Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Эрнест Абдыжапаров: «КАРЫЗГА БАТКАНЫМДАН АРГАСЫЗ ЫРЧЫ БОЛГОМ»

№390 23-29-апрель, 2010-ж.


Бейне

Кыргыз кино искусствосунда канчалаган залкар режиссёрлор өткөн. Азыр да уучубуз куру эмес. Учурда көрүүчүнүн жан дүйнөсүн козгоп, мыкты тасмаларды жараткан режиссёрлор бар. Сөз ар кыл таланттын ээси, обончу, ырчы, сценарист, кинорежиссёр Эрнест Абдыжапаров тууралуу болмокчу.

Толук аты-жөнү – Эрнест Абды­жа­па­ров.
Туулган жылы – 1961-жыл, 27-февраль.
Фильмдери – «Менин пирим – Ал­мамбет», «Таранчы», «Беш-Терек», «Айыл өкмөтү», «Боз салкын», “Уурунун махабаты”, “ГАИшниктер”.
Сыйлыктары – Дүйнөлүк ар кыл кино­фестивалдардын 40ка жакын байгесинин ээси. Ошолордун ичинен 6 жолу баш байгени алган.
Кыялы – Ысык-Көлдүн жээгинде кыргыз Голливудун түзүү.

БАЛАЛЫКТАГЫ КЫЯЛ
Мурункуларкедей-дыйкандын үй-бүлөсүндө төрөлгөмдеп мактанышчу экен го. Мен болсом студенттин үй-бүлөсүндө төрөлгөм”,- дейт агай тамашалап.
Ата-энеси студент болгондуктан, Эрнест агайды ымыркай кезинде чоң энеси айылга алып кетет. “Ал кезде биздин айылда болсо 2-3 үйдө телевизор бар болчу. Ошол үйлөрдүн бирине барып, куду кинотеатрдагыдай кырка тизилип отуруп алып, дем тартпай кино көрчүбүз. Балалык кыялымдаушундай укмуш кинолорду тарткан адам кандай болду экен?” деген таңыркоо, суктануу боло турган”,- деп эскерет балалыгын.

“МАЯНАМДЫ ЧОГУЛТУП, КАМЕРА САТЫП АЛГАМ”
Кыялына жетүү Эрнест мырза үчүн оңойго турган эмес. Ал кезде искусствонун борбору болгон Москвадан окуу жөнөкөй үй-бүлөнүн баласынын колунан келе турган иш эмес эле. ВГИИКке Кыргызстан боюнча эки гана орун бөлүнүп, ал дагы тааныш аркылуу тандалчу. Кыйытып айтса, ата-энеси режиссёрлукту аракечтин же бекерпоздун иши дегендей кылып көп көңүлдөнбөй коюшат. Бирок көздөп алган максатынан артка кайтпаган Эрнест бир кезде кыялына жетерин билген экен.
Музыкалык факультетке тапшырып, бир жылдан соң аны таштап салдым. Анткени баары бир режиссёр болом деген оюм бар эле. Ошондуктан киного сценарий жазганды үйрөнө берейин деп орус адабияты факультетине тапшырдым. Бул жылдары мен иштебеген иш калган жок. Жолчу, куруучу, сатуучу, мугалим, музыкант, официант болуп, айтор, көп ишти аркаладым. Эсимде, жолчу болуп иштеп жүргөнүмдө маянамды чогултуп, кинопроектор, видеокамера, монтаждоо аппаратын сатып алгам”.
Режиссёр болуу тилеги аны тынчытпай, 27 жашында Москвага окууга жолдомо алат. Бирок өтпөй калат.

СЕКТА МҮЧӨСҮ ЭМЕС
Мусулманчылык милдетин аткарып, мүмкүнчүлүк болгон кезде намаз окуп, куран да түшүрөт. Куранды жакшы окугандыктан, киностудияда Молдоке деген атка конгон. Эл “Эрнест сектага кирип алыптыр” деген да ушактарды айтып жүрүшкөнүнө жөн гана жылмайып коёт. Анткени эч кандай сектага кирген эмес.
Мен өзүмдү мусулманмын деп эсептейм. Бирок мусулманчылыкка караганда кыргызчылыкты көбүрөөк аркалайм. Ошол эле учурда Рон Хаббардын саентология боюнча диний философиясын турмушумда курал катары колдоном. Ал жакта эч кандай табынуу, сыйынуу жок. Акыл-күчүңдү пайдалуу сарптоону үйрөткөн рухий институт. Ага катышканымды эч кандай күнөө деп эсептебейм”,- дейт агай.

– Агай, кино дүйнөсүнө кантип аралаштыңыз?
– Жогоруда айтып кеткендей, кино багытында билим ала албай калгандан кийин Сары-Жазда мугалим болуп иштеп жүрдүм. 1988-жылы биротоло кино тартууга бел байлап, алгач киностудияга администратор болуп орноштум. 1993-жылга чейин сценарист, ассистент, редактор болуп эмгектендим. Актан Арым Кубат “Селкинчек” тасмасын тартканда сценарийди мен жаздым. Ошол эле учурда уюштуруучулук жактан да көмөктөшүп, фильмдин музыкасын жазып бергем. Ал өз кезегинде мага ыраазы болуп, алгачкы кыска метраждуу тасманы тартканга уруксат алганга колдоо көрсөттү. Актан “жеңсең – сенин жеңишиң, тарта албай калсаң – өзүңдүн шоруң” дегендей кылды.
Ал “Менин пирим – Алмамбет” деген алгачкы тасмам эле. Тасманы тартууга оператор да, үн оператору да барбай койду. Чамамда, “ушул баланын колунан эмне келет?” дешти окшойт. Колума техникаларды карматып, теңсинбей кетип калышты. Мен алардын үстүнөн арыздансам, “тарта албайсың” деген шылтоо менен фильмди алып коюшканы турат. Ошентип, тобокелге салдым да, мурун фотограф болуп иштеген теңтушумду чакырдым. Тасма даяр болгондо бизден Эл аралык “Белые ночи” деген фестивалга 7 тасма жиберилип, жалгыз менин тасмам тандалып калды. Андан соң Германияга, Японияга, Голландияга чакырык алдым. Ушундан кийин киностудиядагылардын мага болгон мамилелери оңолуп, мени режиссёр катары таанып калышты. Кийин “Таранчы” аттуу тасма тарттым. Бул тасмамдын да кыдырбаган өлкөсү калган жок. “Менин пирим – Алмамбет” мага киного жол ачса, “Таранчы” атымды чыгарып, мени көп жылдар бою багып жүрдү.
– Учурда казактар, орустар менен көп иштешип жатасыз. Сизди аларга тарттырып жибербейбизби? Анткени биздин кээ бир таланттуу актёрлор, режиссёрлор да азыр чет жакта жүрүшпөйбү...
– “Боз салкынды” тартканга казактар жардам беришкен. Ал эми алар жардам сураганда мен “Арман калаа” сериалын тартып бердим. “Уурунун махабатынан” кийин орустар менен иштешип, “ГАИшниктер” деген сериалды бүтүрүп жатам. Мекенимден башка жакка биротоло кетүү таптакыр оюмда жок.
– Кино тартуу бизнеске айланып бараткансыйт. Чала иштелген жеңил кинолордун көбөйүп жатканына кандай карайсыз?
– Өз көмөчүнө күл тарткан мындай заманда кандай болсо да кино тартып жаткан адамга орден тагат элем. Тасма тартууга кеткен чыгым, уюштуруу, анын түйшүгүнө адам чыдай албайт. Акча жасоонун кино тартуудан башка жеңил жолдору бар. Менин оюмча, кино тартууга белсенген адамдын көкүрөгүндө уюган бир нерсеси болот. Башкача айтканда, чымыны бар.
Ал эми чала тартылып, элдин жүрөгүнө жетпей калган тасма – ошол тарткан адамдын жеке трагедиясы. Анткени анын айтайын деген оюн эл түшүнбөй калды. Бизде жакшы тасмалар да тартылып жатат. Жакында эле “Байланыш”, “Талак” деген фильмдерди көрүп, балдарга ыраазы болуп кайттым. Техникалык жактан аксаганы менен, айтайын деген ою билинип турат. Демек, режиссёрдун эмгеги текке кеткен жок.
– Кийинки кездерде ырчылык талантыңыз бар экенине күбө болуп жүрөбүз. Ырчылык сиз үчүн…
– Ишенесиңби, сахнада туруп ырдоо үч уктасам да түшүмө кирген эмес. Майрамдарда өзүм жараткан обондуу ырларымды ырдап калчумун. “Кимдики, сонун ыр экен?” деп сурагандарга “бир досум чыгарган” деп койчумун. Бир жолу “Аура” тобу менен коньяк ичип отуруп чечиле кетип, өзүмдүн ырларым экенин айтып алгам. Ошондон кийин аталган топ ”Жол” жана “Саратан” деген ырларымды жаздырып алып ырдап жүрүштү. Бирок ара төрөлгөн баладай болуп, алар аткарган обондуу ырларым көңүлүмө арзыган жок. Кийин “Айыл өкмөтү” тасмасын тартып жатканда “Саратан”, “Жол” аттуу ырларыма өзүм жаккандай аранжировканы ошол эле топтун балдарына жасаттым. Бул тасманы эл жакшы кабыл алып, катышкан артисттер, куудулдар болуп концерт өткөрмөй болдук. Концертти уюштурууда тажрыйбамдын жоктугунан катуу банкрот болдум. Эмне кылам деп башымды мыкчып отуруп, абалдан чыгуунун бир эле жолун таптым. Ал жеке концертимди берүү болчу. Аябай даярданып өткөргөн концертим жакшы өттү. Ошентип, эңсеп эмес, аргасыздан ырчы болуп калгам.
– Жашоодо өзүңүзгө ишенгендей ишенген ада­мыңыз барбы?
– Албетте, келинчегиме, апама ишенем. Бирок чоң энеме ишенгендей, ал кишиге берилгендей эч кимге берилген жокмун. Эмнегедир ушул кишинин орду жүрөгүмдө өзгөчө экенин дайыма сезип турам.
– Үй-бүлөңүз тууралуу айтып кетсеңиз…
– Келинчегим – Нургүл, көлдүк, бир көргөндө ашык болуп, бир жыл артынан чуркагам. Сунушумду кабыл албай койгондо аргасыз ала качып кеткем. Ошентип, 25 жылдан бери турмуштун ачуу-таттуусун бирге тартып келе жатабыз. Үч кызым, бир уулум бар. Уулум Санжар менин жолумду улап кино тартканга шыктанып жүрөт. Ичимден сүйүнүп калам.

РЕЖИССЁР ТУУРАЛУУ СИЗ БИЛБЕГЕН ФАКТЫЛАР

  • Алгачкы сүйүүсү 8 жашында айылдашына арналган.
  • Биринчи жолу ашыктык катын 17 жашында жазган. Бул кат биринчи да, акыркы да сүйүү каты болгон.
  • Биринчи тасмасын 32 жашында тарткан.
  • Жакшы көргөн жаныбары – мышык.
  • Кичинесинде режиссёрлуктан башка автожарышчы болгусу келген. Ошондуктанбы, кинолордогу машина менен болгон трюктарды өзү аткарат.

Нуржамал Жийдебаева
koom@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(8)
26.04.2010. 12:57 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
19-12-2009
Соӊку аракети:
09-06-2010 20:23
Жынысы:
Белгисиз
0
uchurdagy en mykty rejiser.Agabyzdyn kinoloru ar daiym aiyrmalanyp turat."Uurunun mahabaty"tasmasyn kai jerden alsa bolot?
26.04.2010. 13:32 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
43
Катталган:
04-11-2009
Соӊку аракети:
02-10-2013 22:20
Жынысы:
Белгисиз
0
Ырдаганын элестете албадым
26.04.2010. 17:52 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
16
Катталган:
04-04-2010
Соӊку аракети:
28-06-2010 19:49
Жынысы:
Белгисиз
0
7 апрелдеги болгон окуяны тартсаныз сонун болот еле мен сизге ишенем екатеринбруг.
27.04.2010. 15:31 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
11
Катталган:
16-03-2010
Соӊку аракети:
23-06-2010 17:07
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
италия
0
мага бут кинолору жагат, эн мыкты режиссер. ушундай жакшы кинолордон кобойто чыгара бериниз!
28.04.2010. 03:19 
Тайпасы:
Комментарийлердин саны:
0
Катталган:
01-01-1970
Соӊку аракети:
01-01-1970 00:00
Жынысы:
Белгисиз
0
Ишинизге ийгилик!
28.04.2010. 10:05 
Тайпасы:
Комментарийлердин саны:
0
Катталган:
01-01-1970
Соӊку аракети:
01-01-1970 00:00
Жынысы:
Белгисиз
0
ишинизге ийгилик ар дайым ден-соолугунуз чын болуп кыргыз элин дуйного таанытып журо бериниз.
29.04.2010. 12:08 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
19-02-2009
Соӊку аракети:
25-08-2018 08:51
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Джал
0
Эрнест байкени мен абдан сыйлайм. анткени Эрнест байкеге окшош адамдар бар учун дуйнодо кыргыз бар экени белгилуу болуп турат!!!!
30.04.2010. 16:34 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
19
Катталган:
16-05-2009
Соӊку аракети:
12-08-2010 15:57
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кыргызстан
0
"Апандын созун угуп уйдон чыкпай калдынбы" деген ыры жагат барынан )))
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: