Супер-Инфодо жарнама
SUPER.KG порталында жарнама
Реклама в Супер-Инфо
Реклама на SUPER.KG
реклама
Архив
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
semetei
Жакында президенттик шайлоо өтө турган болсо, кимге добуш бермексиз?

15.05.2017-29.05.2017

Жыйынтык

Башка сурамжылоолор


БАЛАНЫ КАНТИП ТАРБИЯЛОО КЕРЕК?

№754 14-20-апрель, 2017-ж.


Адамдын бала кездеги кыялы, алган тарбиясы анын инсан катары калыптанышына таасир этет. Ошондуктан элибизде "баланы жашынан карма" деген сөз бар эмеспи. "Баланы кантип туура тарбиялоо керек?" деген суроого психолог Бейшегүл Асаналиева жооп берет.


– Баланы канча жашында өзүнчө бөлмөгө бөлүү туура?
– Бала кичине кезде ата-эне өзү деле бөлө албайт, ачынып үшүп же коркуп калабы деп чочулашат. Негизи болушунча эрте (2-3 жаштан кийин) башка бөлмөдө уктаганга көндүрсө, өз алдынчалыкка үйрөнөт. Алгач жанына шам чырак коюп же коңшу бөлмөнүн жарыгын күйгүзүп, бала уктагандан кийин өчүрүп көндүрүү керек. Же уктагыча эне жанына бир-эки саат жатып, жомок айтып берүү сунушталат. "Мына сенин керебетиң, кандай сонун. Чоңоюп калдың, өзүнчө жатышың керек. Сен чарчадың, атаң да жумуштан чарчап келди, тынч укташыбыз керек. Биз ооруп калсак сага жугат, ошон үчүн өзүнчө жат" деген сыяктуу сөздөр менен көндүрүү туура.


– Адатта кичине балдар "апа, карасаңыз, мен укмуш чуркайм, сүрөт тартам, идиш жууйм, талантым көп" дешет. Мактанчаактыгын калтырса болобу?
– Ашыкча мактана бергендерге ар түрдүү жомокторду бирге окуп, мультфильмдерди чогуу көрүп, анан аларды талкуулап, оң каармандар аркылуу мактанчаактыгын койдурса болот. Өзүнөн да мыктылар бар экенин балага жеткириш керек. Ошондо бала айтылган сөздөргө ынанса, мактанчаактыгын азайтат. Ал эми сүрөт тарттым, чуркадым деген сыяктуу сөздөр мактанууга жатпайт. Бул баланын кызыгуусу, жаңы нерсеге умтулуусу.

– Үйгө киши келсе ата-энелер балдарын "баргыла тиги бөлмөгө" деп конок үстүнө киргизбей коюшат, ушул туурабы?
– Ал туура эмес. Ата-эне баланы коноктор менен тааныштырып, коноктун туугандык жакындыгын айтып, мисалы, "таякең, чоң энең болот" деш керек. Мында балада туугандык сезим пайда болот жана өзүн чоң киши сезип калат. Таанышып, эл менен бир чыны чай ичкен соң "эми тиги бөлмөгө бар, ырың даяр болгондо келип конокторго айтып бер" деп узатып коюу зарыл. Ошондон кийин гана бала эшикти улам шыкаалабай, тынч ойной берет.


– Эртеден кечке мультфильм көргөндөр бар. Телевизорду өчүрүп салсаң ыйлайт, бул учурда кандай мамиле натыйжалуу?
– Бул бүгүнкү күндөгү актуалдуу көйгөй. Телевизор аз келгенсип, колдоруна чөнтөк телефон карматып коюшат. Бул аң-сезиминин активдешүүсүнө тоскоолдук жаратат. Жашына ылайык маалыматты өздөштүрүү мүмкүнчүлүгүнүн чектелиши келип чыгат. Телевизор, телефондон көргөн окуялар баланын өнүгүүсүнө себеп боло албайт. "Бүгүн бир эле мультфильм көр, антпесең көзүң ооруп калат" деп бала менен макулдашып алып, бир жумушту жасоого үндөө зарыл. Мисалы, 4 жаштан өткөн балага сүрөт тарттырып, чаң сүрттүрүп, кичирээктерине пирамида тиздирип, анын формасын, түсүн үйрөтүү зарыл. Эгер бала телевизор көрбөй, өзүнүн жашына ылайык китеп окуса китептеги окуяга таң калат, кызыгат, эмнеге андай болду деп ойлонот. Китептеги каармандай болгусу келет. Аң-сезиминде китептеги окуяларды талдап, жыйынтыктап, өздөштүрөт. Китеп окуганды билбесе жомок айтып берүү керек. "Мен жомок айтып бердим, эми сен айтып берчи" деп кайра өзүнө айттырыш керек. Бала толук айтып бере албаса да, 2-3 сүйлөм айтып берет. Бул учурда ойлонуусу өсөт.


– Кээ бир балдар көчөгө чыкканда көзүнө көрүнгөндүн баарын саттырып алышат. Мындайда кандай мамиле кылуу керек?
– Көчөгө чыгарда ата-эне баланы алдын ала даярдап, "биз бүгүн муну алабыз, акчабыз ошого гана жетет. Тигини, муну алып бер дей бербе, сен акылдуусуң да, баарын түшүнөсүң" деп түшүндүрүп чыгуу керек. Бала чоң кишиден да кыйын психолог. Ата-эненин талуу жерин билип алат. "Мен ыйласам же чыргоолонсом эле айтканымды жасашат экен" деп ойлоп калуулары мүмкүн. Эгер жерге жата калып ыйласа ата-эне күнөөнү баладан эмес, өзүнөн издеп, "менин тарбиямдан кандай катачылык кетти, кандайча оңдойм?" деп ойлонушу керек. Балким, ата-эне баланын ар бир каалоосун аткара берип, ушуга өздөрү жеткиришкен. Мындай учурда чаап, чымчып, урбаш керек. Анда ого бетер күчөйт. "Карачы, көчөдө баары сени карап, жаман бала экен деп ойлоп жатышат. Сен айтканды атаңа айтып алдыралы" деген сөздөр менен алдап-соолап алып кетүү оң.

БАШКА УЛУТТАР БАЛДАРЫН КАНТИП ТАРБИЯЛАЙТ?

Англиялыктар
балдарынын ар бир кыймылын макташат. Алардын ою боюнча, бала өзүн дайыма ишенимдүү алып жүрүшү кажет. Кичинесинде өзүнө ишенип чоңойгондор бой жеткенде кандай кырдаалга кабылбасын өзү чечим кабыл алууга жөндөмдүү болот. Бала чыр салган убакта эч кимдин аны урушууга акысы жок. Оюнга алаксытып баланын ыйын токтотушат. Жалаякка оролгон кезден тарта ар бир баланын өзүнүн бөлмөсү болот.

Япондордо 5 жашка чейин каалаганын жасаганга уруксат. Жадакалса фломастер менен эмеректи, дубалды боёп же көлчүккө жатып алса да эч ким эч качан тыйбайт, урушпайт. Бирок бул мамиле 6 жаштан тарта өзгөрүп, 14 жашка чейин ата-эненин мыйзамы менен жашашат. 15 жаштан тарта бой жеткен адам катары өз алдынчалыкка өтүшөт.

Кытай эли балдарын ата-энеге кың дебей баш ийе тургандай тарбиялашат. Тамактануу, ойноо, уктоо өз убагы менен болууга тийиш. Мисалы, бир жарым жашынан тарта сүрөт тартып, тамгаларды үйрөнүүгө багыт алышат. Кытай балдар мактоолорду да аз угушат.

Индиялыктар баласын чыдамкайлыкка жана табият менен гармонияда болууга туулгандан тарта эле тарбиялай башташат. Ошондуктан индиялык балдардын көчөдө жүргөн итти тепкенин же чымчыктын уясын бузганын эч качан көрбөйсүз.

Сүйүн Кулматова
kenesh@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  10 
Комментарийлер(26)
17.04.2017. 12:57 
Тайпасы:
Конок
Комментарийлердин саны:
3
Катталган:
08-04-2017
Соӊку аракети:
26-05-2017 23:42
Жынысы:
Белгисиз
0
Англиялыктардын балдарына берген тарбиясы жакты.
17.04.2017. 14:28 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
82
Катталган:
29-10-2013
Соӊку аракети:
27-05-2017 01:12
Жынысы:
Белгисиз
+24
Кыргыз эли:баланы эки жашка чейин денесин куйрук май менен майлап чонойтушат.Ыйлаак бала болсо чокудан нары бир уруп олтургузуп коюшат)
17.04.2017. 22:07 
Тайпасы:
Конок
Комментарийлердин саны:
5
Катталган:
20-03-2017
Соӊку аракети:
26-05-2017 23:44
Жынысы:
Белгисиз
+6
ekaterinburg, туура айттын действительно чокудан нары.бирди коюп отургузуп коет
17.04.2017. 17:55 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
9
Катталган:
19-08-2016
Соӊку аракети:
26-05-2017 23:59
Жынысы:
Белгисиз
+17
Анан дагы "тээринди тескери сыйрыйм","мойнунду жулам","унунду бас","олтуром" ж.б.у.с.создор мн урушушат кыргыздар...
Озбек туугандарда андан да жаман создор даже айткын келбейт.
18.04.2017. 14:00 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
6
Катталган:
01-08-2016
Соӊку аракети:
27-05-2017 00:04
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
бишкек
+5
Жашын откон сайын балага жумшак болуп калат окшойсун. Мурда балдарымды урчу элем. Кийинкилерин урмак турсун урушпай мактап калдым. Япондордуку мага жакты
18.04.2017. 15:17 
Тайпасы:
Конок
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
04-04-2017
Соӊку аракети:
18-04-2017 15:43
Жынысы:
Белгисиз
+1
япондордун бала тарбиялаганы жагат
18.04.2017. 19:00 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
07-12-2008
Соӊку аракети:
26-05-2017 23:47
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
+17
Кыргыздарда ата энеси, байкеси, эжеси, тайкеси, чон атасы, чон энеси, тай атасы, тай энеси, баары бирден чокуга коюп чыгат кичине тентек кылса. Анан мектептен агайы, эжейи, чон класстар, завуч, директор баары урушат. Анан бизде кайдагы гений, ученыйлар чыкмак эле. Бизден чыкса тын,акчаны жакшы жеген чиновник депутаттар эле чыгат.
21.04.2017. 21:40 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
73
Катталган:
07-01-2011
Соӊку аракети:
26-05-2017 20:50
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
алай
+1
shef,ото туура жаздынг маладес. Ошончо адамдан удар жейберип бышып да калат. Чонойгондо железный болуп чыдамкай болушат да атанесине куюмдуу болуп чоноюшат танг калычтуусу.
18.04.2017. 19:12 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
32
Катталган:
30-11-2016
Соӊку аракети:
27-05-2017 02:22
Жынысы:
Белгисиз
+4
Ото кыйын азыркы балдарды тарбиялаш.
18.04.2017. 22:51 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
300
Катталган:
01-11-2009
Соӊку аракети:
04-05-2017 01:10
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
England
+4
-Бала ыйлаганда сооротуп жанына барбай, ыйлай берсин сооронот да деп таштап атсан бала таш боор болуп чоноюп калат.
Бизде демейде баланы уруп-согуп тарбиялашат,эч качан баланын чечимине конул бурулбайт ошол учун балдар туугандарына эл журтуна мээримсиз жана озумчул болуп калат
18.04.2017. 23:33 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
3
Катталган:
09-04-2014
Соӊку аракети:
10-05-2017 10:49
Жынысы:
Белгисиз
+1
Менин балам алам деген нерсесин алмайынча жаны калбайт бир ай болсо да унутпайт 2 жаш эмесе, атам алып берет деп келгендин баарына айта берип алып берип кутулат атасы.
19.04.2017. 09:11 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
109
Катталган:
17-04-2013
Соӊку аракети:
26-05-2017 10:38
Жынысы:
Белгисиз
+1
Айтпагыла... Мен 6 жашар кызымды тарбиялай албайтам. Менин созумду чымын конгончолук да корбойт. Эмпне кылсам болот? Айлам кетип таарынып суйлобой коюп атам.
19.04.2017. 22:08 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
64
Катталган:
21-05-2016
Соӊку аракети:
27-05-2017 00:05
Жынысы:
Белгисиз
+1
bantik,психологго алып барыныз.
20.04.2017. 07:47 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
82
Катталган:
29-10-2013
Соӊку аракети:
27-05-2017 01:12
Жынысы:
Белгисиз
0
bantik,Кыргыздын тарбиясын корсотунуз.Жогоруда айтылгандай)
20.04.2017. 00:48 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
3
Катталган:
22-01-2014
Соӊку аракети:
17-05-2017 06:23
Жынысы:
Белгисиз
+1
Менин къзым да аябай чыр болбосо эми уч жашка толот. Атасы экообузду заматта уруштуруп коёт. Азыр да атасы жумуштан келгенден тарта мен жаманмын, атасынын жанында жатат...
20.04.2017. 16:30 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
10
Катталган:
17-05-2016
Соӊку аракети:
01-05-2017 23:43
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
токмок
+2
Менин балама соз жок оюнун баары машина алып бербесен айланды кетирет бирок сындырбай ойнойт эшиктен согунгонду уйронуп келиптир уруштук алдадык чаптык такыр тыштаталбай жатабыз биро бирдеме десе эле согот
21.04.2017. 16:36 
Тайпасы:
Конок
Комментарийлердин саны:
5
Катталган:
08-03-2017
Соӊку аракети:
16-05-2017 16:12
Жынысы:
Белгисиз
0
buboli,ал согунгон 5-6жашында токтолуп калат
Андан кам санабай эле койунуз.алдап коюнуз
21.04.2017. 10:53 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
17
Катталган:
11-03-2013
Соӊку аракети:
23-05-2017 16:34
Жынысы:
Белгисиз
+2
Кыргыздын балдары соонун эле.Ошо тарбиясы шумдук деген Япония,Англиядан чыгып жатпайбы киши жегич,маняк дегендер.Озунорду деле алсанар,уруш жеп эле чонойдук да.Азыр зато ата-эне дегенде жанымды берем.
21.04.2017. 16:34 
Тайпасы:
Конок
Комментарийлердин саны:
5
Катталган:
08-03-2017
Соӊку аракети:
16-05-2017 16:12
Жынысы:
Белгисиз
+1
Болок элди туурап тарбиялап кереги жок...озундун эле эн жакшы сапаттарын менен тарбияласан.Кичине кезинен баштасан .Бала чонойгондо узурун коросун...казды туурайм деп,карганын буту сынып болбойбу.
21.04.2017. 21:36 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
73
Катталган:
07-01-2011
Соӊку аракети:
26-05-2017 20:50
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
алай
+1
Европаны туурайм деп тарбиялабагыла. Алар чонойгондо атанесин таштап кетишет, карылар уюно тапшырып кутулушат. Биздин кыргыздар уюно алып барышат же келини менен кошо багат. Келечекти ойлогула. Арканды узун таштайлы.
21.04.2017. 21:37 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
73
Катталган:
07-01-2011
Соӊку аракети:
26-05-2017 20:50
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
алай
0
Орустарды да туурабаш керек. Атанесин балта менен чабышат чонойгондо.
22.04.2017. 00:40 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
48
Катталган:
12-03-2013
Соӊку аракети:
24-05-2017 13:57
Жынысы:
Белгисиз
0
Жакшы кеңештер экен.
22.04.2017. 09:51 
Тайпасы:
Конок
Комментарийлердин саны:
6
Катталган:
19-02-2017
Соӊку аракети:
26-05-2017 14:53
Жынысы:
Белгисиз
0
Жакшы кенештер экен,менин эң кичүү балам өзүм менен койнума ортого жатат.Анан кээде каалаганда башка болмөгө бөлөбүз.Анан кайра эле эртеси келип жата берет күлүп коюп.Эми бала экен да же катуу айта албайсын.Анан тамашалайым баламда,аял алсан да жаныма жата бересиңерби аялын менен деп,анан аялым апам жакка мен сиз тарапка жатам деп коёт.
22.04.2017. 19:11 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
89
Катталган:
25-03-2015
Соӊку аракети:
26-05-2017 00:39
Жынысы:
Белгисиз
0
Чын эле соз укпаган балага кандай тарбия берсек болот менин баламда ото шок урушуп ура берип ото эле кучотуп алдым окшойт. Кайра соз кайрыйт таарынып кала берет болбогон нерсеге 3жарым жашта азыр кандай мамле кылсак болот психологдордон кенеш алып берсенер жакшы болмок супер.
24.04.2017. 10:13 
Тайпасы:
Супермодератор
Комментарийлердин саны:
3375
Катталган:
05-09-2011
Соӊку аракети:
26-05-2017 21:20
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Супер-Инфо
0
Serenada, саламатсызбы? Сунушуңузга рахмат, тиешелүү бөлүмгө жеткирилди.
22.04.2017. 22:56 
Тайпасы:
Конок
Комментарийлердин саны:
3
Катталган:
14-04-2017
Соӊку аракети:
24-05-2017 19:55
Жынысы:
Белгисиз
+1
чонток телефонду карматып койгон ата энелер кобойгон
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 

Учурда 0 адам бул макаланы кароодо

Супер-Инфонун статистикасы

Макалалар:
18813

Колдонуучулар:
67933
Жаңы катталган:
JakuAlia83
Эң көп колдонуучу:
43614
02 февраль 2017 10:01
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2017 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
SUPER.KG порталына жайгаштырылган материалдар жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу SUPER.KG порталынын редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда:
0,23910999298096