Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Садыр Жапаров: "БИЗДИН ИШИБИЗДИ КУДАЙ ӨЗҮ ТҮЗДӨДҮ"

№744 03-09-февраль, 2017-ж.


– Саламатсызбы? Садыр Нуркожоевич, сиз кайсы мыйзамдардын негизинде «Центерра» Кыргызстанга 3 жарым миллиард доллар төлөсүн» деп эл аралык сотко бердиңиз?
– Саламатчылык! Буга биздин Баш мыйзам уруксат берет, экинчиден, адам укуктары боюнча эл аралык нормалар бар. Ага Бириккен Улуттар Уюмуна мүчө мамлекеттердин баары кол коюшкан. Анын ичинде Кыргызстан да барбыз. Ошол келишимдердин баарында так жана даана жазылган, кайсы мамлекеттин жараны болбосун, эгер анын укугу бузулса же кандайдыр бир адилетсиз зыянга учураса, анда ал эл аралык сотторго кайрылууга укуктуу. Бул жерде биздин элибиздин укугу бузулуп, ден соолугуна зыян келип жатат. «Центерра» «Кумтөрдү» иштетүүдө эл аралык стандарттарды так сактабай, элибиз цианид аралашкан суу ичип, Нарын менен Ысык-Көлдө оорулуу балдар төрөлүп жатат. Мындан сырткары жалпы элибиздин байлыгын талап-тоноп кетип жатышат. Жаратылышыбызды талкалашты. Экономикалык да, экологиялык да эбегейсиз зор зыян алып келишти. Биздин бийлик жетиштүү көңүл бурбаган соң айла жок эл аралык сотко кайрылуу боюнча иш алып бардык. Баарын тактап көрүп, утуп аларыбызга көзүбүз жетти да, эл аралык соттордо катышып жүргөн компания менен келишим түздүк. Азырынча арыз тапшыра элекпиз, элден кол топтоп баштадык. Качан гана жетиштүү кол топтолгондо барып тапшырабыз.

– Билишиме караганда, биринчи биздин жергиликтүү соттор карап, болбой калса анан эл аралык сотторго кайрылыш керек эле. Сиз кандайча түз эле эл аралык сотторго кайрылам деп жатасыз?
– Эң туура суроо бердиңиз. Бул жерден биздин ишибизди Кудай өзү түздөдү. «Центерра» менен акыркы келишим түзүлгөндө экологиялык талаш-тартыштар болсо, Кыргызстандын сотторуна, ал эми экономикалык же юридикалык жактан талаш-тартыштар болсо, анда түздөн-түз эл аралык сотто чечилет деп жазылыптыр. Ошол себептен түздөн-түз эл аралык сотко кайрылууга болот. Алгач юридикалык компания менен биргеликте баарын тактадык, изилдеп чыктык, жеңип чыгарыбызга көзүбүз жеткенде мына эми иш баштап жатабыз.

– Эмнеге буга чейин кыргыз тарап эл аралык сотторго кайрылбай келген? Өкмөттө бардык мүмкүнчүлүктөр бар да?
– Мурда «Кумтөрдүн» мындай былыктарын билген эмеспиз. Мурда текшерүүгө киргизишчү эмес. 5 жыл мурда баарын текшерип көрүп, болгон чындыктын баарын ачып чыктык. 5 жылдан бери баары ачык көрүнүп турса да, тигилерди жактап келе жатышкан биздин аткаминерлерди өзүңөр көрүп эле келе жатпайсыңарбы. Эл аралык сотко бермек түгүл, тигилерди төшүн тосуп коргоп келе жатышат. Анткени көпчүлүк аткаминерлерибиздин алар менен экономикалык кызыкчылыктары, бизнестери бир. 5 жылдан бери «Кумтөрдү» алабыз, 50/50 пайызга сүйлөшүү жүргүзүп жатабыз, макул болушпаса эртең-бүрсүгүнү эле алып коёбуз» деп калп эле элдин башын айлантып алаксытып келе жатышпайбы. Бул убакыттан бери эмне деген алтындарды чыгарып кетишти?! Биздин бийликтин алар менен тили бир болуп жатса, анан кантип сотко беришмек эле?! Эгер кокус эле бийликтегилердин ниеттери оңолуп, макул, биз берели десе, сотко берүү келишимди өкмөткө өткөрүп беребиз. Кудай жалгасын.

– Эл аралык соттон 3 жарым миллиард долларды утуп алдыңыздар дейли, бул акча өлкө казынасына түшөбү?
– Кудай буюруп утуп ала турган болсок, биздин бийлик башындагылар ишенимдүү болсо, анда республикалык казынага түшүрсөк болот эле. Бирок биздин бийлик башындагылар ишенимдүү болбой жатпайбы. Баарын көрүп жатпайбызбы, чет мамлекеттерден миллиарддарды карыздап алып, жол салып жатабыз деген шылтоо менен жарымын жеп коюп жатышат. Бул акчаны дагы тез эле жеп коюшат. Ошол себептен утуп алсак, "Үмүт булагы" коомдук фондунун эсебине түшүрүп, 7 облустан көзөмөлгө алып туруучу аксакалдар кеңешин шайлап, жалаң гана улуттук долбоорлорду каржылайбыз. Баары ачык, элге түшүнүктүү болот. Эгер күздө бийлик башына ишенимдүү адамдар келип калса, анда түз эле республикалык казынага түшүрүп, улуттук чоң долбоорлорду каржылоого жумшасак болот.

– Сиз тууралуу "ушунун баарын эмнеге мурда көтөргөн эмес? Өзү да мурда депутат болгон, мүмкүнчүлүгү бар болчу" деп айтып жүрүшөт...
– Мен 2005-жылы депутат болуп келдим. Ал кезде саясатта тажрыйбам аз болсо да, келерим менен ушул маселени көтөргөм. Комиссия түзүлүп, Кубанычбек Исабеков башчылык кылып, 2010-жылга чейин текшерди. Мен ал комиссияга кирген жок элем, ар бир облустан бирден депутат киришкен. 2007-жылы бизди таратып жиберип, ошол бойдон менде маалымат жок болчу. Кудайдын буйругу менен 2010-жылы кайра депутат болуп келип калдым. Депутаттык комиссия түзүп, өзүм башында туруп, бардык былыктарын ачып, жалпы элге жарыяладым. Жыйынтыгын көрүп жатасыздар.
Мындан 7-8 жыл мурда "Каркыраны Садыр Жапаров саткан" деп менин тырмакчадагы досторум ушак таратып койсо, бүткүл көлдүк туугандарым ишенип алыптыр. Тетирисинче, Каркыра кетип калбасын деп 80ге чыккан атам, 10-15 айыл аксакалдары, 47 депутат болуп 3 күн бою Каркырада чек араны өлчөп, "625 гектар жерибиз өтүп кетип жатыптыр, картаны кайра карап чыккыла" деп 2007-жылдын аягына чейин сессияга койдурбай келгем. 2007-жылы күздө бизди таратып жиберип, 2008-жылы жазда ратификациядан өткөрүп жиберишти. Мен ал кезде эч ким эмес элем. Эгерде жалганчылар айткандай "Ак жол" партиясында депутат болуп отурган болсом, өлсөм да Каркыраны ратификациядан өткөртпөйт элем. Күчүм да, акылым да жетет эле. Ошондуктан ким болбосун суроо берерде анализдеп, тарыхты тактап, ойлонуп туруп бериш керек.

– "Жапаров өзү "Кумтөргө" "доляга" кирбей калып, чукуп жүрөт" деген сөздөргө кандай жооп бересиз?
– Кимде ким ушул сөздү таратып жүргөн болсо, 2 дүйнөдө жакшылык көрбөйт. Кудай көрүп, билип турат. 100 миллион долларын көтөрүп алып менин артымдан 2 ай бою чуркап жүрүшкөн "былыгыбызды ача көрбө, мына ушуну алып кой" дешип. Алардын арасында бийликте отургандар да болгон. Муну көпчүлүк депутаттар билет. Айрымдары азыр да парламентте отурушат. Цианид жутуп отурган элдин убалынан корком. Бул эле эмес, 2012-жылы парламентте карап жатканда, менин жердеш депутаттарым башка ушак да таратышкан. «Садыр Жапаров кытайларга 7 миллион доллар карыз болуп калып, «Кумтөрдү» алып берген жатыптыр. Ошол үчүн өкмөткө өтсүн дегенге каршы добуш берген жатабыз» дешип. Себеби Нарын, Жети-Өгүз, Балыкчы шаарларынын жергиликтүү депутаттары келип, Жогорку Кеңештин депутаттарын макул деп добуш бергиле деп кысымга алып отурушкан. Жогорку Кеңештин депутаттарынын көпчүлүгү сатылып кетип, анан өздөрүн актоо үчүн ушундай ушак таратышкан. Нарын, Ысык-Көлдөн келгендер чын экен деп алданып калышкан. Мунун баары кийин кеч болуп калганда ачыкка чыкты.

– Акыркы суроом. Сиздин бир тууган агаңыз Сабыр Жапаровду Жыргалаң шахтасын иштете албай банкрот кылды дешет. Сиздин комментарийиңиз?
– Жыргалаң шахтасын 2007-жылы өкмөт иштете албай калып, аукционго коюп саткан. Ага чейин шахтага республикалык казынадан жылына 30 миллион сом жумшап, 10 миллион сомдук да көмүр казышчу эмес экен. Ошол жылы казактар жана башка бир топ кыргызстандык фирмалар аукционго катышып, менин агам утуп алган. Өкмөт 25 миллион сом карызы бар деп алдап сатып жиберген экен. Бухгалтериясын өткөрүп алганда 65 миллион сом карызы чыккан. Эптеп-септеп, бар байлыгын сатып, 2009-жылга чейин карызын толук жаап, өкмөт иштете албай калган шахтаны инвестор таап келип иштетип баштаган. Жумушчулардын эмгек акыларын 1500 сомдон 30 миң сомго чейин көтөргөн.
2012-жылы мен "Кумтөрдүн" былыгын ачып баштаганда, бийликтегилер агама келишкен. "Иниңдин оозун жап, болбосо шахтаңды иштетпейбиз" дешип. Агам мага келип жагдайды түшүндүрдү. Ошондо ага "Кумтөр" маселеси шахтага алмаштыра турган маселе эмес. Бул маселе 5 миллион элдин, Кыргыз мамлекетинин кызыкчылыгы. Жалпы элдин кызыкчылыгын, жалгыз сиздин кызыкчылыгыңызга алмаштырбайлы. Ошондуктан сиздер таза иштеңиздер, салыкты өз убагында төлөп туруңуздар, эң негизгиси мыйзамдарды так сактап турсаңыздар, эч ким тие албайт" дедим. Тилекке каршы, андай болбоду. 90 жолу текшерүү барды. Шахтанын 7 миң тонна көмүрүн өкмөт ТЭЦтерге ташып кетип, бир тыйын акчасын бербей жатып алышты. Ал убакта мени СИЗОго камап коюшкан эле. Акчабызды бергиле деп барышса, мамлекеттик ишканадан ачык эле айтышыптыр, «Ак үйдөн бербегиле деп буйрук келген, бере албайбыз» деп. «Эмнеге?» дешсе, «Жапаровдордун колуна акча тийсе, революция жасап жиберет» дептир.
Андан кийин инвесторлорду коркутуп, кубалап тынышты. Мына бүгүн эми шахта соцфондго 500 миң сом карыз болуп калды деп банкрот кылып, шахтаны өкмөт кайра алып койду. Убагында шахтадан ташып кеткен көмүр үчүн өкмөт 5 миллион сомго чейин карыз болуп жүргөн. Ал үчүн эч ким жооп берген жок. Бийликтин бул кылыгы туура эмес. Мени оппозиция деп, Ысык-Көлдүн жалгыз көмүр шахтасын жаап, талкалап жок кылышты.
Ушундай себептерден улам биздин өлкөбүз өнүкпөй жатат. Ал эми телевидениеден, гезиттерден элге жаман көрсөтүш үчүн Жыргалаң айылынын анча-мынча шахтага нааразы болгон адамдарын сүйлөтүп, "Жапаровдун агасы бир шахтаны иштете албай жатып, "Кумтөргө" асылып эмне кылат?" деп жатышат. Биздин телевидениебиз, гезитибиз жок, элге так маалыматтарды жеткире албай жатабыз. "Чындык эшикке чыкканча, калп дүйнөнү кыдырып келет" дейт. Буюрса, убакыт келет, чындыкты элге жеткиребиз. Андыктан бийликтин телевидениесине, гезиттерине ишене бербегиле.

"САДЫР ЖАПАРОВДУ КОЛДОШУБУЗ КЕРЕК"

Чолпон Жакупова,
укук коргоочу:
– Садыр Жапаров эң туура кадам жасаган. Ар бир жаран эл аралык сотко кайрылганга укугу бар. Анан да биздин Адилет министрлигинен каттоодон өткөн юридикалык фонддун атынан бериптир. Эл аралык келишимдер, нормалар жана биздин Баш мыйзам эл аралык сотторго кайрылганга жол берет. Баш мыйзамдын 41-беренесинде "ар ким бузулган укуктары менен эркиндиктерин коргоо үчүн эл аралык келишимдерге ылайык адам укуктары боюнча эл аралык органдарга кайрылууга укуктуу" деп так жазылган. Бул жерде биздин жарандарыбыздын укуктары бузулууда. Нарын суусунда цианид бар экен, аны элибиз ичип жатат. Элибиздин ден соолугуна зыян келип жатат. Мамлекетибизге эбегейсиз зор экологиялык зыян келтиришүүдө. Миң жылдык мөңгүлөрүбүздү талкалап жатышат. Ошондуктан эң туура кадам болгон. Баарыбыз колдошубуз керек.

Базарбай Мамбетов, коомдук ишмер:
– Бүткүл кыргызстандыктар Садыр Жапаровдун канадалык компанияны эл аралык сотко берген демилгесин колдошубуз керек. Бул идеяны жалпы элдик кыймыл аркылуу ишке ашыруубуз абзел.

Ибрагим Жусуев


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  3 
Комментарийлер(15)
08.02.2017. 09:30 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
23-05-2013
Соӊку аракети:
10-09-2018 12:46
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
-6
Садыр Жапаров озу эле суйлойт
08.02.2017. 10:49 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
28-01-2017
Соӊку аракети:
09-04-2017 14:46
Жынысы:
Белгисиз
+13
Молоцы,колдойбуз!
08.02.2017. 14:11 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
603
Катталган:
24-12-2015
Соӊку аракети:
19-09-2018 00:19
Жынысы:
Белгисиз
+11
Азамат
08.02.2017. 15:24 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
26
Катталган:
24-08-2016
Соӊку аракети:
21-04-2017 20:46
Жынысы:
Белгисиз
+10
Айканыздын баары туура Эгер иш жузуно ашса, эл деле карап отурбайт кол чогултуп беришет буйруса. Аракет кыла бериниз элдинда мээси ойгонуп кимге ишенип, кимди колдош керек экенин тушунуп калды.
08.02.2017. 18:16 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
3
Катталган:
31-01-2017
Соӊку аракети:
20-08-2018 12:35
Жынысы:
Белгисиз
+9
Садыр Жапаров сизди колдойбуз элибиз учун колунуздан келишинче аракет кылып женип чыгыныздар.
08.02.2017. 23:09 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
01-02-2017
Соӊку аракети:
18-09-2018 17:59
Жынысы:
Белгисиз
+7
Президенттике татыктуу кыргызымдын чыгаан, мекенчил жигити. Сиздей адам президент болгондо эбак Швецария болмокбуз. Ишинизге ийгилик только перед.
09.02.2017. 13:16 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
131
Катталган:
10-05-2016
Соӊку аракети:
19-09-2018 12:16
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
узген
+5
Атаганат,сиздей эр жигиттер коп болсо кана!!!
10.02.2017. 06:21 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
34
Катталган:
27-08-2014
Соӊку аракети:
05-07-2018 07:47
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Арал
+4
Колдойбуз
11.02.2017. 00:02 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
05-04-2016
Соӊку аракети:
22-09-2018 01:00
Жынысы:
Белгисиз
+2
Садыр Жапаров менен Мелис Мырзакматов келе жаткан президенттик шайлоого биригип барыңыздар. 100% эл сиздер менен. Шайлоо таза өтө.
11.02.2017. 17:16 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
119
Катталган:
20-09-2012
Соӊку аракети:
25-08-2017 01:30
Жынысы:
Белгисиз
+2
Колдойбуз!!!
12.02.2017. 00:04 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
81
Катталган:
07-01-2012
Соӊку аракети:
04-04-2018 14:25
Жынысы:
Белгисиз
+1
Садыр аке ишинизге ийгилик,Аллахым озу жар болсун.
12.02.2017. 14:59 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
33
Катталган:
28-01-2014
Соӊку аракети:
26-08-2018 01:38
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Osh
0
Ар бир жаман кундордун келечек жакшы кундору бар , ар бир жакшы кундордун отмушто жаман кундору болгон. Ак ийилет бирок сынбайт. Сабр тубу сары алтын ! Умут узбонуз эч качан акыркы секундка чейин .
12.02.2017. 22:11 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
42
Катталган:
20-01-2014
Соӊку аракети:
05-02-2018 14:10
Жынысы:
Белгисиз
0
Ушундай жигиттерди колдош керек
13.02.2017. 21:59 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
10
Катталган:
01-08-2015
Соӊку аракети:
21-09-2018 10:09
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Жалган дуйно
0
Мен колдойм тажрыйбаныз мн бизге да болушунуз кытайлар иштеткен фирмаларды да олкодон чыгаралы
14.02.2017. 12:13 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
12
Катталган:
09-07-2016
Соӊку аракети:
07-05-2017 07:09
Жынысы:
Белгисиз
0
120 журжутаттын хоть 3-4су сиздей болгондо КР кыйлага барып калмак бирок деген жери барда. Сизди шайлаганга аракет кылабыз жапаров
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: