуз шарт түзө албайсың. Адамдык фактор да бар.

– Профсоюздардын өкүлдөрү көмүскөдөгү экономика жөнүндө көп сөз кылышат. Көптөгөн адамдар эмгек келишимин түзбөй иштеп жүрүшөт жана алар боюнча эч ким кабардар эмес...
– Ооба, көмүскөдө калган учурлар өтө көп. Биз эмгек учурунда болгон жаракаттарды кабарлап туруу өтүнүчү менен ооруканалардын травматология бөлүмдөрүнө каттарды калтырабыз. Бирок көбүнесе ишке алган тарап кызматкери менен жең ичинен сүйлөшүп, эч кайда каттаттырбайт. Эгерде иштен улам майыптыкка алып келген илдет өөрчүп кетсе, ал кызматкер эч кандай жардамсыз калат – иш катталган да, иликтенген да эмес, андай адам мыйыптарга берилчү жөлөк пул да ала албайт. Көпчүлүк аны түшүнбөй, бир берген суммадагы акчаны алып унчукпай кала берет, жашырат. Анан бир-эки жылдан кийин майып болгондо келип бизге кайрылат. Дагы жакшы, андай иштерди мөөнөтү жок иликтөөгө ала беребиз. Адамдардын көбү өз укуктарын биле беришпейт.

– Аны менен кантип күрөшүүгө болот?
– Эл өз укуктарын аңдап билүүсү абзел. Эгерде жумуш учурунда жаракат алган адам кайрылса, биз ишке алган тарапты издеп таап, мыйзам боюнча тиешелүү бардык жөлөк пулдарды өндүрүп бергенге жардам кылабыз. Албетте, ишке алган тарап жоопкерчиликтен кутулгусу келет. Эгерде ишке алган тараптын кырсыкка күнөөлүү экендиги аныкталса мыйзамда айып пул төлөөдөн тартып, кылмыш жазасын тартууга чейин каралган. Андыктан көпчүлүгү кырсыкты жашырып, кызматкерине кандайдыр бир сумманы берип кутулууга качырышат.

– Ишканалар компенсация төлөп берүүдөн баш тарткан учурлар боюнча арыздангандар көппү?
– Андай учурлар бар. Өзгөчө курулуштарда көбү кош бухгалтерия жүргүзүп, кызматкерлер документте көрсөтүлгөн суммадан башкача айлык алат. Ошондо документтерде расмий көрсөтүлгөн кичинекей суммадан улам, төлөнүүчү жөлөк пул да аз чыгат. Бул да кырсык учурларын жаап-жашырууга дагы бир себеп. Ишке алган тарап жашырылган салыктары ачыкка чыгып калышынан коркушат.

Ибрагим Жусуев


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(2)
28.03.2016. 19:19 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
43
Катталган:
01-09-2014
Соӊку аракети:
25-07-2018 16:07
Жынысы:
Белгисиз
-2
@Чындыгында, Кыргызстандын башка ишканаларына салыштырганда «Кумтөрдө» эмгекти коргоо жана коопсуздук техникасы кыйла жогорку деңгээлге коюлган. Ал жакта да кырсыктар болот, өндүрүш деген өндүрүш да, 100 пайызга коопсуз шарт түзө албайсың. Адамдык фактор да бар.@
бул создор туура, анткени ар кайсы макалаларды окусан эмнени гана жазып ар бир себебти саясат кылышат
26.07.2017. 12:08 
Тайпасы:
Конок
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
26-07-2017
Соӊку аракети:
02-08-2017 12:24
Жынысы:
Белгисиз
0
Кыргыз жараны оз эмгек укугун билбегени ото окунучтуу. Эмгек укуктарына кабардар болбогону ото пайдалуу болуп атса , закондо кандай пункта кандай болуп жазылып, кандай болуп кабыл алынганын чондорубуз оздору деле билбешсе керек!
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: