Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Жарандык нике: ПАЙДАСЫ ЖАНА ЗЫЯНЫ

№388 10-15-апрель, 2010-ж.


Дебат клуб

Учурда "бала белде, катын жолдо" деп жарандык никеде жашап жаткан жаштарыбыз көбөйгөнү чындык. Жарандык никенин кимге кандай пайдасы жана зыяны бар? Оң жана терс жактары кайсы? Ал эми жарандык нике дегендин өзү эмне? Мына ушул суроолордун тегерегинде талкуу болмокчу.

– Алина, сен жарандык никени колдогон тарапсың, туурабы?
– Ооба, мен жарандык никени колдогон тараптамын. Анткени өзүм бир кезде жарандык никеде жашагам. Төрт жыл мурун жолдошум менен радиодон таанышып калдым. Бири-бирибизди жактырып, чогуу жашоону туура көрдүк. Тапкан акчабызды бирге коротуп батирге, тамак-ашка төлөп дегендей... Менин мындай чечимиме ата-энем каршылык көрсөтүшкөн жок. Чоң ата-чоң энелерибиз "үйлөнүү тойду өткөрбөсөңөр да, кыргыздын салтын бузбай нике кыйдырып алгыла" деп айтышты. Жарандык никеде 2 жыл жашап, анан гана молдого нике кыйдырдык. Нике кыйдырганыбыз менен алигиче мыйзамдуу түрдө аял-күйөө боло элекпиз.

Эшенкул: – “Элүү жылда эл, жүз жылда жер жаңы” деген мына ушул экен. Биздин учурда кыз-жигит беш жылга чейин сүйлөшчү. Башкача айтканда, эки тепкичти басып өтүшчү: биринчиси – сүйлөшүү, экинчиси – үйлөнүү. Азыркыларга дагы бир баскыч кошулган экен да. Ал чогуу жашап, жатып көрүү, туурабы?

– Жарандык нике дегендин өзүн кандай түшүнөсүңөр?
Мыктыбек: – Жарандык нике бул мамлекеттик термин. Мамлекет чогуу жашаган жубайларды мыйзамдуу каттоодон өтпөсө жарандык үй-бүлө деп эсептейт. Андан сырткары жарандык абалдарды каттоодон өткөрөт (ЗАГС). Аларды эрди-катынсың деп никелей албайт. Эмне үчүн мыйзамдуу каттоодон өтүү керек? Эгер баш кошкондор каттоодон өтсө, ортодо укук же мурас маселеси козголгондо мамлекет кийлигишип, бөлүштүрүп бере алат. Катталбаган болсо кайсы бир маселе жаралганда чиркөөдөн 22 жолу, молдодон 92 жолу нике кыйдырган күндө да мамлекет кийлигише албайт.

– Мыктыбек байке, такыба катары айта кетсеңиз, нике деген эмне?
– Нике "байланыш" дегенди түшүн­дүрөт. "Диндин ээси ким?" дегенде биз Кудай деп билебиз. Аны никенин автору деп түшүнсө болот. Эки жашка Кудай "менин алдымда катталгыла" деп айтат жана ошол каттоо элдин алдында жарыяланышы керек. Нике кыюу бул мистикалык жөрөлгө эмес, эрди-катындын Кудай алдында жоопкерчилиги. Никени эркек киши "Кудай алдында мен бул аялды тукум улоо үчүн жана мени бузукулуктан сактоо үчүн алам” десе, ал эми аял киши “мен бул адамдан төрөйм жана өзүмдү ушул үчүн сактайм” деп кабыл алышы керек.
Бүгүнкү күндө баласына аял же кызына күйөө таап берүү деген ата-эненин жоопкерчилиги жоюлуп баратат.

Азалия: – Жок, мен сизге кошулбайм. Ата-эне таап берген бала менен сен такыр келишпей, ортодо сүйүү болбосо кантип жашайсың? Биринчи сүйүп, анан ал адамга турмушка чыгуу керек да.

Мыктыбек: – Кызым, сүйүү деген үйлөнгөн­дөн кийин пайда болот. Сен айтып жаткан сүйүү ал жөн гана инстинкт. Жаз келгенде же сулуу жигитти көрүп калганыңда кызыгып тием деп жан талашышың мүмкүн. Бирок ал кандай күйөө болуп берерин билбейсиң да.

– Жарандык никенин пайдасы барбы? Балким, зыяндуу жактары көптүр...
Алина: – Пайдасы – жарандык никеде жашап жүргөндө сен ал адамды жакындан билип, анан чоң турмушка жол аласың. Зыяны – кыздар өзүн жарандык жолдошунун аялы катары сезсе, күйөөсү 85 пайызга өзүн бойдок сезиши мүмкүн. Бул учурда кыздар гана психикалык жактан жабыркап калат.

Мыктыбек: – Ооба, мындайда көбүнчө эркекке гана ыңгайлуу болот. Анын кийими жуулган, ысык тамагы бар. Бирок ал кызды таштап башка бирөөнү таап алышы да мүмкүн. Ал эми кыз аруулугун жоготкон соң башка эркек менен турмуш куруп кетүүсү татаал маселе. Биздин каарманыбыз бул никеде жолдуу болгон экен. Сен ага турмушка чыгып, жашап жатасың. Ал эми учурда канча кыз колдонулуп, талаада калып жатат?

Талант: – Жарандык никени жашоонун жеңил жолу деп таап алдык. Адам баласы, негизинен, жеңил нерсеге көбүрөөк тартылат эмеспи. Бул никенин негизин аял менен эркектин бири-бирин утурумдук пайдалануу кызыкчылыгы гана түзөт деп ойлойм.

Эшенкул: – Жарандык никени мен “репитиция” деп түшүнүп жатам. “Кел, бир аз жашап көрөлү, болбой калса ажырашып кетебиз” дешет. Эмне, жашоо оюнчукпу?! Азыр бул оюнчук менен ойнойм, ал тажатканда башка оюнчукту алып алам деген кеп. Нике – ыйык нерсе. Ошондуктан жарандык никенин пайдасынан зыяны көп.

– Пайдасынан зыяны көп болуп жатса да, бүгүнкү күндө жарандык никенин саны көбөйүүдө. Эмнеге?
Анара: – Менимче, тарбиядан го. Тарбия башаты – ата-эне. Учурда ата-эне баласынын курсагын тойгузуп койгону эле болбосо, сүйлөшүп, насаатын айтканы деги сезилбейт. Мен көбүнчө жаш балдар менен иштешем. Алардын ата-энеси жумуштан колу бошобойт: бири базарда, дагы бири Орусияда. Тарбия, акыл-насаат жетишпей жатканы балдар менен сүйлөшө келгенде билинет.

Мыктыбек: – Ата-эне баланы турмушка тарбиялашы керек. Ата баласын далысынан таптап, "балам, сен мен айткан кызга үйлөнөсүң. Башка кыздардын кулагына “лапша” илип, аракет кылбай эле кой" деген сыяктуу сөздөрдү айта берсе, мээсине сиңип калат. Анан эч кандай жарандык нике деген маселе келип чыкпайт. Ошондуктан ата-энелер баары бул жоопкерчиликти моюнуна алып, баласына жар, кызына күйөө таап берүү милдетин унутпаса.

Алина: – Ата-эне таап берген бала менен бактылуу жашап кетүүгө да кепилдик жок. Андыктан ар кимдин тандоосу өзүндө калышы керек. Себеби тандаган адамы менен ал өзү гана жашайт.

Гүлназ: – Жакында менин ата-энем “сага жакшы жигит таптык, аны менен турмуш курсаң жаңылбайсың” деп чыгышты. Макул деп сүйлөшө келсем, экөөбүз такыр башка экенбиз. Менин жүрөгүм чыгармачылыкты дегдеп турат. Ал муну түшүнчүдөй эмес. Тескерисинче, ал жигитке турмушка чыксам, үйдө отурушум керек экен. Мен макул болгон жокмун. Мына ушул сыяктуу эле ата-эне да жаңылышы мүмкүн. Биз бардык нерсени таразалап, анан ортодо жаңылбай турган чечимди чыгарышыбыз керек.

– Бүгүнкү күндө ата-энеге айтпай эле мечитке барып, нике кыйдырып жашап жаткандар бар. Бул көрүнүш туурабы?
Мыктыбек: – Мечитке барып нике кыйдырып, анан жашап жаткан түгөй Кудай алдында күнөөлүү деп эсептелбейт. Себеби алардын никеси ак.

Алина: – Никенин касиетин мен бизге молдо нике кыйдырганда билдим. Жумушубуз оңолуп, тапканыбыз эмнегедир жугумдуу болуп калды. Мамилебиз мурункудан да бекемдей түштү.

Асел: – Бул жөн гана өзүн-өзү ошол нерсеге ишендирүү болсо керек. Сиздер айтып жаткан жыргал жашоону жарандык никеде деле жашаса болчудай.

– Көптөгөн пикирлерден соң кимде кандай ой пайда болду, балким, өзгөрүүлөр болгондур?
Эшенкул: – Ортодо ишеним жок, күмөн санап жашоо туура эмес. Каарманыбыз бактылуу экен. Жолдошу менен жашап кетти. Тилекке каршы, ажырашкандар канча. Келечегибиз жаштар болуп жаткан соң үй-бүлө курууга олуттуу кароо керек.

Анара: – Бүгүнкү күндө бул кө­рүнүшкө күнөөлүү адамды издейбиз, ата-энеси же коом, заман деп. Ар бир адамдын тагдыры өз колунда. Жарандык никеге каршымын же колдоймун деп да айтпайм, бул ар бир адамдын өз тандоосу. Ал тандоосу үчүн өзү гана жооп берет.

Азаля: – Жарандык нике биздин менталитетке туура келбейт. Андыктан салт-санааны бузбай жашасак туура болот.

Асел: – Менин пикирим өз­гөргөн жок. Жарандык никеде деле жашап бактыңды табууга болот.

Гүлназ: – Жарандык никени мен колдобойм.

Алина: – Бүгүнкү талкуудан кийин менин оюм өзгөргөн жок. Түгөй тандоо жаатына кайра кайрылсам, үй-бүлөлүк турмушту жарандык никеде жашоо менен баштамакмын. Жакшы болсо да, жаман болсо да бул менин тандоом. Бирок ошол эле учурда мен жарандык никеде жашап жаткандардын баары үчүн жооп бере албайм. Ар кимдин жолу ар башка. Жарандык нике бир гана төшөк кумары үчүн эмес. Бул кадимки үй-бүлөлүк мамиле. Жөн гана паспортто тиешелүү мөөр жок.

Талант: – Болочок жубайымды ата-энем алып берсе да, өзүм тандасам да, салт-санааны бузбай үйлөнөм. Башкаларга да ошону каалайт элем.

Мыктыбек: – “Бейиш эненин таман алдында” дейт. Ар бир аялзатын биз болочок эне деп карашыбыз керек. Биз аялзатын кордоп алдык. Жарандык никеде деле аялзаты колдонулуп, анан ташталып жатат. Бул кордук эмей эмне?! Ошондуктан биз аялзатын эне катары туюп, аны баалап, сыйлап, кадырын билели.

Бул тема азыр гана козголуп, талкуу жаралган жок. Жарандык нике жөнүндө айта берсек сөз түгөнбөчүдөй. Андыктан анын бизге кереги барбы же жокпу, муну ар бир окурман бүгүнкү талкуудан кийин өзү чечип, бир жыйынтыкка келет деген ойдобуз.

Бактыгүл Сокушова
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(10)
12.04.2010. 12:34 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
15
Катталган:
27-03-2010
Соӊку аракети:
22-12-2012 13:15
Жынысы:
Белгисиз
0
Анара Чилетилова - Аechka бы?
14.04.2010. 08:54 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
06-07-2009
Соӊку аракети:
02-09-2016 09:42
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Мен ойлойм - кудайга ишенген адам гана жарандык никеде жашоодон коркот болуш керек! Жогоруда айтып жатпайбы, молдонун касиети десе, ал жон гана озун ишендируу деп. Адам бул дуйнодо бир нерсеге ишенип,андан коркуп, ниет кылбаса, анда эмнеге умтулат!
14.04.2010. 08:56 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
06-07-2009
Соӊку аракети:
02-09-2016 09:42
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Жарандык нике - биздин менталитетке туура келбейт, айрыкча кыздарыбызга. Ал азыр эле кыздар оздорун ото эле современный сезип кетишти!
15.04.2010. 17:55 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
44
Катталган:
11-03-2009
Соӊку аракети:
05-03-2015 14:54
Жынысы:
Белгисиз
0
Ким эмне кылса озу учун кылат!
16.04.2010. 22:17 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
363
Катталган:
10-03-2010
Соӊку аракети:
21-09-2017 13:32
Жынысы:
Белгисиз
0
Жарандык нике деген куноонун аша чаап кеткени да. Башкача айтканда аны "маданиятташтырып" алышкандагылары. алданбагыла, ал эч качан маданият болбойт. Нике деген ыйык нерсе бар. Кудай Озу койгон.
17.04.2010. 04:43 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
462
Катталган:
25-03-2007
Соӊку аракети:
06-09-2017 17:06
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
bishkek
0
Ar kim ozu chechish kerek,jashoosunda emne jaman emne jakshy ekenin. Al emi aityp oturak butboit albette,nikede jashagan,ata-enesinin aldynan otkon,elge jaryyalanyp,4-5balaluular dele ajyrashyp jatyshat,oshon uchun ar kim ozu chechip,ozu tandap,andan kiyin oshogo chydap jashasa.Ortodo baldar ele kyinalat.
17.04.2010. 17:13 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
19-03-2010
Соӊку аракети:
10-09-2011 00:41
Жынысы:
Белгисиз
0
Emnesi bolsoda baarybyzga insap bersin jaratkan egem.
17.04.2010. 18:17 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
0
Катталган:
08-05-2008
Соӊку аракети:
04-05-2017 19:39
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
р-н Кызыл-Аскер
0
Гражданский брак биздин менталитетке туура келбейт, улуу муундагы адамбдарыбыз аны колдобойт дагы. Азаля туура айткан.
16.06.2011. 10:17 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
48
Катталган:
21-04-2011
Соӊку аракети:
09-04-2014 11:41
Жынысы:
Белгисиз
0
Ден соолук эн негизги байлык!
17.04.2010. 20:48 
Тайпасы:
Комментарийлердин саны:
0
Катталган:
01-01-1970
Соӊку аракети:
01-01-1970 00:00
Жынысы:
Белгисиз
0
Мен жарандык никеге каршы емесмин.
21.05.2013. 12:20 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
13-05-2013
Соӊку аракети:
27-05-2013 19:06
Жынысы:
Белгисиз
0
Азыркы копчулук кыздарга ишениш кыйын, себеби шаарга окууга кеттим деп жарандык нике эмес кундо ар кандай жарандык никелерди жасап жатышат.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: