Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Майра Керим кызынын жолдошу КАНАТ БАЙЫШОВ: “ӨКМӨТ МАЙРАДАН БИР БАРАГЫН АЯДЫ”

№386 26-март - 1-апрель, 2010-ж.


Элесине гүлдесте

Төкмө акын, обончу Майра Керим кызы казак кызы болгону менен, ак жоолук салынып келин болуп келгени кыргыздын намысына жарап, көптөгөн айтыштарда биринчи орунду алып келген. Капилеттен жабышкан дарт небере жыттап, балдарынын төрүндө эми гана чай ичкени турган талантты элинен ажыратып тынды.

“ТИГИ КЫРГЫЗ АЛДАП КЕТТИ ДЕП ОЙЛОПТУР”
Майра Керим кызы 1962-жылы Алматы облусунун Кеген районундагы Жылуу-Сай айылында туулган. Үй-бүлөдө жети бир туугандын бешинчиси эле. Кыргыздын келини гана болбостон, жээни дагы. Дегеним, төкмөнүн энеси кыргыз кызы болгон. Майра эженин Ысык-Көлгө келин болуп калгандыгы өзүнчө жомок. Бул туурасында төкмө акындын жолдошу Канат Байышов төмөндөгүлөргө токтолду.
– Нике кайып турбайбы. Буюруп койсо африкалык адам менен деле түтүн булатат экенбиз да. Казакстанда курулушта иштеп жүргөн кезим. Балдар менен мейманканада жашайм. Кээде кафеге барып тамактанабыз. Ошондой күндөрдүн биринде кафеден бир татынакай кызга көзүм урунду. Мен алдымда тамак бар экенин унутуп, жалдырап эле отуруп калыптырмын. Ал кыз ордунан туруп кеткенде гана эсиме келдим. Арадан 10 күн өткөндө кайрадан кездешип, таанышып калдык. Аты Майра экен.
– Майра эженин “артынан өзүм издеп келип тийип алгам” деген сөзүн уктум эле...
– Таанышкандан көп өтпөй кудамдын тамын салганы Кыргызстанга келдим. “Мына бүттүк” десем эле улам бир иши чыгып, көпкө кармалдым. Майра “тиги кыргыз мени алдап кетти окшойт” деп аркаман бир жарым ай өткөндөн кийин издеп келиптир. Сүйбөсө келбейт эле да. Ошентип, турмуштун кыйыры көрүнбөгөн кыйын жолуна чогуу аттандык. Майра экөөбүз уруш-талашы жок, ысык сезимдердин кучагында жашоо кечирдик. Элин-жерин таштап мен деп келип, мага тукум улап берген аялзатын кантип жанымдан артык көрбөйм?

“КЫРГЫЗ ЭЛИНЕ ТААЗИМ”
– Эже абдан токтоо жан эле. Ооруп жатса да кыйналганын билдирбей жүрүп өттү го...
– Майра акыркы бир жарым жылда абдан кыйналды. Ичи ооруй бергенинен аргабыз жок операцияга макул болдук. Врачтар “рак” деп жаман илдетти айтышып, онкологияга жөнөтүштү. Алардын айтуусу боюнча химия терапиясынын 5-6 курсун алды. Ошого карабай ден соолугу күндөн-күнгө начарлап баратты.
Табып катары атагы чыккан бир уйгур чалга да алып бардым. Ал: “Ооруң рак эмес, бекер операция жасаттың. Өзүм чөп дарылар менен айыктырып берем”,- деп жакшы сөз айтты. Көрсө, Майранын бутунун тамырлары ичкерип, жумуру кысылып, ичи ошондон ооруп жатыптыр. А дейбиз, бу дейбиз, бул да болсо Кудайдын жазмышы экен. Ошентип, асылган оору Майраны акыры ажал деген арсыз жоонун колуна салып берди.
– Эженин төкмөлүк жайы кичинесинен эле бар бекен? Же сизге турмушка чыккандан кийин башталдыбы?
– Майранын апасы комуз чертип, дастан айткан, ал эми атасы төкмө акын, дастанчы экен. Кезинде кайнатам төкмөлүгү боюнча жорго Керим атка конуптур. Майрага төкмөлүк өнөр ата-энесинен берилген. Ошондон улам таланты бала кезинде эле ойгонсо керек деп ойлойм.
Үйлөнгөндөн кийин экөөбүз Казакстанда жашап жүрдүк. Ошондо бир атактуу инсандын урматына айтыш болуп, ага Майра да катышты. Ал сынакта келинчегим биринчиликти алып, акын аталды. Андан кийин Казакстанда өткөн үч айтышка катышып, үчөөндө тең баш байгени жеңип алды. Кийин 1991-жылы Кыргызстанга көчүп келгенибизде “кыргыздар менин домбурамды түшүнүшөр бекен” деп бир топ кыжалат болду. Ошондо кыргыздын талантты баалай билерин, дайыма көтөрмөлөй жүрөрүн айткан элем. Чынында эле мен айткандай болду.
– Эже көп жылдардан бери элге кызмат кылып келди. Кайсы сыйлыктардын ээси болду?
– 7-8 жолу Эл аралык сынактарда баш байгени жеңип алган. Майранын талантын кыргыз эли таанып, баалай билгенине таазим. Эл “Эмгеги сиңген артист” деген баа бергени менен, өкмөт бир барак кагазын аяды. Майра мамлекеттик деңгээлде эч бир наам, сыйлык албай кетти.

“МАЙРА ӨЛБӨПТҮР” ДЕП ЖАТЫШАТ”
Майра эже кенже уулу Акжолтойду “батадан бүткөн бала” дегенин эшиткен элек. Мына ошол баласы да бизде мейманда.
– 1992-жылы 20-майда республикалык деңгээлде айтыш өтүптүр. Ошондо Абдылда Нуралиев деген акын апама:
Жакшылык болсо себепкер, жеңе,
Сурагымды элеп көр.
Эртерээк Канат байкеме,
Бир эркек бала төрөп бер,- дептир.
Анда апам:
Жакшылык болсо эгер себеп деген,
Сенин айткан буйругуңду элеп көрөм.
Канат байкең өз күчүндө турар болсо,
Мен ага бир эмес, он эркек бала төрөп берем,- деген экен.
Бул айтыштан бир жыл өткөндө дагы 20-майда төкмөлөрдүн таймашы болот. Апам толготуп келбей калат. Ошентип, мен төрөлүптүрмүн. Жакшы тилек менен атымды Акжолтой коюшкан. Ошондон улам батадан бүткөн бала атка конгом.
– Апаңдын өнөрүн улап кетчү балдары барбы?
– Апам кайсы айтышка барбасын, мен артынан калчу эмесмин. “Эми эмне деп жооп берет” деп бир-эки сөздүн башын кошуп, ичимден апамдан мурун мен жооп берип, чыйпылыктай берер элем. Апамдын өнөрү мага өттүбү же ээрчип жүргөнүмдүн таасириби, 2006-жылдан бери сахнада айтышып келе жатам. Мени таанып, өнөрүмө күбө болгондор “Майра өлбөптүр” деп кубаттап калгандарын да кулагым чалып жүрөт.
– Бир туугандарың жөнүндө айта кетсең...
– Үч бир тууганбыз. Улуусу Казакстанда жашайт. Үч баланын атасы. Андан кийинки эжем да Казакстанда иштейт. Анан мен. Мен Сокулуктагы Давха-Сокулук атындагы интернатта ийримдин жетекчиси болуп иштейм. Үйлөнө элекмин.
– Апаңдын айтышта айткан сөздөрүнөн эсиңде калганы барбы?
– 2009-жылы Нарын шаарында өткөн айтышка апам экөөбүз барып калдык. Ошондо Элмирбек Иманалиев апама: “Эжебиз эмгектенип жүрүп кыргызга кыз болуп калды. Эми ашкабак деп тилиңизди кыргызчага тууралап коюңуз”,- деп кайрылып калды. Казактар ашкабакты аскабак дейт эмеспи. Апамдын аскабакка да тили келчү эмес. Апам:
Сөзүңдү айттың башкараак,
Ошентип Элмир башкарат.
Тил келбечү сөз бар эле,
Ал сөзүм болчу ашпабак”,- деп элди күлдүргөн.
– Эженин мүнөзүнө токтоло кетсең. Тентектик кылсаңар кантип какыс-кукус кылчу?
– Апамдын мүнөзү катаал, ошол эле учурда жумшак эле. Анан аябай көтөрүмдүү, аракетчил болчу. Өжөрлүгүнөн улам атам “арстан мүнөз” деп тамашалап калчу. Биз тентек кылганда сөз менен да, кол менен да тарбиялачу. Бороон-чапкындай ызы-чуу менен жүргөн мен апамдан тил укканда койдон жоош болуп отуруп калчумун. Ал эми колу тийгенде бир-эки жума үйдөн чыкчу эмесмин. Бирок апам мени аябай эркелетчү.
– Обондуу ырларынын көбү атаңа арналган окшойт...
– “Жар керек”, “Алтын казыгым”, “Сезим жанары” деген сыяктуу ырлары атама арналган. Андан сырткары, мага арнаган “Уулума”, келинине арнаган “Кайнененин каалоосу” деген обондуу ырлары бар.
2009-жылдын 18-августунда 48 жашында арабыздан өтүп кеткен Майра Керим кызынын сөөгү келин болуп келген жери Тоң районунун Ак-Сай айылына коюлган. Төкмөнүн өзү өлгөнү менен, артында талантын айта жүрчү калдайган калың журту калды. Бүгүнкү эскерүүбүздү Жедигер Саалаевдин эжеге арнаган ыры менен аяктоону туура көрдүк.

Көзү тирүү кезде сизди сыйлабай,
Казак-кыргыз сиз өлгөндө ыйлады ай.
Кайран гана кыргызчылык, пенделик,
Качан болот тирүү кезде сыйламай?!
Кыргыз элге небак сиңген эмгеги,
“Эл артисти” болгон сиздей пендени
Кыргыз өкмөт тирүүңүздө бир баалап,
“Эмгек сиңген…” деген наамды бербеди…
Эми Майра эл деп тилин безебес,
Эл бар кезде өчпөйт сиздин эс, элес.
Элдин сөзүн эл башылар угушса,
Эми деле наамын берсе кеч эмес.

Сүйүн Кулматова
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(1)
02.04.2010. 11:24 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
175
Катталган:
31-03-2009
Соӊку аракети:
14-11-2018 03:53
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бактылуулар калаасы.
0
Майра кыргыздын таланты болчу.Олум менен омурдун ортосунда намыс учун айтышка чыгуу чон эрдик эле. Жакшы сыйлык ыйгарбаса арбак ыраазы болбойт
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: