Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Баткен чек ара отрядынын зардалы полковник Саитжан Эратов: «КОҢШУЛАР КЫРГЫЗ ЧЕК АРАЧЫЛАРЫН ЖЕК КӨРҮШӨТ»

№381 19-25-февраль, 2010-ж.


Эр жигит эл четинде

Мекенди коргоо – ар бир жарандын милдети. Мына ошол милдет түнү түшүнөн, күндүзү оюнан кетпегендердин арасында чек ара кызматкерлери бар. 23-февраль Мекенди коргоочулардын күнүн утурлай Баткен чек ара отрядынын зардалы (командири), полковник Саитжан Эратов менен чек ара жаатындагы маселелер туурасында маектештик.

– Саитжан мырза, чек арага байланыштуу көп чыр-чатактар болуп келет. Бул чектердин так бөлүнбөгөндүгүнүн белгисиби?
– Чек арадагы талаш-тартыштын баары жерден келип чыгат. Азыркы убакка чейин чек ара тилкесинде делимитация (чек араны документ жүзүндө белгилөө) жана демаркация (чек аранын так чийилиши) процесстери толук бүткөн эмес. Жергиликтүү бийлик менен биргеликте тактап алып эле чек араны коргоп жатабыз. Негизи, Баткен аймагы Тажик жана Өзбек Республикалары менен чектешкендиктен, кооптуу маселелер аябай көп. Ошондуктан чек ара кызматында начар иштегендерди «Баткенге барып кызмат кыласың» деп коркутушат.
Мисалы, 2009-жылы Баткен чек ара отрядынын көзөмөлүндөгү аймактан 28 чыр-чатак чыкты. 18и кыргыз-тажик, ал эми ону кыргыз-өзбек чек арасында. Болуп жаткан чыр-чатактарды түп тамыры менен жок кылуу зарыл. Себеби эки элдин ортосундагы ынтымак баарыбызга керек.
Ворух анклавында 35000ден ашык тажик бар. Бир короодо 3төн 7ге чейин үй-бүлө жашайт. Ошондуктан тажик жарандары үчүн эң кымбат болгон нерсе – жер, үй маселеси.
Жазгы талаа иштери башталарда тажик жарандары жер ээлеп отурукташып алганга аракет кылышат. Чек арага жакын жерлерде кыргыздар үй сата турган болсо, акчасын кыргыздардан 2-3 эсе көп берип сатып алышат. Буга чейин 26 үй тажик жарандарына сатылып кеткен. Бирок учурда чек арага жакын жердеги үйлөрдү кошуна өлкөнүн жарандарына сатууга тыюу салынды. Ошентсе да отун даярдоо максатында бактарды кыюу, мергенчиликке чыгуу деген көрүнүштөр тыйылбай келет.
– Өзүңүз жумуш учурунда кооптуу окуяларга кабылгансызбы?
– 2009-жылдын июнь айында Чарбак айылында кыргыздар менен өзбектер суу талашып чоң чыр чыкты. 1500гө жакын өзбек жараны тополоң баштоо үчүн чогулуп калыптыр. Атайын дайындалган кошуун менен (спецназ) окуя болгон жерге барганымда бир өзбек жараны колундагы балтасы менен 1-2 жолу башыма шилтеп жиберди. Мен буйтаганга үлгүрдүм. Ал киши: «Кыргыздын чек арасы ар дайым өзбек жарандары үчүн ачык болуш керек. Чек арачылары келип биз бодо малды, койлорубузду жайытка кенен жая албай калдык. Паспортсуз өтө албай калдык»,- деп бизди жек көрүп жатты. Көрдүңүзбү, алардын демин. Биздин бир кыргыз өзбектердин жерине жөн-жай кире албайт. Кирсе атып салышы мүмкүн. А алар биздикине базардагыдай эле каалагандай кирип-чыгып жүргүлөрү бар. Анткени мурун ал жерде биздин чек арачылар, такыр эле застава жок болчу да. Ээн басканга көнүп калышкан.
– Чатак чыкканда бул тараптыкы туура же туура эмес деген бүтүмдү ким чыгарат?
– Чек ара отрядында түзүлгөн комиссия анализдеп, андан соң кошуна өлкөнүн атайын чек арачы өкүлүн жолугушууга чакырып, эки тараптуу териштирүү иштери жүргүзүлөт. Мына, жакында эле январь айында 15 тонна алма жүктөлгөн Мерседес унаасы менен Лейлекке баратышкан кыргыздар жолдон адашып, Тажик Республикасына кирип кетишкен. Тажиктер унааны кармап алып, конфискацияламакчы болушуптур. Ортодогу териштирүүдө биздин жарандын күнөөсү жок экени далилденип, жүктү 3 күндөн кийин ээсине кайтарып бердик.
– 2006-жылдын 12-майында болуп өткөн окуяга катышкансызбы?
– Ооба, катышкам. 12-май күнү таң атпай эле жүрөгүм бир нерсени сезгендей дүкүлдөп туруп алды. Бекеринен эмес экен. Саат 05.50дө “Тажик Республикасынын Исфара чек ара отрядынын Богдари заставасына кылмышкерлер кол салып, 20 даана АК-74 автоматын, бир пулемёт, ок-дарыларды курал-жарак сакталган жайдан алып кетишти” деген маалымат түштү. Алдын ала айтылган божомолдорго караганда, Кыргызстанга киришкени белгилүү болду. Чек арачылардын ыкмасы боюнча куралчан топтун кайсы жерде болушун пландап чыктык. Болжол менен алар Кадамжай тарапка кетишиптир. Телефон аркылуу Кадамжай чек ара заставасынын зардалына жолду жабуу керек деген буйрук бердим. Кадамжайга баратып Зарташ айылында ошол куралчан топтун колунан эки бажыканачы өлгөнүн билдик.
Куралчан топ менен болгон беттешүүдө ефрейтор Кулов деген жигит бир кылмышкерди туткунга алууга жетишти. Андан канча куралчан бар экенин, кандай куралдангандарын билип алдык. Бир топтон кийин «Альфа» атайын дайындалган кошууну келип бизге жардам бере башташты. Алар келгенге чейинки атышууда капитан Ыкышев курман болду.
Териштирүү иштери бүткөндөн кийин бизге төмөнкүлөр белгилүү болду. Көрсө, булар «Өзбекстан ислам кыймылы» деп аталган террорчу топтун мүчөлөрү экен. Ооганстанда, Пакистанда жылдап машыгууларды өткөрүшүптүр. Арасында тажиги да, кыргызы, өзбеги да бар экен. Бул террорчунун улуту болбойт дегенди далилдейт.
– Учурда чек ара кызматкерлеринин көйгөйү катары эмнени баса белгилейсиз?
– Жаш офицерлер кыйынчылыктарга чыдабай ишти таштап кетип жатышат. Биринчиден, бул маянанын аздыгы. Салыштырып айтсак орус лейтенантынын учурда бир айлык маянасы 1000 доллар. Биздин чек арачы офицер 150 доллардын тегерегинде алат. Ошол эле учурда өзбек чек арачылары 300 долларга чейин айлык алышат. Айлык маселеси жакшырса, заставаларды, күзөт постторун замандын талабына ылайык салып беришсе деген оюм бар.
– 23-февралды чек арачылар кандай майрамдашат?
– 23-февраль күнү облустук деңгээлде майрамдык салтанат болот. Ошого катышабыз, анан өздүк курам менен бирге белгилейбиз. Негизи, чек арачылардын майрамы болуп 28-май эсептелинет. Бул болсо Советтер Союзунан калган майрам.

  • 1999-жылдын 28-майында Коргоо министрлигине караштуу Чек ара кайтаруу башкы башкармалыгы түзүлгөн. Бул башкармалык 2002-жылдын 31-августунда КРнын Президентинин указынын негизинде, КРнын Чек ара кызматы деп аталган.
  • Баткен, Лейлек, Айдаркен чек ара отряддары 1999-жылдын 6-октябрында ачылган.
  • Кыргыз Республикасынын чек ара кызматынын милдеттери – Кыргыз Республикасынын мамлекеттик чек арасын, анын аймактык бүтүндүгүн жана экономикалык таламдарын сактоо жана коргоо. Чек арадан өткөрүү пункттарында иш алып баруу.

Сүйүн Кулматова
koom@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21232;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: