Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

КЫРГЫЗ АЙЫМДАРЫ ТАРЫХ ТАРАЗАСЫНДА

№383 5-11-март, 2010-ж.


Мезгил үнү

Атагы кыйырга кеткен айымдар кыргыздан да чыккан. Буга тарых далил. Алдыдагы жаз майрамына карата ошол айымдарыбызды тарыхтын таш күзгүсүнөн карап көрүүнү туура көрдүк. Албетте, өткөн доор менен бүгүнкү доордун айымдарын салыштыруу менен.

ӨТКӨН ДООР КААРМАНДАРЫ
Карт тарыхтын чаң баскан барактарын ачып карай турган болсок, кылым карыткан кыргыз элинин сыймык менен айта турган кыздары арбын экен. Алар акылдуулугу, тапкычтыгы, калыстыгы, алтургай баатырдыгы менен сый-урматка татыктуу болуп, артында из калтырган. Кыргыз айымдарынын үлгүсү катары адегенде эле Манас атабызга арка-жөлөк, кеңешчи болгон энебиз Каныкейдин атын атасак жаңылышпасак керек. Кенже эпосторубузда кездешкен Жаңыл Мырза, Кыз Сайкалдай баатыр айымдарыбызды атабасак да болбос. Булардын катарына кечээки эле өткөн доордо Алай ханышасы аталган датка апабыз Курманжан да кошуларын айта кетели.

ЭМГЕГИ МЕНЕН ЭСТЕ КАЛГАНДАР
Илгери “аял эл башкарбайт” деген пикир өкүм сүргөн заманда аял эл башкаруучу боло аларын далилдеген революциячыл айым чыккан. Ал 30-жылдарда колхоздоштурууга зор салымын кошкон Уркуя Салиева эле. Колхоздун төрайымы болуп турганда тап душмандардын колунан каза тапкан Уркуянын да тарыхыбызда аты калды.
Гектарынан 6 тоннадан кызылча алып, СССР боюча рекорд жараткан Зууракан Кайназарова 2 жолу Социалисттик Эмгектин Баатыры наамын алган (1948-1957-ж.ж.). Мындай көрсөткүч учурунда СССР боюнча Кыргызстанда гана кездешкен. Эмгеги менен даңкка бөлөнгөндөрдүн катарында Керимбүбү Шопокова да бар.

ИСКУССТВО ЧЕБЕРЛЕРИ
Кыргыз ССРинин маданият тармагында жылдызы жанып, эл сыйлаган айымдарыбыз да көп. Балет өнөрү менен даңк­талган Бүбүсара Бейшеналиева, сулуулукка жана кайталангыс талантка ээ Таттыбүбү Турсунбаева элдин эсинен өчпөйт. Ошолор менен тең чыккан Бакен Кыдыкеева, Сабира Күмүшалиева, Даркүл Күйүкова жана Кайыргүл Сартбаева сыяктуу энелерибиз кыргыз искусствосуна өчпөс из калтыра алышты.

ЗАМАНДАШ АЙЫМДАР
Учурда эгемендүү өлкөбүздө сыймык менен атын айтар айымдарыбыз да жок эмес. Өлкөбүздү өстүрүүгө салымын кошуп, саясат жаатында эркектер менен тең жарышып иштеп жүргөн айымдарыбыз четтен табылат. Мисалы, Роза Отунбаева, Чолпон Баекова, Дамира Ниязалиева, Тажикан Калимбетова сыяктуу эжелерибиз бүгүнкү доорубуздун мыкты чыкма айымдары.
Аялдардын жана балдардын укугу жаатында иш алпарган айымдарыбыз өкмөттүк эмес уюмдарда иштеп, эл керегине жароодо.
Тартипти жана мекенди коргоо, маданият, билим берүү, медицина жана башка тармактарда иштеп, сыйлыктарга жана наамдарга татыгандар да бар.
Базар экономикасына байланыштуу соода-сатык иштери менен алектенип, үй-бүлөсүн баккан айымдар көп. Көпчүлүгү эмгек мигрантына айланып, Казакстан, Орусия сыяктуу өлкөлөрдө жүрүшөт. 2007-жылы андай мигрант айымдардын саны 27 425ти түзгөн. Ал эми 2009-жылдын октябрь айындагы маалыматта 150 миңге чукул мигрант айымдар бар экендиги айтылат.

ЖАШООНУН ТЕСКЕЙИ ЖЕ МЕДАЛДЫН ЭКИНЧИ ЖАГЫ
Турмушта баары кездешет эмеспи. Биз мактанып “кыргыздан мындай айымдар чыккан” деп төш какканыбыз менен, кыргыз элин жаманатты кылган кыздарыбыз да жок эмес. Бир карын майды бир кумалак чиритет болуп, ата-бабабыз эзели укпаган сойкулук менен алектенген кыздарыбыз ондоп эмес, миңдеп саналат. Мындай кыргыз сойку кыздары мекенибизден тышкары чет өлкөдө да жүрүшкөнү өкүнүчтүү. Мындай ишке барышына эмне себеп болгонун тактай келсең эле жумушсуздукту күнөөлөшөт. Кыргызстан Аялдар конгрессинин берген маалыматына таянсак, 1987-жылдан 2010-жылга чейин Кыргызстанда ВИЧ/СПИД оорусу менен 669 аял ооругандыгы катталган. Албетте, булардын ичинде аз санда болсо да зордуктоого кабылып, ооруну эркинен тыш жуктуруп алгандар бар.
Эркек жасабаган ишти айымдарыбыз жасап жүрөт деп сүйүнөбүз. Ошол эле учурда кылмыш ишин жасап, түрмөдө отургандар да жок эмес. Баарын каралоодон алыспыз. Анткени бирөөлөр жокчулуктун айынан кылмыш кылууга барса, кай бирлери кокустуктан темир тор артында отурушат. Айрым маалыматтарга таянсак, абактагы айымдардын 87 пайызы үй-бүлөлүк зордук-зомбулукка кабылгандар. Алар маалымат бергенде өзүн коргоо максатында кылмыш ишине баргандыктарын айтышкан. Бул жаатында анализ жүргүзө келсек, экономикалык кыйынчылык, аялдарды сыйлоонун төмөндүгү, жумушсуздук сыяктуу себептер түрткү болгондугу айкындалат. Бирок кандай болгон күндө да, аял деген аялдык сапатын жоготпой, эне деген сыймыктуу атына көлөкө түшүрбөсө дегиң келет.

Амантур Султанкулов
koom@super.kg


«Супердин» сурак бурчу

АЯЛСЫЗ ЖАШООҢУЗДУ ЭЛЕСТЕТЕ АЛАСЫЗБЫ?

Курал,
39 жашта, жеке ишкер:
– Убактылуу жашаса болот. Мисалы, бойдокчулук кезде. Бирок аялсыз жашоомду элестетким да келбейт. Учурда аялдар эркектер жасай турган ишти да аркалап, үй-бүлөсүн багып жүрүшөт. Мисалы, чет элге эмгек мигранты катары кеткендердин көбү эле айымдар.

Максат,
21 жашта, студент:
– Мен аялсыз жашоону элестете албайм. Мисалы, көпчүлүк эркектер ашканада азык-түлүк толуп турса да, ошону бышырып курсагын тойгуза алышпайт. Аялсыз 3-4 күндө жүдөп калышат. Алтургай аялынын жардамысыз чечим чыгара албагандар да бар.

Алишер,
30 жашта, куруучу:
– Кээ бирөөлөр аялзатысыз деле жашоо сүрө беришет. Бирок мындайлардын саны аз болсо керек. Өзүмө келсек, менин жашоомдо аялдын ролу чоң. Айта кетсем, үй-бүлө очогумду сүйүктүү жарымсыз элестете албайм. Анткени жашоодо арка-жөлөк болор да, балдардын мээримдүү энеси да аял.

Сардар,
76 жашта, пенсионер:
– Аялсыз кантип жашоо болсун?! Менимче, эркекмин дегендин баары эле ушул жоопту айтат болушу керек. Бирок аялзатынан катуу көңүлү калып, аялсыз жашап жүргөндөр да арабызда бар. Ушул жерден мен аялзатын сыйлабагандар эркек эмес деп айтар элем!

Алтынбек,
33 жашта, чабан:
– Эми баары шартка жараша болот эмеспи. Мисалы, аялдар таптакыр жок чөлгө алпарып койсо, айла жок жашайсың да. Бирок бул жашоонун көркү аялзаты деп айтар элем. Аял болбосо тукум уланбай, адамзаты жоголуп кетпейби! Буга кошумча аялсыз өзүң кир жууп, конок тосуп жүргөнүңдү элестет?!

Эрлан,
19 жашта, студент:
– Бойдок кезде аялсыз деле жашаса болот. Бирок үйлөнгөндөн кийин аял сенин жарымың болуп калат эмеспи. Ошондуктан аялды эркексиз, эркекти аялсыз элестетүү өтө кыйын. Экөө бири-бирине эриш-аркак болсун үчүн жаралган. Анын үстүнө аялдар эне дагы да. Кыскасы, аялсыз жашоо көрксүз.

Ниязбек,
59 жашта, соодагер:
– Жеке өзүмдү айтсам, аялзатысыз жашоомду бир мүнөт да элестете албайм. Арабызда аялсыз деле жашап жүргөндөрдү жашоонун чыныгы маңызын сезе билбегендер деп айтар элем. Жараткан аял-эркекти бир бүтүн кылып жараткан да.

Бахияна Сатылганова



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(2)
08.03.2010. 20:18 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
18
Катталган:
17-02-2010
Соӊку аракети:
31-03-2010 01:03
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Bishkek
0
Аялсыз жашоо ото кыйын!
09.03.2010. 16:45 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
128
Катталган:
18-03-2009
Соӊку аракети:
01-05-2014 23:01
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
аял жакшы эр жашкы деп коет эмеспи. Бирок ушул макалга таянып аялдарга коп милдетти жуктоп койгондойбуз. Эгер эркек жашоодо онолбосо,аял аны эч качан ондой албайт уй булосу да онолбойт демекчимин. Ошон учун эркек дайыма жашоо тизгинин оз колуна алыш керек. Аял болсо жардам гана берет!
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: