time: 08:58 23-07-2017
Баннер
Супер-Инфодо жарнама
SUPER.KG порталында жарнама
Реклама в Супер-Инфо
Реклама на SUPER.KG
Архив
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
semetei

«КОРУК ТҮЗҮЛБӨСӨ ЭЧКЕМЕРДИН ТУКУМУ ҮЗҮЛӨТ»

№766 7-13-июль, 2017-ж.


Өткөн аптада интернетте сүрөтү менен тарап «кармалып, сатылып жатат» деген эчкемер Баткендин Таян айылында кармалбаганы тууралуу жазган элек. Бул ирет теманы улантып, кармалган эчкемер кантип бошотулганы жана «эчкемерлер жок болуп баратат» деген сөздүн канчалык чындыгы бар экенин тактап көрдүк.

«ЭЧКЕМЕРДИ ӨЗБЕК БАЛА ҮЙҮНӨ КИРГЕН ЖЕРДЕН КАРМАПТЫР»

Кубаныч Амиракулов, Курчап турган чөйрөнү коргоо жана токой чарбасы агенттигинин алдындагы жаратылыш ресурстарын коргоо департаментинин Баткен районундагы өкүлчүлүгүнүн адиси:
– Эчкемерди кармаган баланы Баткендин Таян айылынан таппаган соң Өзбекстанга кирдик. Эчкемер Фергана облусуна караштуу Рыштан (Риштан) районунун Чоң-Гара айылында экенин билип, ошол жакка бардык. Айыл башчысына жолуксак, ал бизди жандыкты кармаган баланын үйүнө алпарды. Биз барганда эчкемер колу-буту байланып, интернетте жарыяланган сүрөттөгү жигулинин ичинде жатыптыр. Көрсө, бала эчкемерди үйүнө кирип келгенде кармап, айыл башчысына айткан экен. Биз эчкемерди алып келип, Баткен районунун Чоң-Талаа айылынын четиндеги сөксөөлдөр (бадал же жапыз дарак) өскөн талаага коё бердик. Анын узундугу куйругуна чейин 1 метрдей чыгат. Менимче, ал Кыргызстан тараптан Өзбекстанга өткөн. Сатып жатышат деген калп экен. Турист орус аял кармаган баланы көрүп калып "сатасыңбы?" деп сураса, бала тамаша кылып "сатам" деп коюптур. Ошондон интернетке маалымат тараптыр.
Эчкемерлер мен иштеген Баткен районунун Ак-Турпак, Жаңы-Жер, Чоң-Талаа айылдарынын сыртындагы чөлдүү жерлерди мекендейт. Саны канча экенин билбейбиз.

Кубаныч Амиракулов эчкемерди Өзбекстандын Чоң-Гара айылынан таап, эркиндикке чыгарды.


«ЭЧКЕМЕРЛЕРДИН САНЫ БЕЛГИСИЗ»

Тынымсейит Жусумамбетов, Курчап турган чөйрөнү коргоо жана токой чарбасы агенттигинин алдындагы жаратылыш ресурстарын коргоо департаментинин адиси:
– Эчкемерлер Баткен, Кадамжай, Лейлек райондорунда жашайт. Өзгөчө Өзбекстан, Тажикстан менен чектеш аймактарда көбүрөөк. Саны канча экенин айта албайбыз. Анткени санак жүргүзүлгөн эмес. Бирок аталган райондордогу өкүлчүлүктөгү адистер аларды көзөмөлгө алып келишет. Кармалды, өлтүрүлдү деген факт буга чейин катталган эмес. Биздин департамент эчкемерлерди сактоо боюнча программа иштеп чыгып жатат. Эми бул келечектин иши. Эчкемерлерге мониторинг жүргүзүү үчүн өкмөттөн каражат бөлүнүп берилсе жакшы болмок. Биз май айынын аягында Лейлекке барганыбызда эчкемерлерди көргөнбүз.

«МАЛДЫН КӨБӨЙҮШҮ МЕНЕН ЭЧКЕМЕРЛЕР ЖОК БОЛУП БАРАТАТ»

Аскар Давлетбаков, Кыргыз улуттук Илимдер академиясынын биология жана топурак таануу институтунун омурткалуу жаныбарлар зоологиясы лабораториясынын жетекчиси, зоолог:
– Мурун эчкемерлер Талас, Чүй жана Фергана өрөөнүнүн (Ош, Жалал-Абад, Баткен облустарында) чөлдүү жана жарым чөлдүү аймактарында жашашчу. 1930-1940-жылдары өнөр жайларда анын терисинен кур, сумка, капчык жасашкан. Бул алардын санынын кыскарышына алып келген. Кийин териси колдонулбай калганы менен, малдын саны өсө баштап, эчкемерлер азая баштаган. Анткени эчкемерлердин жумурткаларын мал тепсеп жок кылууда. Жаңы конуштар көбөйүп, эл эчкемерлерди өлтүрүшүүдө. Элдик медицинада анын эти, териси дары дешип кармай берип, саны ого бетер кыскарууда. Айта кетчү нерсе, эчкемерден дарт айыкпайт.
1985-жылы эчкемерлер кызыл китепке киргизилген менен, аларды сактоо үчүн корук түзүлбөгөн. Саны канча экенин тактоо үчүн санак да жүргүзүлбөгөн. Андыктан өкмөттө аларды сактоо боюнча программа иштелип чыгуусу, корук түзүлүүсү зарыл. Өлкөдө эчкемерлерди изилдөөчү бир да адис жок. Жайыт комитети эчкемерлер тукумдап көбөйө турган мезгилин эске алып, ошол учурларда алар жашаган аймакка ири мүйүздүү малды жайганга тыюу салуулары керек эле. Эчкемерлер азыр Кадамжай районунда көбүрөөк. 10 жыл мурун Таш-Көмүрдөн көргөн элек. Азыр жок. Кадамжайда жейрендер дагы бар эле, дээрлик жоголду. 10-15 баш эле калышы мүмкүн. Демек, корук түзүп, жейрендер менен эчкемерлерди сактап калбасак, алардын тукуму үзүлөт.

Жейрен Кыргызстандын кызыл китебине кирген, жок болуп бара жаткан жаныбар.


«БИЗДИН АЙМАКТА ЖАШАШАТ»

Авахан Исраилова, Баткендин Кадамжай районунун Кыргыз-Кыштак айылынын тургуну, биология мугалими:
– Биздин айылдын четтеринде эчкемерлер бар. Сыртта эгилген шалылардын ичинен чанда көрүнүп калат. Саны канча экенин билбейм. Угушумча мурун дарылыкка деп атайын карматып кеткендер болгон. Мен өзүм аны кармап, сатып жаткандарды көрбөдүм. Билишимче эчкемердин эти менен терисин рак, тери ооруларында колдонушат . Айыктырабы, жокпу билбейм. Мектептин биология кабинетинде эчкемердин катырылган кеби турганы ырас. Аны 2008-жылы шалыга келчү суудагы суу тоскучка тыгылып, өлүп калган жеринен балдар алып келип беришкен. Ичин алып салып, кургатып кабинетке койгон элек. Сүрөткө ошол кепти кармап түшкөм. Эскирип, жыдыйын деп калды. Айыл элине эчкемер кызыл китепке киргенин, кармабоо керектигин айтып келем.

Авахан Исраилова эчкемердин катырылган кеби менен.


БАЗАРЛАРДА САТЫЛАБЫ?

"Баткендин эчкемерлерин кармап келип, базарларга алпарып өткөрүшөт" дегенди угуп, алар базарларда барбы, болсо канчадан алып, канчадан сатышат деп изилдеп көрдүк. Бишкектеги «Ош базары» менен «Аламүдүн базарына» барып, чындап эле ал жерлерден кичинекей эчкемерлердин кургатылган терилерин көрдүк. Сатуучулар "буларды Кытайдан, кээде Өзбекстан менен Тажикстандан алып келип өткөрүшөт. Баткендики келбейт. Кармашса камап салышпайбы?! Муну рак, тери оорусу менен ооругандар дарылыкка деп алып кетишет" деп бир ооздон жооп берип, менден кутулганча шашышты. Сатуучулар эчкемер чуусунан кийин Баткенден алынып келинип жатса да жашырып коюуда же чындап ал жактардан келбейт деп тыянак чыгарууга аргасыз болдук.

Канымжан Усупбекова
koom@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(5)
11.07.2017. 09:37 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
37
Катталган:
10-03-2016
Соӊку аракети:
11-07-2017 09:50
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кыргызстан
0
Бул кандай жанылык? Зыяны жокпу
13.07.2017. 04:45 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
11
Катталган:
28-09-2016
Соӊку аракети:
13-07-2017 05:15
Жынысы:
Белгисиз
0
Кескелдириктин бир туру,бирок чон.
Эчки эмер десе туура(анткени талаада жургон эчкинин сутун эмип алат экен,ошондон келип чыккан),эчкемер деген соз жок го.
13.07.2017. 12:05 
Тайпасы:
Конок
Комментарийлердин саны:
8
Катталган:
06-07-2017
Соӊку аракети:
19-07-2017 12:21
Жынысы:
Белгисиз
0
Кокустук болуп булар адамдарга кол салбайбы эмне кылат эми жандыкты олтуруп эле ташташ керек
15.07.2017. 11:34 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
36
Катталган:
05-05-2014
Соӊку аракети:
22-07-2017 21:40
Жынысы:
Белгисиз
0
Эчкини эмип таштайт.эмген эчкинин эмчегинен кан чыгып олуп калат.
16.07.2017. 22:42 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
10
Катталган:
02-01-2017
Соӊку аракети:
20-07-2017 21:30
Жынысы:
Белгисиз
0
Кандай гана коркунучтуу эчки туруп бере бекен тообо мынча туру суук
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 

Учурда 0 адам бул макаланы кароодо

Супер-Инфонун статистикасы

Макалалар:
19110

Колдонуучулар:
68962
Жаңы катталган:
Juma2017
Эң көп колдонуучу:
43614
02 февраль 2017 10:01
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2017 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда:
4,4809720516205