Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ДАРЫЛАР ЭМНЕДЕН ЖАСАЛАТ?

№388 10-15-апрель, 2010-ж.


Байыркы убакта адамдар ден соолукка керектүү чөптөрдү айырмалай билишип, дарылыкка пайдаланышкан. Дары чөптөрдүн үстүнө жаныбарлардын органдары, ткандары кошулган. Ошентип, дары-дармектердин катары өсүп отуруп, акыры адамзат дарыларды синтездеп алууну үйрөндү.

БАШКЫ СӨЗ ОРДУНА
Дары каражаттары, негизинен, дары өсүмдүктөрдөн, жаныбарлардын органдарынан жана ткандарынан, синтетикалык жол аркылуу алынган заттардан жасалат. Синтетикалык заттар деп синтездөө (жөнөкөй заттардан татаал химиялык кошулмаларды алуу) менен алынуучу заттар аталат.
Төмөндө дары-дармектердин кээ бир түрлөрү жана алар эмнеден жасала тургандыгы жөнүндө сөз кылабыз.

АСПИРИН МАЖҮРҮМ ТАЛДЫН КАБЫГЫНАН ЖАСАЛАТ
Илгери эле адамдар мажүрүм талдын кабыгы баш ооруга жардам берерин билишкен. “Оорум басылсын” дегендер кабыкты чайнашкан. Кабыктын дарылык касиети – анын курамында салицил кислотасынын бар экендигинде. Алгач ирет аспиринди 1897-жылы немис химиги Феликс Хоффан синтездөө жолу менен алган. Ошол кезде анын атасы муун оорусунан азап тартып, Феликс аспирин атасынын дартына жардам болобу деп ойлогон. Жаңы дары атасына канчалык жардам бергени белгисиз. Бирок аспирин эл эң көп колдонгон дарыга айланганы чындык. Буга аталган дарынын бир жылда 45 тоннадан ашык сатылган учурлары далил. Салицил кислотасы тобулгуда да бар. Андыктан аспирин кийинки учурларда тобулгудан да синтезделип алына баштаган.

ОЙМОК ГҮЛ ЖҮРӨК ООРУСУНУН ДАБАСЫ
Оймок гүл – уулуу өсүмдүк. Бирок андан жүрөк оорусунда аз өлчөмдө колдонула турган дары каражаттары алынат.

ХИН ДАРАГЫ КАЛТЫРАТМАНЫ ДАРЫЛАЙТ
Илгери тропик өлкөлөрүндө калтыратма оорусу миңдеген адамдардын өмүрүн алып кетип турган. Кийин Түштүк Америкада өсүүчү хин дарагынын кабыгынан алынуучу хинин заты калтыратманы баса тургандыгы билинген. Хинин кошулуп жасалуучу дарылар азыр да колдонулат.

АПИЙИМДЕН ООРУНУ СЕЗДИРБӨӨЧҮ ДАРЫ АЛЫНАТ
Апийимден ооруну сездирбөөчү күчтүү каражат – морфий алынат. Жөтөлдө колдонулуучу ооруну сездирбөөчү каражат – кодеин да апийимден алына тургандыгын айта кетели.

ИНСУЛИН БОДО МАЛДАН, АНАН ЧОЧКОДОН АЛЫНАТ
Кант диабети менен Жер шарында болжол менен 10-15 миллион адам ооруйт. Алар өмүр бою инсулин дарысы менен жашоого аргасыз. Инсулин дарысын 1921-жылы канадалык изилдөөчү Фредерик Бантинг туула элек музоонун уйку безинин тканынан алып жасаган. Ошондон тарта дары кеңири колдонулууга өтүп, 1922-жылы изилдөөчү дал ушул дарысы үчүн “Нобель” сыйлыгын алган.
Учурда диабетти дарылоодо бодо малдын жана чочконун уйку бези бөлүп чыгарган инсулин гормону колдонулат.

ПЕНИЦИЛЛИН ҮЧҮН КОЗУ КАРЫН ТҮРҮ КОЛДОНУЛАТ
Тамак-аш, өзгөчө нандын бети көгөрүп кетерин билебиз. Үйдүн дубалдарын да көк басып кетери белгилүү. Дал ошол көк басып кетүүгө күнөөлүүлөр – пенициллин тобундагы эң майда козу карындар (грибок). Бирок дал ошолордон антибиотиктер даярдалып, канчалык ооруларга шыпаа болуп жатканы көпчүлүккө белгисиз.
Пенициллинди 1929-жылы англиялык микробиолог Александр Флеминг ачкан. Ал жуулбай калган идиштин көгөрүп кеткен темгилдүү бетин изилдеген. Натыйжада эң майда козу карындар бактериялардын көбөйүп кетүүсүнө жол бербей турган антибиотикалык заттарды бөлүп чыгара тургандыгын аныктаган. Ошентип, акырында ал таза пенициллинди алып, кийин бул үчүн “Нобелге” көрсөтүлгөн. Учурда пенициллин дале козу карындардан алынат. Пенициллинден сырткары синтезделип алынган көптөгөн антибиотиктер бар.

ЖЫЛАНДЫН УУСУ КАЙРА ЭЛЕ
ЖЫЛАНДЫН УУСУНА КАРШЫ КОЛДОНУЛАТ
Дүйнөдө уулуу жыландардын чагып алуусуна бир жылда болжол менен 500 миң адам кабылып, алардын 30-40 миңдейи өлөт.
Жыландын уусу кошулуп жасалган дарылар талма, стенокардия (жүрөк оорусу), гемофилия, кызыл жүгүрүк жана башка ооруларды айыктырууда жана канды токтотууда колдонулат. Жыландын уусунан кайра эле жылан чагып алгандарды өлүмдөн сактоочу сары суулар алынат. Тагыраак айтканда, жыландын уусу аз өлчөмдө жылкыларга сайылат да, алардын организминде жыландын уусуна каршы иммунитет жаралат. Анан андай жылкылардын канындагы сары суулар алынып, жыландын уусуна каршы дары катары колдонулат.

БОЙГО БҮТҮРБӨӨЧҮ БИР КУТУ ДАРЫ ҮЧҮН 2000 ЧОЧКО СОЮЛЧУ
1920-жылдары австриялык биолог Людвиг Хаберландт урук безинин экстракты берилген келемиштер көбөйбөй тургандыгын аныктаган. Бул жаатында ал изилдөөлөрдү жүргүзүп, акыры 1931-жылы аялдардын боюна бүтүрбөөчү каражат катары гормондорду колдонуу керектигин сунуштаган. Бирок анын дарысы колдонууга киргизиле электе ал көз жумат. Согуштан кийин гана окумуштуулар Людвигдин дарысын эстешип, аны чыгарууга киришишет. Кызыгы, бир куту бойго бүтүрбөөчү гормоналдык дарыны алуу үчүн 2000 ургаачы чочко союлчу. Мындай көрүнүш арзан синтетикалык гормон ойлонуп табылган 1944-жылга чейин созулган.

УПА ТҮРҮНДӨГҮ ДАРЫЛАРГА МИНЕРАЛДАР ДА ПАЙДАЛАНЫЛАТ
Упа түрүндөгү дарыларга кургатылган минералдар (бром, йод, күкүрт, туз ж.б.) жана өсүмдүк заттары колдонулат. Мисалы, алар көз ооруларында, балдардын денесинин бычылып кетүүсүнө каршы пайдаланылат. Колтукка жана буттун грибок оорусуна колдонулуучу түрлөрү да бар. Упа дарылардын курамына нафталин, бор кислотасы, эфир майы, жемиш дарактарынын чайыры жана башкалар да кошулат.

ЖАНА ДА...

  • Итий оорусуна каршы дары балыктын майынан жасалат.
  • Кытай элдик медицинасында дарылыкка жылан, бака, курт-кумурскалар, деңиз жаныбарларынын сөөктөрү, деңиз өсүмдүктөрү жана башкалар пайдаланылат.
  • Дары майлардын (мазь) негизги курамы үчүн жаныбарлардын майы, каймак май, ланолин, вазелин колдонулат. Ал эми суюк дары майлардын курамында (линименттер) күн караманын, зыгырдын, кара куурайдын майы бар.

ЖАНЫБАРЛАРДЫН ОРГАНДАРЫНАН БАДдар ЖАСАЛАТ
Курамында белоктор, витаминдер, минералдык заттар жана микроэлементтер бар биологиялык активдүү кошулмалардын (БАД) кээ бир түрү жаныбарлардын органдарынан жана ткандарынан алынат. Мисалы, жаныбарлардын баш мээсинин кабыкчасынан церабрамин дарысы алынат. Бул дары адамдын мээсинин иштөөсүн жакшыртат. Жаныбарлардын кекиртегинин былжыр кабыкчасынан бронхалмин БАДы, урук чыктагыч безинен просталамин, боорунан гепатамин, жүрөк булчуңунан корамин, кемирчегинен хондрамин БАДы алынат.
Бугунун мүйүзүнөн да БАДдар, таблеткалар, экстракттар жасала тургандыгын айта кетели. Мисалга алсак, цыгапан, эпсорин. Булар иммунитетти чыңдап, стресстерден келип чыгуучу оорулардын алдын алат. Операциядан кийин организмдин бат өзүнө келүүсүнө көмөк берип, адамдын ойлоо жана иштөө жөндөмдүүлүгүн арттырат. Мындан башка да көптөгөн касиеттери бар.
БАДдар дары катары саналбайт. Бирок тамакка кошумча катары сунушталып, оорудан айыгууда көмөгү зор.

Канымжан Усупбекова
kenesh@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(1)
14.04.2010. 22:12 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
15
Катталган:
27-03-2010
Соӊку аракети:
22-12-2012 13:15
Жынысы:
Белгисиз
0
ммм. Кызык экен.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: