Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Өмүрбек Текебаев, Жогорку Кеңештин депутаты: "АТАМБАЕВ БИЙЛИКТЕН КЕТПЕГЕНГЕ АРАКЕТ КЫЛУУДА"

№721 26-август-01-сентябрь, 2016-ж


2020-жылга чейин кол тийгис болуш керек деп атайын Убактылуу өкмөт кабыл алган декрет менен корголгон Конституция бийлик бөлүшүү үчүн кайра өзгөрүүгө дуушар болгону турат. 2010-жылы кыргыз коомчулугунун көп катмарын камтыган кеңири кеңешме тарабынан иштелип чыккан Баш мыйзамды түзүүчүлөрдүн бири Өмүрбек Текебаев буга каршылыгын билдирип, көшөгө артындагы оюндарды коомчулукка ачык айтып баштады.

"АКАЕВ, БАКИЕВ БИЙЛИГИНЕН ДА ЖАМАН АКЫБАЛГА БАРЫШЫБЫЗ МҮМКҮН"

- Элге бирди айтып, иш жүзүндө жеке адамдардын кызыкчылыгын көздөгөн өзгөртүүлөр жакшылыкка алып келбесин биздин 25 жылдык тарыхыбыз көрсөттү. Кыргызстандын эле эмес, коңшу өлкөлөрдүн тарыхында да Конституцияны өзгөртүү президенттердин бийлигин узартуу жана чыңдоо үчүн гана өткөрүлүп келет. Карапайым адамдын кызыкчылыгында референдумдар сейрек гана өткөрүлөт. Бүгүн Атамбаев сунуштап, бир топ депутаттар колдоп жаткан өзгөртүүлөр бизди 2010-жылга кайра алып барат. Муну эски режимдин реставрациясы десек болот. Бүгүнкү Конституциянын келишкис сынчылары "Конституцияда жоопкерчилик каралган эмес, эч ким эч нерсеге жооп бербейт" дешет. Бирок Конституцияда жоопкерчилик каралган. Ал саясий жана кылмыш жоопкерчилиги. Болгону 2 жоопкерчилик. Саясий жоопкерчилик – начар иштеген партия шайлоодон өтпөй калат. Начар иштеген өкмөттү парламент отставкага кетириши мүмкүн. Эгер өкмөт кылмыш кылса, парламентке да, өкмөткө да көз карандысыз Башкы прокуратура сот жообуна алып бара алат. Бул кылмыш жоопкерчилиги. Мына ушул 2 көзөмөл реалдуу болуш керек. Эгер ушул жоопкерчиликтин, көзөмөлдүн 2 түрү кагаз жүзүндө эле калса, иш жүзүнө ашпаса, анда бул авторитаризмдин белгиси. Акаевдин, Бакиевдин убагында кагаз жүзүндө демократия бар болчу. Бирок реалдуулукта мамлекетти президенттин жакындары башкарып калышкан. Атамбаев бүгүн "өкмөттү бекемдейбиз" деген жакшы ниетти айтканы менен, иш жүзүндө өкмөттү көзөмөлдөн сыртка чыгарып коюп жатат.

"ЭСКИ ЗАМАНГА ЖОЛ ЖОК"

- Эгер азыр өкмөттү 61 депутат кызматтан ала алса, Атамбаевдин сунушунан кийин 80 добуш менен ала алат. Бул иш жүзүндө өкмөттү эч ким ала албайт дегенди билдирет. Өкмөттүн колунда акча бар, кадр саясаты бар, милиция, УКМК бар. Ал өзүн-өзү коргой алат. Атып алат (коркутуп алат дегеним) же сатып алат, бул деген депутаттардын бизнесине жардам берет, урук-тууганын кызматка коёт. Ошону менен депутаттардын бир бөлүгүн көзөмөлгө алат. 80 добуш менен эң коррупцияланган өкмөттү да ала албай каласың. Атамбаев сунуш кылып жаткан өзгөртүүлөргө ылайык, прокуратура иш гана козгой алат экен. Тергөөнү өкмөттүн өзүнө берет. Бул деген өзүңдү-өзүң тергеп, ишти жаап кой дегендик. Өкмөт жоопкерчиликтен, парламенттин жана Баш прокуратуранын көзөмөлүнөн иш жүзүндө чыгып кетет. Президент бизде бир мөөнөттөн ашык болбосун деген чектөө бар. Мурда 2 мөөнөттөн ашпасын деген чектөө болчу. Андай чектөө премьер-министрге жок. Отуз-кырк жыл бир адам премьер-министр болуп отура алат. Эгерде бүт баарын ээлеп алган болсо, шайлоону административдик ресурсту колдонуп каалагандай өткөрүп алса болору айдан ачык. Бийликтин партиясы Өзбекстан, Тажикстандагыдай шайлоодо тынымсыз ута бере турган болот. "2010-жылы биздин азаматтар ушул үчүн курман болушкан эмес, эски заманга жол жок!" деп Атамбаевдин сунушуна каршы чыктык. Дагы бир жакшы маани берүүчү, кооптуу жагдай – Конституциялык сотту жоюп, жалпы юрисдикциядагы сотторду президенттин аппаратынан көз каранды кылып койгону жатышат. Бул деген сот тарабынан бай адамдарды, аткаруу бийлигин көзөмөлдөө жоголот дегендик. Мындай өзгөртүүлөр кирсе, биз Акаев менен Бакиевдин убагынан да жаман акыбалга барышыбыз мүмкүн.

"ПРЕЗИДЕНТТИН ТОКТАЙЫМГА ИШИ ТҮШСӨ, АБАЛЫ ЧАТАК ЭКЕН"

- Бүгүн прогрессивдүү көпчүлүк Атамбаевдин сунушуна каршы болуп жатат. Ачыктан-ачык Конституцияга каршы чыгып, Атамбаевди колдогон саясий күчтөр дээрлик жок. Ошон үчүн өкмөттүк, президенттик аппараттан көз каранды гезиттер саясий обончу Токтайым Үмөталиева деген аялдан интервью алып, бүгүнкү Конституцияны жамандап "өзгөртүү керек" деп айттыртып жатат. Аттуу-баштуу эч ким колдобой, Атамбаевдин күнү Токтайымга түшүп отурат. Атамбаевдин жанында эмне деген алп адамдар бар эле? Роза Отунбаева, Темир Сариев, Болот Шер... Бүгүн алардын бири жок. Бүгүнкү Атамбаевдин кейиштүү абалы мага бир анекдотту эске салды. 1942-1943-жылдары Жумгалда бир буту чолок, бир көзү көр, бүкүрөйгөн чал жашаптыр. Бир ирет ага аскер комиссариатынан чакыруу келет. Аны алып кемпирине барып: "Стакемдин (Сталиндин) мага күнү түшүп калганына караганда абалы чатак окшойт. Кой, барбасам болбойт",- деген экен. Токтайымга күнү түшсө, президенттин абалы да чатак экен.

"АЖЫДААРДЫН ДАРЕГИ ГАНА ӨЗГӨРӨТ"

- Фарид Ниязов "Атамбаев жакшы болгон үчүн Кыргызстан кармалып турат, башка адам ажыдаарга айланып кетмек" деп жатат. Атамбаев бүгүн сунуштары менен "президент эмес, бийликте премьер болот. Анын бийлигинде чектөө жок болот, Ак үйдө эмес, өкмөт үйүндө отурат" деп ажыдаардын дарегин гана өзгөртүп коюп жатат. Атамбаевдин кылган аракеттерин байкап көрсөк, ал иш жүзүндө бийликтен кетпегенге аракет кылууда. Польшанын Качиньский деген лидерин мисалга келтирели. Бүгүн бүт Европа Качиньскийди "Польшада диктатор болуп алды" деп айыптап жатышат. Ал бир да мамлекеттик кызматта эмес, президент да, премьер да эмес. Болгону партиянын лидери, бирок бийликке өз адамдарын коюп алып катаал бийлик жүргүзүүдө. Кыргызстанда реалдуу бийликке ээ болуу үчүн мамлекеттик кызматка ээ болуш сөзсүз эмес. Акаевдин күйөө баласы Адил Тойгонбаев, балдары, аялы Майрам апчебиз, Бакиевдин Максим, Мараты, инилери эч кандай мамлекеттик чоң кызматта болгон эмес. Бүгүнкү президенттин айланасындагы мурунку жардамчылары, жакын адамдары чоң кызматтарда эмес, бирок иш жүзүндө мамлекетти башкарып жатышат. Ошентип премьер-министрликти парламенттин көзөмөлүнөн чыгарып, прокурордун колу жеткис кылып, түшпөс хан кылып, партия аркылуу Атамбаев реалдуу бийлигин сактап калуу аракетин кылып жатат. Мен муну "саясий реинкарнация" деп атадым. Реинкарнация деп өлгөн адамдын башка денеде жашоосун улантканын айтабыз да...

"КОНСТИТУЦИЯНЫ ӨЗГӨРТПӨӨ – БИЗДИН ТАРЫХЫЙ УБАДАБЫЗ"

- Убагында Убактылуу өкмөттүн бардык мүчөлөрү Баш мыйзамдын долбоорун жактырып, кол коюшкан. Бир күндө, бир айда эмес, бир нече жыл талкуулап жүрүп ушул пикирге келгенбиз. Бүгүнкү Конституция өзүнүн негизги милдетин, шайлоо жолу менен бийлик алмаштыруу милдетин ийгиликтүү аткарып келе жатат. Эки жолу парламенттик шайлоо өтүп, өкмөт алмашты. Бир жолу мамлекет жетекчиси алмашты. Келерки жылы да алмашканы турат. Бирок Конституция өзүнүн бүт мүмкүнчүлүгүн, потенциалын ача элек. Кыргызда "он гүлүнүн бири ачыла элек" деп коюшат го. Жаңы саясий систем иштеш үчүн жаңы адамдар керек, жаңы саясий элита керек, жаңы саясий маданият керек. Ал бир күндө пайда болбойт. Муну кыргызда "жакшы болуш аста-аста, жаман болуш бир паста" деп атаган. Ошон үчүн 2010-жылы Убактылуу өкмөттүн мүчөлөрү "бүгүн эле жакшы болуп кетпейбиз, баягы адамдар, баягы урук-туугандары, эски түшүнүгү, эки-үч жолу парламенттик шайлоо болсун, мамлекет башчысы алмашсын, элдин көзү ачылсын, анан жаңы саясатчылар, жаңы саясий маданият пайда болот, андыктан 10 жыл Конституцияны өзгөртүүгө тыюу салалы. Азыр болбой калса, кой болбойт экен деп жалакайланып ат башын артка тартпайлык" деп 2020-жылга чейин мораторий киргизгенбиз. Бул көбүнчө юридикалык да эмес, саясий, тарыхый убадабыз. Ошондуктан бүгүн Убактылуу өкмөттүн көпчүлүк мүчөлөрү Атамбаевди "кой, айткан сөзүңдү унутпа! Кеп майда- чүйдө жерлерди өзгөртүүдө эмес, кеп сөзгө турууда" деп жатышат. Атамбаевге чейин Акаев да, Бакиев да Конституцияны өздөрүнүн пайдасына ылайыктап өзгөртүшкөн. 2010-жылдагы Убактылуу өкмөт гана өз пайдасына иштеген эмес. Себеби биринчиден, ким келечекте ким болорун билген эмес, экинчиден, жаңы эле өлкөдө революция болуп, бийик моралдык дух, идеализм турган. Ошондуктан 2010-жылдагы Конституцияны Кыргызстандын жалпы кызыкчылыгына туура келген вариант десек болот.

"АТАМБАЕВ ЭЛДИН КАРГЫШЫНА КАЛАТ"

- Талейран деген франциялык саясатчы: "Тил адамга анын ниетин жашыруу үчүн берилген" деп айткан экен. Саясатта каалоосун айтпай, башка нерсени айтып чечим кабыл алдырат. Мамлекетте бүгүн күчтүү маалыматтык ресурс бар. Административдик ресурс да бар. Ар нерсени айтып, элдин башын айлантып референдумду өткөрүп жибериштери мүмкүн. Өтпөй калса эмне болот? Өтпөй калса президент кызматтан кетиши керек. Анткени бул элдин Атамбаевге ишенбөөчүлүгүн көрсөтөт. Өтүп калсачы? Биз артка, 2010-жылга кайтабыз. Аз өтпөй эски режимге барганыбызды эл түшүнөт. 2010-жылдагы убадасынан тайган деп Атамбаев элдин каргышына калат. Эгер бул өзгөрүүлөр өтүп кетсе, Атамбаевди эл жазган ырлары менен эмес, мына ушул өзгөрүүлөрү менен эстейт. Акаев менен Бакиевди кандай эстесе дал ошондой эстейт.

"УБАДАГА ТУРУШУБУЗ КЕРЕК"

- 2020-жылга чейин Жогорку Кеңеш Конституцияны өзгөртө албайт. Эл референдум жолу менен өзгөртө алат деген жобо бар. Бул юридикалык жылчык. Бирок биз, Убактылуу өкмөттүн мүчөлөрү шылтоо, жылчык издебешибиз керек. Тарыхтын алдында, элдин алдында, "жакшы болуш аста-аста, биз өзгөрүш үчүн 10 жыл керек" деп берген убадабызга жигитче турушубуз кажет.

Мирлан Өмүралиев
politika@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  -1 
Талкуу жабык.
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: