Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Мелис Эшимканов: “МЕН ТӨРӨЛГӨНДӨ МАЛ БОЛБОЙТ ДЕШИП...”

№381 19-25-февраль, 2010-ж.


Алтын балалык

"Балалыгым эстеп сагынам..." деп ырдалгандай ким болбосун балалыгына кайрылгысы келет. Бүгүнкү мейманыбыз Өнүктүрүү фондунун байкоочу кеңешинин төрагасы Мелис Эшимканов да бала чагын эстеп, бизди бир жылмайтты.

“МЕКТЕПКЕ ЧЕЙИН ЖАПАЙЫ ӨСКӨМ”
– Мен итий болуп төрөлүптүрмүн. Колу-буту ипичке, башы чарадай, курсагы чоң ымыркай болгон экемин. Жадакалса эмчек эмгенге да жарабай койгонумда ата-энем катуу коркот. Чарчап калбасын деп дарыгерлер глюкоза сайып жатып эки ай кармашкан экен. Эки айдан соң дарыгерлер ата-энеме “балаңар мал болбой калды го...” дешет. Ата-эне ыйлап-сыктаганы менен, баласын таштап сала алышпайт да.
Ошентип эмне кыларын билбей турушканда, өмүр бою чабан болуп жүргөн атамдын агасы келип калат. Ал киши мени көрүп “кой, балаңарды мен алып кетейин, киши болсо анысын, болбой калса мунусун көрөсүңөр” деп өзү менен тоого алып кетет. Ал кезде байланыш азыркыдай оңой болгон эмес да. Ошол бойдон ата-энем менин эмне болгонумду билбей жүрө беришет. Кийин мага барышса, баягы итийден дайын жок. Кадимкидей торолуп, беттериме кан жүгүрүп адам болуп калганымды көрүп ата-энем кубанат. Анан таң калган ата-энеме баккан энем “5 ай бою башына айран тартып, кыргызча эле дарылап, тыңыттым” деген экен. Бакма апам өзүнүн балдары жок болгонунанбы, айтор, мага энелик мээримин аябай төккөн эле. Мени эки жашка чыккыча жалаң кымызга, сүткө киринткен экен. Ошентип, өз ата-энемди байке-жеңе деп, багып алган адамдарды ата-апа деп тоодо жашап калдым. Оозумдан учук кетпей, козуларды кубалап ойноп, бир жайлоодон экинчи жайлоого көчкөндө 3-4 күндөп талаага түнөп жүргөн жаным цивилизация дегенди көрбөй жапайы чоңойгом. Кийин шаарды көргөндө тоодон башка да жашоо бар турбайбы деп аябай таң калганым эсимде. Ойлоп көрсөм, велосипед, телевизор деген сыяктуу нерселерди көргөн эмес экенмин. Болгону атам, апам талашып уккан радиоприёмник бар болчу. Ошондон "Фрунзеден сүйлөйбүз" десе, дикторду туурап сүйлөй берип апамды тажаткандарымды эстеп күлөм.

“МУУЗДАГЫЛА ДЕП ЭЛГЕ САЛЫП БЕРГЕН”
– Мектепке баргыча кошунанын Зейнеп деген кызы экөөбүз аябай ынак дос элек. Мен ага балалык сүйүүмдү арнагам десем болот. Бирок Зейнеп мени дайыма чычалатып, шылдыңдай берчү. Бир күнү апам мени чоң чылапчынга отургузуп алып жуунтуп жаткан. Бир маалда унаа-дүкөн келип калды эле, апам мени унуткан боюнча жүгүрүп кетти. Самын бойдон жыпжылаңач отурсам Зейнеп үйгө келип калып, адатынча шылдыңдай баштады. Мен болсо уялганымдан басып кете албай ордумда тура бердим. Анысы аз келгенсип, кошуналардын балдарын да чакырып жиберди. Ошондо Зейнепке катуу кекенип калып, өч алуунун амалын издей баштадым. Бир күнү Зейнепти эшикке чакырып чыгып, таштай катуу көң менен уруп жибердим. Зейнеп чаңырган боюнча калды. Коркконумдан качып барып, жүктүн арасына кирип жашындым. Короодо ызы-чуу! Бир маалда апам келип жашынып жаткан жеримден кармап чыгып, козуну сүйрөгөндөй бутумдан сүйрөп жөнөдү. Кошуналардын алдына алып келип “мегиле, кааласаңар мууздап жегиле, кааласаңар сойгула” деп таштап койду. Көрсө, Зейнептин көзүн чыгара соккон экемин, аны дароо бейтапканага алып кетишиптир. Эми бармактай баланы эмне кыла алышмак эле, уруп-согуп тим болушту. Кийин айылга барганымда ошол Зейнептин күйөөсү жолугуп калып "сен менин аялымдын бир көзүн сокур кылгансың, алдыма түш!" деп бир чети тамашалап, бир чети чындап айткан эле. Айыбымды моюнума алып, үйүнө барып Зейнеп экөөнүн алдына түшкөм.

“БАККАН АТАМДЫ ЗӨӨКҮР БАЙЛАРГА ОКШОШТУРЧУМУН”
– Ыраматылык атам өмүр бою мал менен жүрүп тоодо жашагандыктан, корс сүйлөгөн, мүнөзү катуу, зөөкүр киши болчу. Апам аялдын гана эмес, эркектин да жумушун аткарып, түйшүктүн баарын көтөрүп жүрсө да, атам кызуу келгенде ага кол көтөрчү. Ошондойдо апама болушуп койсом атам колуна калак тийсе калак, таш тийсе таш менен мени уруп жиберер эле.
Тоо балдары тың болот эмеспи. Кепкенедей болуп туруп таң эрте туруп аялдарга кой кармап берчүбүз. Алар саачу. Бир күнү уйку-соо абалымда кошуна апага кочкор кармап келип берип коюптурмун. Ал киши бир аз обу жок эле. Анан чочуп кетип “ой, уяты жок, бул кочкор турбайбы!” деп кыйкырып чакадагы сүтүн төгүп жиберсе, кочкор үркүп обдула чуркаганда туягы менен бутумду оюп кетти. Бутумдан кан агып, кыйналып турсам да, атамдан коркуп дым чыгарбай ыйлагам. Тиги кошунабыз менин кочкор жетелеп келгенимди атама айтып койгон экен. Бутум ооруп араң отурсам, атам келип упузун шапалактай болгон камчысы менен чапты эле, анысы бутума жыландай оролуп, жанымды көзүмө көрсөткөн. Ошондогу ачуу чаңырганым азыркыга чейин кулагымда. Ызама чыдабай сайдагы суу жээгине барып алып, өпкө-өпкөмө батпай ыйлагам. Ошондо апам байкуш алдап-соолап үйгө ээрчитип келген эле. Кийинчерээк­ атамды китептердеги жаш балдарды кыйнап иштеткен зөөкүр байларга окшоштуруп алып, аны жаман көрө берчүмүн.
Ошентип жүргөндө мага үйдөн качып, өз ата-энеме кетиш керек деген ой келди. Кууланып атам менен апам укташын күтүп, алар уйкуга киргенден кийин акырын чыгып жылаңайлак качып жөнөдүм. Караңгыда ар кайсы жактан карышкырдын улуганы угулса, жүрөгүм түшүп бүжүңдөп калам. Атама кармалып калбайын деп экинчи жагынан корком. Ошентип, канча чуркаганымды билбейм, бир маалда катуу чарчап, бир чоң таштын коңулуна кирип уктап калыптырмын. Ойгонсом так алдымда машина келе жатат. Көрсө, чуркап отуруп таш жолго келип калыптырмын. Машинаны көрүп кыйкырып чуркаганымда аркамдан ат минип атам келип калды. Коркконумдан ыйлап жибердим. Атам аядыбы ким билет, эч нерсе дебестен “учкаш атка!” деп гана тим болду. Ошентип, Мелис "качкынды" кармап алышкан.

“ТЕЛЕВИДЕНИЕГЕ КЕНЕДЕЙИМДЕ ЭЛЕ КЕЛГЕМ”
– Кой жайып жүргөндө чоңураак таш менен уруп жиберип, кой-козуларды өлтүрүп алган күндөрүм да болгон. Андайда аларды суурдун ийинине тыгып же сууга агызып, деги далай кыйналчумун. Анан атам койду санаарга келгенде саналган жакка бир-эки кой чуркап кетсе, алты кой өтүп кетти, жети кой кетти деп алдап, кутулуп кетчүмүн.
Ошентип жүрүп 1-класска кирерде гана айылга өз ата-энемдин колуна келдим. Зирек өскөнүмдүн пайдасы тийип, жакшы окуп кеттим. Бирок ошол эле мезгилде ашынган тентек да болчумун. Андан көп өтпөй Фрунзеге келип жашап калдык. Бул жакта Кызыл-Аскердеги 50-мектепке кирдим. Мен кирген класс кыргызча класс дегени менен, баары орусча сүйлөшчү. Менин орусча сүйлөй албастыгымды билишкен балдар “Мелис, орусча сүйлөп койчу” дешсе, “келгенский, барганский” деп “ский” кошуп коюп эле кыйын болуп калчумун. Бирок кошуналарым орус, корей улутундагы балдар эле. Алар менен жүрүп бат эле орусча үйрөнүп, класстын мыктыларынын катарына кошулдум. Кийин футболго, классикалык күрөшкө катыша баштадым. "Булгаары топ" деген турнир болор эле, ага да катышып, кийин анын аркасы менен дээрлик бүткүл Советтер Союзун кыдырып чыккам.
4-класста окуп жүргөндө биздин үйдө батирде жашаган акын Анатай Өмүркановдун досу Асанбек Иманбаев бир күнү "телевидениеде жаш алпаруучу балдарга конкурс жарыяланып жатат. Жүрү, сен да катыш" деп мени ээрчитип барды. Сынакка келген бир топ баланын арасынан мени тандап алышты. Ошентип, ар кандай жомоктордо роль аткарып же балдарга арналган берүүлөрдү жарыялап, иши кылып телевидениенин жашоосуна аралашып кеттим.
5-класста кыргыз тилинен берген эжейибиз эркин темада дилбаян жаздырып калды. Ошол кезде мен "Ак кемедеги" Нургазыга аябай таасирленип жүргөм. Нургазы тууралуу дилбаян жаздым. Эжекебиз мага айтпай аны "Кыргызстан пионери" гезитине салып жиберген экен. Ошентип, бир заматта атактуу болуп чыга келдим. Ошондон тарта гезиттерге чакан аңгеме, макала жаза баштадым. Ишениш кыйын, бирок мага жума сайын мүшөк-мүшөк каттар келчү. Гезитке чыкса эле укмуш бала деп ойлошсо керек. Кыздар сүрөттөрүн салып "түлкү качат түз менен, тайган кууйт из менен. Таалайлуу жигит экенсиз, таанышкым келет сиз менен..." деп жазгандары да эсимде. Алгач баарына жооп жазсам, кийин жетишпей, таанышкыла деп ар кайсы балдарга тараткан элем.

“КОДО ЭКЕНИМЕ АРДАНЧУМУН”
– 6-7-класста тентектигим күчөдү. Ата-энемди таптакыр укпайм, айылдан баккан энем келип калса "мен кайра тоого кетем" деп ызы-чуу салам. Анан досторум менен шаардын ар кайсы райондорунун балдары менен мушташып турчубуз. Бир күнү ошондой мушташтардын биринде чачтарачкананын алдынан бир бала кулап, тепкичке башы менен катуу тийип каза болуп калган. Анан ашынган тентек мени "уюштуруучу сенсиң" дешип, балдар колониясына жибермек болушкан. Байкуш атам тааныштарын салып, колунан келгенин жасап жүрүп Салижан Жигитовдун жардамы менен алып калган. Бардык жаатта алдыма киши салдырбаганым менен, боюм кодо болчу. Ушуга аябай арданчумун. Мектепке келген практикант кыздарды сүйүп калып боюмду өстүрөм деп, балыктын майын ичип, турникке тартынып, айтор, жасабаганым калган эмес. Азыр таң калганым, ошондо активдүү окуучу да болгонго, телевидениеге да, мушташканга да, кыз сүйгөнгө да жетишчү экенмин.

Махабат Догдурбекова
koom@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(1)
25.02.2010. 14:39 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
12-02-2010
Соӊку аракети:
25-02-2010 20:37
Жынысы:
Белгисиз
0
"Ааламга кетчу жол-айылдан башталат",-дегени ушул да.Сизге мындан ары да чон-чон ийгилик!
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: