Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

АЧКАЧЫЛЫКТЫН ПАЙДАСЫ БАРБЫ?

№728 14-октябрь-20-октябрь, 2016-ж


Кыргыз табыптары ысыгы өтүшүп кетип ооругандарды 40 күнгө чейин суу ичирип оорусунан сакайтып келген. Өткөн аптада япониялык окумуштуу ачка жүрүүнүн пайдалуулугу тууралуу эмгеги менен «Нобель» сыйлыгына татыктуу болду. Анда ачка болуу кимге пайда, кимге зыян?

АДАМ АЧКА КАЛГАНДА ӨЗҮНДӨГҮ ТАШТАНДЫЛАРДАН АРЫЛА БАШТАЙТ

2016-жылдын 3-октябрында Япониянын Токио технологияык университетинин клеткалык биология боюнча адиси Йосинори Осуминин аутофагия механизмин ачкандыгы үчүн «Нобель» сыйлыгын алды. Аутофагия грек сөзү, кыргызча «өзүн-өзү жеш» дегенди билдирет жана ал организмдеги табигый процесс. Башкача айтканда, клеткалар өзүндөгү ашыкча же зыяндуу деп эсептелген бөлүкчөлөрдү, анын ичинде ууларды, бактерияларды, вирустарды (таштандыларды) «жеп» коё алышат. Адегенде таштандыларды атайын баштыкчаларга – аутофагосомаларга топтошот. Андан кийин контейнерлерге-лизосомага которушат. Ал жерде таштандылар бузулууга туш келет жана кайра иштетилип, клеткалардын жаңырышы үчүн керектүү сырьё жаралат.
Аутофагия организм качан стресске тушукканда күчтөнүп иштей баштайт. Ачкачылык да организм үчүн стресс болуп эсептелгендиктен адам ачка калганда клеткалар өзүндөгү таштандылардан кутулууга өтөт. Бул ачылыш ачка жүрүүнүн, орозо кармоонун пайдалуулугун далилдейт.
Нобель комитетинде «Йосиноринин ачылышы адам организминде жүрүүчү көптөгөн процесстерди, мисалы, Паркинсон, диабет жана башка алып келүүчү инфекцияларды жана клеткалардын мутацияланышын үйрөнүп билүүгө жол ачты. Үйрөнүп билген соң ооруларды айыктыруу жана оорулардын жаралышын алдын алуу ыкмалары изилденет» дешет.

КАНЧА КҮН АЧКА ЖҮРҮҮГӨ БОЛОТ ЖАНА КИМДЕРГЕ?

Йосинори Осуминин ачылышынан улам бардык эле адамдар ачка жүрө берсе болобу, анын арты менен кандай оорулардан кутулууга болот деген суроого такалдык. Буга Улуттук госпиталдын жалпы терапия бөлүмүнүн башчысы, гастроэнтеролог Болот Турусбековдон жооп алдык.

– Батыштын окумуштууларынын бул жааттагы изилдөөлөрүнө таянып төмөнкүлөрдү айта алам. Ачка болуу бир топ максаттарда жүргүзүлөт: арыктоо, организмди чыңдоо, кээ бир оорулардан кутулуу, жашаруу жана башка. Суу ичүү менен ачка жүрүү жана суу да ичпей ачка жүрүү ыкмалары кездешет. Экинчи түрү бир топ кооптуу. Ачка болууда баш жана көңүл айланат, баш ооруйт, шалдыроо жаралат, кол-бут титирейт, адам арыктайт. Узакка ачка болгондордо органдардын иштөөсү бузулат. Буга анорексияга учурагандар далил.
Кыргыздарда 40 күн суу ичип, оорудан сакайгам дегендер бар. 40 күндөн ашса органдарда кайра калыпка келгис өзгөрүүлөр жүрүп, адам майып болуп, ал тургай өлүмгө учурайт. Медицина 17-20 күн толук жетишерлик дейт. Жөн гана организмди, көбүнчө ичегимди тазалайм дегендер врачтын уруксаты жок эле апта сайын 1 күн ачка жүрсө болот. Ачка чыдабай баратса айрандан ууртап койсо жетиштүү. Оорусу жоктор ден соолугумду мындан да чыңдайм дешсе, 3 күн ачка жүрсө зыяны тийбейт. Муну 2-3 айда 1 жолу кайталаса болот. Өнөкөт оорусу бар болуп, 2 күн жана андан ашыкча ачка жүрөм дегендер врач менен кеңешип, ал уруксат берсе, анын көзөмөлүндө болуусу кажет. Болбосо оорусун күчөтүп, жаңы оору таап алышы мүмкүн. Ачка жүрүүдө организм күчүн зыяндуу заттардан (уулар, металлдардын туздары, шлактар, жаман холестерин, вирус, бактерия) кутулууга жумшайт. Жашаруу жана ден соолуктун чыңдалуусу жүрөт, адам ашыкча салмактан арылат. Кээ бир окумуштуулар көрүү, угуу жакшырат, жаңы пайда болгон рак сорулуп кетип, чоң өлчөмдөгүлөрү өсүүсүн токтотот, жогорку кан басым түшүп, калыптанат дешет.

Кимдерге пайдалуу? Окумуштуулардын көбү ревматоиддүү артрит, васкулит, бөрү жатыш, атеросклероз, кызыл жүгүрүк, бронхиалдык астмасы барларга жакшы деп айтат.
Кимдерге болбойт? Кант диабети, анемия, ашказандын жана 12 эли ичегинин жарасы, өт жана бөйрөктөгү таш оорусунда, нерв системинин оорусунда, кош бойлууларга жана 18 жашка чейинкилерге болбойт.

АЧКА БОЛГОНДОГУ ОРГАНИЗМДЕГИ ӨЗГӨРҮҮЛӨР

1-2 суткада
1-2 суткада энергия тамак-ашты сиңирүүгө эмес, ички органдарды, тамак-аш сиңирүү жолдорун калыпка келтирүүгө жумшалат. Бул организмдеги гликогендин запасынын эсебинен жүрөт.

3-4 суткада
Гликогендин запасы 2 суткадан соң түгөнөт да, организм ичтеги май запасын «күйгүзүү» менен энергияга ээ болуу жана гликогенди калыпка келтирүү механизмин ишке киргизет. Андыктан ойлоо, иштөө жөндөмдүүлүгү толук сакталат.

5-9 суткада
5-9 суткада ачкачылык сезим жоголуп, организм ичтеги май запастарынын арты менен өзүн камсыздоого толук өтөт. Бирок адамдын өзүн сезүүсү төмөндөй баштап, алсыроо күтүлөт, тилди кебер каптайт, ооздон ацетонго окшош жыт чыгат.

10-17 суткада
10-күн дегенде адамдын абалы өтө начарлайт, бирок бир нече сааттан соң шалдыроо, баш оору жоголуп, дене өтө жеңил тартат. Эмне дегенде организмде май запасы түгөнүп, организм өзүндөгү белокторду өзү «жей» баштайт (белокторду энергияга айландырууга өтөт). Белоктун булагы – булчуңдар, буга тил, жүрөк да кирет. Демек, алардын өлчөмү кичирейет. Кандагы кычкылдануу азаят, организмди ууландыруучу продуктулар түгөнөт. Өзүн жакшы сезип калуу ушундан болот.

АЧКАЧЫЛЫКТАН ЧЫГУУ

Ачкачылыктан акырындап врачтын көзөмөлүндө чыгуу керек. Дароо көп тамак жегенден адам ооруп, узакка ачка жүргөндөр мерт да болуп калат. Мисалы, 3 күн ачка жүргөн болсо, 3 күн жашылча-жемиш диетасы кармалат. Анан менюга тузсуз суюк тамак, винегрет салаты кошулат. Андан соң ботко, 1-2 кесим кара нан жесе болот. Узак ачарчылык кармагандар эт, каймак май, картошка дегенди 15-20 күн дегенде гана жеши кажет.

“ООРУГАНДА 4 КҮН АЧКА ЖҮРҮП ЖАКШЫ БОЛГОМ”

Чынара Бектемирова, 60 жашта, Ысык-Ата районунун Жээк айылынын тургуну:
– Мен ашказан-ичегилерим ооруганда 4 күн жалаң булак суусун ичип жакшы болгом. Андан ары да суу ичүүнү токтотпой, денем жаман нерселерден тазалансын деп дагы 17 күн суу ичкем, бирок кечкисин бир маал суюк тамак ичип коюп жүрдүм.

Канымжан Усупбекова
densooluk@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  6 
Комментарийлер(14)
17.10.2016. 10:07 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
149
Катталган:
29-06-2016
Соӊку аракети:
19-11-2018 21:24
Жынысы:
Белгисиз
+7
Деги эле чийки сууну коп ичуу керек сууну коп ичсен женил журосун.
17.10.2016. 10:50 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
48
Катталган:
21-06-2016
Соӊку аракети:
17-08-2018 12:56
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Сыноо майданы .
+8
Бул нерсе 14кылым мурун айтылып кеткен .
17.10.2016. 11:59 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
5
Катталган:
16-08-2016
Соӊку аракети:
21-01-2017 12:04
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
KDM
+6
Salixa., туура айтасыз 14 кылым мурда айтылган. Туура экенин эми далилдешти.
17.10.2016. 11:09 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
258
Катталган:
28-09-2015
Соӊку аракети:
19-11-2018 18:58
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Тамакты эртен менен жеш керек
17.10.2016. 19:08 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
212
Катталган:
11-10-2016
Соӊку аракети:
05-05-2017 13:20
Жынысы:
Белгисиз
+1
жакшы маалымат экен
17.10.2016. 20:42 
Тайпасы:
Конок
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
15-10-2016
Соӊку аракети:
22-11-2016 14:19
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ыссык-Кол
0
жакшы
17.10.2016. 20:52 
Тайпасы:
Конок
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
29-09-2016
Соӊку аракети:
20-12-2016 13:03
Жынысы:
Белгисиз
0
Эн сонун
18.10.2016. 10:10 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
57
Катталган:
12-06-2015
Соӊку аракети:
16-11-2018 08:06
Жынысы:
Белгисиз
+5
Канча жылдан бери боору жатыш идети мн жабыкап келем.ачкачылык мн даарыласа болоорун угам.бирок эч чыгыналбайтам. Ээ Аллах сабыр берип баштап алсам экен.
18.10.2016. 17:42 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
17
Катталган:
17-12-2013
Соӊку аракети:
31-10-2018 10:22
Жынысы:
Белгисиз
+1
Орозо тутканда 2 маал тамактанасынго мында совсем тамактанбай суу ичип кантип журот?
18.10.2016. 17:53 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
9
Катталган:
17-09-2016
Соӊку аракети:
31-12-2016 02:27
Жынысы:
Белгисиз
0
Бору жатыш кандай ооруу?
19.10.2016. 04:54 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
126
Катталган:
11-05-2016
Соӊку аракети:
20-11-2018 02:34
Жынысы:
Белгисиз
0
Gulmeiz,денеге бир нерселер чыгып кетет-кычышат суука ото ыссыка менин бир туугагым ооруйт кыскасы ото жаман оору-козунон бери кызарып кычыщат
18.10.2016. 20:21 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
106
Катталган:
13-09-2016
Соӊку аракети:
21-07-2018 12:59
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Алай
+1
Чоп орок башталганда орозо кармагандар барбы.?копчулугу ошону ойлоп кармабай калышат
20.10.2016. 15:30 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
Катталган:
31-05-2015
Соӊку аракети:
01-09-2017 11:40
Жынысы:
Белгисиз
+1
Ачка болуу пайдалуу болсо...жакшы го!
24.10.2016. 04:35 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
23-02-2014
Соӊку аракети:
24-11-2017 03:43
Жынысы:
Белгисиз
0
5
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: