Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

БАЛДАРДЫН ЖУГУШТУУ ООРУЛАРЫ

№385 19-25-март, 2010-ж.


Балдардын жугуштуу ооруларына кызамык, суу чечек да кирет. Аталган оорулар боюнча КММАнын Балдардын жугуштуу оорулары кафедрасынын доценти, жогорку категориядагы дарыгер Дамирахан Чыныева баяндайт.


КЫЗАМЫК

ООРУ ТУУРАЛУУ
Кызамык оорусун вирус козгойт. Оорулуу баладан соо балага аба аркылуу (чүчкүрүү, жөтөлүү, сүйлөшүү) жугат. Аталган ооруга кышында көп чалдыгышат. Буга суукта бөлмөлөрдүн көп желдетилбей, жылуу бойдон турушу себепкер. Анткени мындай абал вирустун жашап кетишине шарт түзүп берет.
Энесинен алган иммунитети болгондуктан, 6 айга чейинки ымыркайлар бул оору менен оорушпайт. 7-8 айдан тартып ооруга чалдыгуу коркунучу көбөйөт.
Кээ бир ата-энелердин кызамыкты жеңил оору катары кабыл алгандары туура эмес. Себеби кызамык баланын иммунитетин жок кылып салгандыктан, түрдүү ооруга чалдыгуу коркунучу туулат. Андыктан кызамык менен ооруп айыккан баланы 1 айга чейин башка балдарга кошпой, эл көп топтолгон жерлерге алпарбай, жакшылап кароо кажет.
Эгер адам кичинесинде кызамык менен оорубаса, анда чоңойгондо деле ооруга кабылышы мүмкүн.

БЕЛГИЛЕРИ
Вирус организмге киргенден тартып анын жашыруун көбөйүү мезгили 9-21 күндү түзөт.
Баланын дене табы 38,5 градуска чейин көтөрүлөт, жөтөл менен мурун бүтүү келип чыгат. Көзү чылпактап, күндү жана электр жарыгын карай албай калат. Көңүлү айнып, тамакка табити жоголот. Таңдайда кызыл тактар пайда болот. Бул оору белгилери 3-4 күнгө созулат. 3-4 күндөн соң дене табы түшүп, кайра көтөрүлөт. Андан кийинки 1-күнү кулактын артында, моюнда, бетте кызыл бүдүрчөлөр пайда болот.
2-күнү кызыл бүдүрчөлөр баланын денесине, колуна чыгат.
3-күнү бүдүрчөлөр буттарына тарайт. Бул 3 күнү тең баланын үнү бүтүп, жөтөлөт. Бүдүрчөлөр бири-бирине кошулуп, чоң аймакты ээлеп калышы да мүмкүн.
4-күндөн баштап тактардын өңү өчүп, бүдүрчөлөр кете баштап, баланын абалы жеңилдейт.

КАБЫЛДАП КЕТСЕ...
Бронхит, пневмония, конъюнктивит (көздүн сезгениши), менингоэнцефалит (баш мээнин жана жүлүндүн сырткы кабыгынын сезгениши), отит (кулактын сезгенүүсү), стоматит (оозул), лорингит (тамак оорусу) жана башка оорулар келип чыгышы мүмкүн.
Кокус кызамыктын вирусуна башка бактериялар келип кошулса, анда баланын тамагы шишип, дем ала албай муунуп, бала чарчап калуусу да мүмкүн.
Учурда 1 жана 6 жашка толгон балдарга атайын эмдөө жүргүзүлөт. 1 жашында кызамыкка, кызылча (краснуха) жана паротитке (тепме) каршы КПК вакцинасы сайылат.
6 жашында кызамыкка, кызылчага каршы эмдөө жүргүзүлөт.

БАЛА ООРУП КАЛСА...
Кызамыктын белгилери билинсе, баланы төшөккө жаткырып, “Тез жардамды” чакырыңыз. Эч качан балага антибиотик бербеңиз. Анткени алар кызамыктын вирусун өлтүрө албайт. Кокус оору кабылдап баратса, дарыгер гана антибиотик сунушташы мүмкүн. Дарыгердин диагнозду туура коюусу маанилүү. Себеби кээ бирөөлөр жаңылышып, аллергия деген диагноз коюп дарылашы мүмкүн. Мындай болгондо оору кабылдап, баланын абалы кыйындайт.
Эгер бала кызамыктын жеңил түрү менен ооруса, дарыгердин көрсөтмөсү менен үйдө кароого болот. Эгер оорусу кабылдап кетсе же баланы үйдө кароого шарт жок болсо, ооруканага жатуу зарыл.
Эгер бакчада кызамык катталса, анда калган балдарга (вакцина албагандарга) гамма-глобулин сайылат. Муну алган балдарда оору жеңил өтүп, денесинде бүдүрчөлөр аз чыгып, көңүлү да айныбайт. Демек, бат айыгып кетет.

ООРУЛУУ БАЛАНЫ КАРАП, БАГУУ
Бала жаткан бөлмөнү 3-4 маал жууп, шамалдатып туруу керек.
Бөлмөгө күндүн тийишинен коркуу туура эмес. Анткени күн нуру бөлмөдөгү микробдорду өлтүрөт. Болгону, күн нуру бала жаткан жерге түз тийбегидей болгону жакшы. Ал эми таза аба баланын организмин чыңдайт.
Ооруган балага диета чектелет. Ачуу, туздуу, ачкыл, ышталган азыктарды бербөө керек. Жеңил сиңе турган тамактарды берүү кажет. Эмчектеги балдарга эмчек сүтүнөн тышкары кычкыл эмес жемиштердин ширесин (банан, алмурут), компот берсе болот. Ал эми чоңураак балдарга сүт жана сүттөн жасалган азыктарды (быштак, йогурт, сүт ботко, айран ж.б.), сүргүчтөн өткөрүлгөн сабиз же алма пюресин, банан, компот берүү зарыл. Ал эми аллергия чакыра турган жашылча-жемиш, азыктарды таптакыр бербөө керек. Анткени булар ооруну күчөтүп жиберет. Аллергия чакыра тургандарга: жумуртка, балык, бал, цитрус жемиштери, тоок эти, дан куурай (малина) кирет.


СУУ ЧЕЧЕК

КЫШТА КҮЧӨЙ ТУРГАН ООРУ
Суу чечек да аба аркылуу жугуучу оору. Варицелла-зостер аттуу вирус козгойт. Вирустун тышкы чөйрөгө туруктуулугу начар болгондуктан, күн нурунан өлөт. Суу чечек менен ымыркайлар төрөлгөндөн 1 айдан баштап ооруй башташат. Оору суук мезгилдерде күчөйт. Бул да кызамык сыяктуу бөлмөлөрдүн желдетилбей, жылуу кармалышы менен түшүндүрүлөт. Вирус мындай шартта жашап, көбөйөт.
Оорунун жашыруун өнүгүү мезгили 9 күндөн тартып 21 күнгө чейин созулушу мүмкүн. Анан денеде оору белгилери билине баштайт.

ООРУНУ КАНТИП АНЫКТООГО БОЛОТ?
Дене табы 37-38,5 градуска дейре көтөрүлөт. Бир нече сааттан соң дененин ар кайсы жерлеринде кызыл тактар пайда болот. Убакыт өтүп, ал кызыл тактар барсылдактарга (ичинде суюктук бар ыйлаакча) айланат. Дене табы түшүп, кайра көтөрүлө берет. Дене табы көтөрүлгөн сайын барсылдактар көбөйөт. Эскертип кетчү нерсе, температураны түшүрүүгө аракет кылбоо зарыл. Анткени организм өзү суу чечекке каршы иммунитетти иштеп чыгарат. Дене табын түшүрүү иммунитеттин иштелип чыгышына жолтоо болот да, оору узакка созулат.
Барсылдактар чачтын арасына, жыныстык органдарга да чыгат. Бала алсырап, тамакка табити тартпай калат. Чыйрыгуу, калтыроо күтүлөт. Оору 5 күндөн 1-2 аптага дейре созулат.

ООРУГАН БАЛАНЫ КАРАП, БАГУУ
Ооруган баланы тө­шөккө жаткырып, “Тез жардам” чакыруу зарыл. Үйдөгү башка балдарга оору жукпашы үчүн ооруган баланы өзүнчө бөлмөгө бөлүү керек. Бөлүп кармоо оорудан толук айыккандан кийин да 5 күнгө созулат.
Ооруган баланы үйдөн караса болот. Ысыкта бүдүрчөлөр абдан кычыштырат. Андыктан баланы тердебей тургандай кармоо кажет. Бөлмөнүн салкын болуусу талапка ылайык. Баланын тырмагына да көз салуу кажет. Анткени бала кокус кир тырмагы менен тырманса, барсылдактардын бети сыйрылып, бактериялар кирип кетет. Барсылдактарга зелёнка сүйкөлөт. Ич кийимдерди күн сайын которуп туруу зарыл. Анткени эски сыйрылган карттардан барсылдактарга бактериялар кошулуп, айыгууну кечеңдетет.
Суу чечекте эмдөө жүргүзүлбөйт.

ООРУ ӨТҮШҮП КЕТСЕ...
Оору кабылдап кетсе, төмөнкү оорулар келип чыгышы мүмкүн: теринин ириңдеши, гангрена (ткандардын өлүшү), сепсис (кандын бузулушу), пневмония (өпкөнүн сезгениши), энцефалит (баш мээнин сезгениши). Оору өтүшүп кетсе, бала ооруканага жаткырылып, дары-дармектер чектелет.
Суу чечекте да ооруган балага диета чектелет. Ачуу, туздуу, ачкыл-кычкыл, ышталган тамак-ашты бербөө керек. Бат сиңе турган тамактарды берүү кажет. Балдар көп суусагандыктан, суусундуктар көп талап кылынат. Мисалы эмчек жашындагы балдарга жемиштердин ширесин, компот берсе болот. Ал эми чоңураак балдарга сүт жана сүттөн жасалган азыктарды, пюрелерди, компот, шире түрлөрүн берүүгө болот.

Канымжан Усупбекова
kenesh@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  1 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: