Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

МЭЭНИН ЖАРАКАТЫ МАЙЫПТЫККА ЖЕТКИРЕТ

№390 23-29-апрель, 2010-ж.


Мээнин чайкалуусу жана жанчылуусу эмнеден келип чыгат? Адам булардан өз убагында дарыланбаса, арты кандай залакага жеткириши мүмкүн? Бул тууралуу Бишкектеги Травматология жана ортопедия илим изилдөө борборунун нейрохирургия бөлүмүнүн башчысы Советбек Сатиев баяндайт.


БАШ МЭЭНИН ЧАЙКАЛУУСУ
– Мээ – борбордук нерв системасынын бир бөлүгү. Борбордук нерв системасы 2 бөлүктөн турат. Биринчи бөлүгү – баш мээ, экинчи бөлүгү – жүлүн. Биздин ой жүгүртүүбүз, каалообуз, кыймылдарыбыз, сезимдерибиз мээнин иштеши менен байланыштуу. Башкача айтканда, баарын мээ башкарат.

СОККУ ТИЙГЕНДЕ МЭЭ КАНДАЙ АБАЛДА БОЛОТ?
Баш сөөктүн ичинде мээнин суюктугу жана байламталары бар. Калыптагы абалда мээ ошол суюктуктун ичинде калкып жүргөндөгүдөй абалда болот. Ал эми мээнин араларында баш сөөктүн урчуктары орун алган. Баш жаракатка учураганда, башкача айтканда, башка бир нерсе тийгенде мээ сүрүлүп барып ошол сөөк урчугуна урунат. Мисалы, адамды желкеге урганда мээ сүрүлүп, чеке сөөгүнө, оң чыкыйга урса, анда сол чыкыйдын сөөгүнүн урчугуна урунат. Соккудан же баштын катуу нерсеге барып тийишинен улам мээнин сүрүлүп барып сөөк урчугуна урунушу мээнин чайкалуусу делет. Адам бир канча убакытка акыл-эсин жоготот. Мээнин сөөк урчугуна урунган жери шишип чыгат. Мындай учурда мээ сөөктүн ичине батпай калат да, сөөктүн ички басымы көтөрүлөт. Баш ошондуктан ооруйт. Кокус сокку катуу болсо, анда мээнин кан тамырлары жарылып, кан уюп калат (гематома).
Баштын сокку алышы же катуу нерсеге тийиши түрдүү себептерден болушу мүмкүн. Мисалы, адам автокырсыкка учураганда, жыгылганда, бирөөлөр менен мушташканда.
Айта кетчү нерсе, ичимдикке ыктап кеткен адамдардын мээси кургап, көлөмү кичирейип кетет. Ал эми баш сөөктүн көлөмү өзгөрбөйт. Андыктан мээ баш сөөктүн ичинде абдан бош абалда шылкылдап калат. Мындайда башка сокку жай тийген учурда да мээ сөөк урчугуна катуу урунуп, кан тамырлар жарылып, кан уюп калышы мүмкүн.

МЭЭНИН БӨЛҮКТӨРҮ
– Мээ ичинен: маңдай үлүш мээ, чыкый үлүш мээ, төбө үлүш мээ, желке үлүш мээ, кара куш мээ, сүйрү мээ болуп алтыга бөлүнөт.

ООРУНУН БЕЛГИЛЕРИ

  • Баштын оорушу;
  • Көңүл айлануу, бир күндө 2-3 маал кусуу (кокус кусуу мындан ашык кайталанса, анда мээ катуу чайкалган болуп эсептелет);
  • Уйкусуздук.

Жогорудагыдай абал мээ жеңил чайкалган учурда 2-3 күнгө созулат. Эгер мындан узарып кетсе, анда мээ катуу чайкалган делет.

ДИАГНОЗ ЖАНА ДАРЫЛОО
– Диагноз. Мээнин чайкалуусун аныктоо үчүн рентгенге түшүү, көздүн түбүн текшертүү, ЭЭГ (электроэнцефалография) жана башкалар керектелет.
Дарылоо. Мээ катуу же жеңил чайкалса да дарылануу зарыл. Болбосо оорунун залалдары калып калат да, адамда өнөкөт баш оору пайда болуп, ишке жөндөмдүүлүгү начарлайт. Дарылоодо мээнин иштешин, мээдеги кан айланууну жакшыртуу жаатында дары-дармектер чектелет. Мээси чайкалган адам ооруканага жатуусу зарыл. Жаздыктын жапыз болгону оң. Тамак-аш чектелбейт. Дарылануу 7-10 күнгө созулат.


БАШ МЭЭНИН ЖАНЧЫЛУУСУ

ЖАНЧЫЛГАН МЭЭ КЫЗМАТЫН АТКАРА АЛБАЙ КАЛАТ
– Мээнин чайкалуусу сыяктуу эле мээнин жанчылуусу баштын сокку алуусунан же катуу нерсеге тийишинен келип чыгат.
Ордунан сүрүлгөн мээ сөөк урчуктарына катуу урунуп, жанчылат. Мээнин жанчылган жерлери өз кызматын аткара албай калат. Нервдер аралык байланыш бузулат. Айта кетчү нерсе, мээнин бөлүктөрү болот. Мисалы, бир бөлүк ойлоо, эс-тутум, сүйлөө, көрүү, угуу, жыт билүү, даам билүүгө жооп берсе, дагы бир бөлүк адамдын дем алуусуна, жүрөгүнүн согушуна жооп берет. Башкача айтканда, иштетет. Мээ жанчылып, кайсы бөлүккө доо кетсе, ошол бөлүк иштен чыгып, өз кызматын аткара албай калат. Мисалы, көрүү, угуу, жыт билүүгө жооп берген бөлүктөгү мээ клеткалары жанчылса, адам уга да, көрө да албай же начар угуп, начар көрүп калат.
Мээнин жанчылган жерлери шишийт. Кан тамырлар үзүлүп, кан уюйт. Уюган кандан улам мээ сөөккө батпай, катуу кысылат. Бул сөөктүн ички басымынын көтөрүлүүсүнө жеткирет. Адам убактылуу акыл-эсин жоготуп, башкача айтканда, амнезияга учурайт. Адам жаракатка учураганга чейинкилерин же жаракат алгандан кийинкилерин убактылуу унутуп коюшу мүмкүн.

БЕЛГИЛЕРИ

  • Адам бир күндө 5-6 ирет же андан ашык кусат;
  • Көзүнөн жаш куюлат;
  • Жарыктан көзү уялат;
  • Башы катуу ооруйт.

Эгер эки же андан ашык бөлүктөгү мээ клеткалары жанчылып, иштен чыкса, анда адам комага (узак убакытка акыл-эсин жоготуу) түшөт. Мындай учурда адамды дароо реанимацияга алпаруу зарыл.

ДИАГНОЗ
– Рентгенге же компьютердик томографияга тартуу, ЭЭГге тартылуу, анализдерди тапшыруу жана башкалар керектелет. Ооруканага адамды көп кыймылдатпай, жаткан абалында алпаруу кажет.

ДАРЫЛОО
– Мээ жанчылганда адам сөзсүз өз убагында дарылануусу зарыл. Кокус дарыланбаса, мээнин кайсы бөлүгүнө доо кеткен болсо, ошол бөлүгүнүн иштөөсү бузулган бойдон калат. Мисалы, адам дүлөй же сокур болуп калышы мүмкүн. Мындан тышкары талма оорусу келип чыгат. Дарылоодо антибиотиктер, мээнин иштөөсүн жана андагы зат, кан алмашууну жакшырта турган дары-дармектер, витаминдер жана башкалар сунушталат. Адам дарыланып чыккандан кийин да ишке жөндөмдүүлүгү 2-3 айга дейре начарлайт.
Эгер мээ өтө катуу жанчылып, гематома чоң болсо, анда операция жасалат.

ЭМНЕЛЕРГЕ ТЫЮУ САЛЫНАТ?

  • Мээ чайкалганда да, жанчылганда да адамга ичимдик ичүүгө болбойт (кымыз менен бозо да).
  • Ысыкта жүрүүгө, анын ичинде мончого же саунага барууга болбойт. Болгону, душта жуунууга уруксат.
  • Кара жумуш жасоого болбойт.

МЭЭ ТУУРАЛУУ

  • Орточо эсеп менен жаңы төрөлгөн ымыркайдын мээсинин салмагы 300 граммды, ал эми чоң адамдардын мээси 1,5 килограммды түзөт.
  • Мээ 10 миллиарддан ашык нерв клеткаларынан (нейрондордон) турат.

СТАТИСТИКА

  • Аталган бөлүмгө бир жылда 900-1000 чакты оорулуу түшөт.
    Булардын 70 пайызга жакыны мээнин чайкалуусунан, 20дай пайызы мээнин жанчылуусунан түшөт.
  • Орточо эсеп менен бир жылда 50-60 адамга операция жасалып, мээдеги уюган кандар алынат.

УЧУРДА...

Бөлүмдө 25 оорулуу бар.

  • Башына ок тийгендер – 2
  • Башынан таяк жеп түшкөндөр – 2
  • Автокырсыктан улам мээсине зак кеткендер – 3
  • Жыгылып, мээсине доо кеткендер – 4
  • Белгисиз бирөөлөрдөн таяк жеп түшкөндөр – 10
  • Машина уруп кетип түшкөндөр – 2
  • Эски жаракатынан улам кайра жаткандар – 2

Канымжан Усупбекова
kenesh@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(1)
27.04.2010. 00:46 
Тайпасы:
Комментарийлердин саны:
0
Катталган:
01-01-1970
Соӊку аракети:
01-01-1970 00:00
Жынысы:
Белгисиз
0
Ушундай кипкичинекей балдардын ооруп жатканын коргондо тим еле журогум жанчылып кетет.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: