Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

БАЛАҢЫЗДЫ ТУУРА ЭРКЕЛЕТҮҮНҮ БИЛЕСИЗБИ?

№771 11-17-август, 2017-ж.


Баланы эркелетпей чоңойтууга болбойт. Бирок ата-эне сүйүү менен эркеликтин ортосундагы көрүнбөгөн чекти билгени оң. Кантип туура эркелетүү керек экендиги боюнча балдардын психологу Карлыгаш Акимкулова кеңеш берет.

1.
Наристеңиз төрөлүп 2 жашка чыкканга чейин "колуңа алба, эрке кылып аласың" деген сөздөрдү укпаңыз. Наристе али эркелегенге аң-сезими жете элек.

2. 2 жашка чыккандан баштап "болбойт", "жок" деп түшүндүрүү зарыл. Баланын "мен бул үйдүн падышасымын" деген түшүнүк алышы туура эмес. Үйүндө баары уруксат берилип, жок дегенди билбей калган балдар теңтуштары менен тил табышып, бакчага, мектепке көнүп кетиши оор.

3. Көп оюнчук алып бербеңиз. Бирин кармап функциясын түшүнгөнчө, экинчиси кызык көрүнөт, аны кармалаганча үчүнчүсү... Тез тажап, көңүлдү бир нерсеге толук бурууга үйрөнбөй калат. Бала үчүн 3-4 даана такай ойной турган, сүйүктүү оюнчугу болгону жетиштүү.

4. Гиперкамкор болбоңуз. "Мен кылып коём" деп жатып ата-эне баланын өз алдынчалыгын чектеп салышат. Аяп аркасынан дайым сиз жүрсөңүз бала даярга көнүп калат. Баланын каталарын алдын алуу үчүн жан далбастабаңыз. Бүгүн жыгылдыбы, эртең ал жерден абайлап өтөт.

5. Учурда мигранттар балдарын ата-энесине же туугандарына таштап кетүүдө. Же ата-эне күнү кечке иштегенге мажбур, баласына жетишерлик убакыт бөлө албайт. Өздөрүн күнөөлүү сезип, балдарга кымбат баалуу белектерди жөнөтүп же чөнтөгүнө көп акча беришет. Ага акча асмандан жаабай турганын, эмне үчүн анын жанында көп боло албай жатканын жай, ишенимдүү түшүндүрүп койгону оң. Жашына жетерлик камсыздаңыз, ашыкча кереги жок. Өзүңүздү күнөөлүү сезбеңиз, бала аны дароо сезип, сиздин үстүңүздөн манипуляция кыла баштайт.

6. Толук эмес үй-бүлөдөгү балдар үчүн да ата-эне (көбүнчө апалар) өздөрүн күнөөлүү сезип, болгон убактысын, акчасын, айрым учурда жеке жашоосун да курмандыкка чалат. Сиздин курмандыгыңыз баары бир атасынын ордун толуктай албайт. Бул тагдыр экенин, бала эч кимден кем эмес экенин айтып түшүндүрүү керек. Аны ийримдерге катыштырып, потенциалын өстүрүңүз, жакшы кийим, жаңы телефон, кымбат машина эмес, психологиялык жактан туруктуулугун камсыздаңыз.

ЭМНЕЛЕР АШЫКЧА ЭРКЕЛЕТҮҮГӨ ЖАТПАЙТ?

  • Бала үчүн чогуу өткөргөн убакыт эч качан көп болбойт. Кошулуп ойноңуз, иш кылып жатканда жаныңызга алып алыңыз, бир жагынан үйрөнүп, экинчи жагынан өзүн керектүү сезет.
  • Китеп окуп, жомок айтып бериңиз, зоопаркка, киного чогуу барыңыз.
  • Бала менен көп сүйлөшүү керек. Эч качан суроосун жоопсуз калтырбаңыз. Өзүңүздүн эмоцияңызды, кайсы бир учурда кабыл алган чечимдериңизди, күлкүлүү окуяларыңызды, биринчи сүйүүңүздү айтып бериңиз. Ал үчүн өтө кызык болот жана турмуштук сабак алат. Эң маанилүүсү, сизге ишеними артып эртең бир жаман окуяга туш келсе, алгачкы оюна келген адамы сиз болосуз.
  • Үй-бүлөдөгү атмосфераны жаңыртып туруңуз. Жайлоогобу, көлгөбү, чет өлкөгөбү чогуу чыкканга аракет кылыңыз. Балаңыздын дүйнө таанымы кеңейип, өз алдынча болуусуна жардам бересиз.
  • Көп кучактаңыз, жүзүнөн сүйүңүз, мээрим төгүңүз. Кеминде баланы 1 күндө 7-8 жолу кучактап турсаңыз, психологиялык абалы туруктуу болот. Балаңыз канча жашта болсо да сүйүүңүздү билдириңиз. Бул эч качан ашыкча болбойт.
  • Балаңыздын бала бакчада болобу, мектепте болобу маселелерин чогуу талкууга алыңыз. Ортодон чогуу чечим чыгаргандан бала кандай абал болсо да чыкса болорун үйрөнөт.

ЖОК ДЕП АЙТУУНУН ЖОЛДОРУ

Айрым учурда балага жок деп айтуу ата-эне үчүн оор болот. Кааласа, асмандагы айды да алып бергенге даяр. Бирок бул бала үчүн зыян. Андыктан жок дегендин жолун да билиңиз.

1) Тыюу салганда "жок" деп жай, бирок ишенимдүү түрдө бекем айтыңыз. Антпесеңиз, бала кайрадан уруксат берет экен деп ар кыл жоруктарды көрсөтүп, булкулдап же көзүн жашылдантып баштайт. Жол бербеңиз.
2) "Жок дебедим беле" деп какшанып кечке айтуунун кереги жок. Мүмкүн болушунча бул сөздү аз колдонгонго аракет кылыңыз. Болбосо балага көнүмүш болуп, реакция кылбай калат.
3) "Жок" дедиңизби, ошол сөзгө бекем туруңуз. Бир жолу "мейли" деп койсоңуз, бала экинчи жолу да болот экен деп ойлонуп калат.
4) Урушуп, уруп тыюуга мүмкүн эмес. Анын ордуна болбойт деген нерсени өзүңүз да кылбасаңыз ага көбүрөөк таасир берет. Мисалы, "сен телефонду чукулаба, болбойт" деп туруп өзүңүз телефон чукулап отурсаңыз, ал нерсе балага таасир бербейт. Балага өзүңүз да үлгү болуңуз.
5) Айрым учурда "жок, болбойт" дегендин ордуна башка нерсени сунуштасаңыз көңүлү ага бурулуп, сураган нерсесин унутуп калат.

ЖЫЙЫНТЫК

  • Кыз бала эрке болуп калса, турмушка чыкканда маселе жаралат. Башка үйдүн шартына көнүшү оор болот. Ата-энесинин камкордугунан чыга албай өз алдынча жашап кете албай кыйналышат. Кыздарды кичинесинен аялзатынын эң негизги функциясы мээримдүүлүккө, сабырдуулукка, үй-бүлөлүк мамилени, бала кароону үйрөтүү зарыл.
  • Эркек бала эрке болсо, даярга көнсө, жашоодо ордун таап кеткенге оор болот. Биринчи эле турмуштук сыноодон сынып жеңилип берет. Ичип же жаман чөйрөгө кошулуп кетиши мүмкүн. Өмүр бою жанында эркелетип жүрө албайсыз, кайсы бир учурда коё берүүгө туура келет. Ошондо бала турмушка таптакыр даярдыксыз болуп калат. Эркек балдарга көбүрөөк кара жумуш аткартып, акча тапканга, жоопкерчиликке, өз алдынча болгонго, оор абалдарга туруштук бергенге үйрөтүү керек.

КАЙСЫ УЛУТ КАНДАЙ ТАРБИЯЛАЙТ?

АРАБДАРДА
– балдарга сүйүү жана мээрим көрсөтүү, жүзүнөн сүйүү сүннөт. Мухаммед (С.А.В.) пайгамбар "Балдарыңарды көп өпкүлө, ар өпкөн сайын бейиштеги даражаңар жогорулайт"деген сөздү бекем тутунушат. Ислам дининде жазалоо катары колго жана далыга акырын чаап койгонго уруксат берилген.

ЕВРЕЙЛЕР – баланын көзүнчө акча тууралуу аз же таптакыр сүйлөшпөйт. Наристеде дүйнөдө бардык нерсени акча чечет деген ой жаралбашы керек дешет алар. Кичинесинен балдардын каалабаган нерсенин аткартышпайт, бирок өзү каалап кылганы туура эмес болсо жаза колдонушат.

ЯПОНДОР – балдарга өтө камкор, уруп жазаламак турсун 5 жашка чейин балага үн көтөрбөйт. Билимине кичинесинен кам көрүшөт. 3 жашынан баштап тамгалап окуганды үйрөтүшөт. Музыка, табият сүйүү, достук мамилелерине көп көңүл бурушат.

КЫРГЫЗДАРДЫН – эзелтеден келе жаткан тарбиясы "баланы жашынан, аялды башынан" деген макалдын негизинде. Кичинесинен эркек балага жоодон коргонушту, кыздарына ыйбаалуу болууну, үй тиричилигин кылганды үйрөтүшкөн. Үйдүн улуусу тамактан ооз тиймейин, башкалар күтүп турган. Балдар көз менен башкарылып, ашыкча сөз сүйлөнгөн эмес. Ата-эненин балага болгон сүйүүсүнөн да баланын ата-энеге болгон сый-урматы күчтүү болгон. Кыргыздардын мурунку тарбиялоо ыкмасын карап койсок ашыкча болбостур.

Нуржамал Жийдебаева
kenesh@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  21 
Комментарийлер(11)
15.08.2017. 11:55 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
20
Катталган:
12-04-2013
Соӊку аракети:
13-02-2018 19:32
Жынысы:
Белгисиз
+9
Кызым 1 жарым жашта. Жок же Болбойт деп койсом жата калып ыйлайт, окунобуз баарын айтканындай жасап кондургонубузго.
16.08.2017. 20:57 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
120
Катталган:
19-03-2014
Соӊку аракети:
18-07-2018 08:01
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Лейлек
0
Жалгыз бой ата эне кантип тарбиялоо керектиги тууралуу макала бар эле,ошонун ссылкасын берип койгулачы!?
16.08.2017. 21:15 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
273
Катталган:
16-02-2014
Соӊку аракети:
01-03-2018 13:18
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
+10
Мен Ата энем бар туруп омурумдо эркелеп коргон эмесмин. Болотго кыз бала апасын кучактап эркелеп башын тошуно коюп менде андай нерсе болгон эмес. Ошондой маалда эмне сезим болот Мен билбейм. Кичинекей кезимде бир да оюнчугум жок чонойгом. Мен келечекте балдарымды эркелетем менде болбогон нерсе балдарымда болот.
17.08.2017. 15:07 
Тайпасы:
Конок
Комментарийлердин саны:
21
Катталган:
24-05-2017
Соӊку аракети:
30-08-2017 21:55
Жынысы:
Белгисиз
+3
Мен балдарымды эркелеткенде кучактап,аттарын турлоп айтып ырга обонго салам.Билбейм бирок даярданбайм,озунон озу кайрыктар келип калат.М:Ай кун асман шоколад,менин балам мармелад деген сыяктуу ).
Чын журоктон чыкса баары болот
18.08.2017. 05:15 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
156
Катталган:
06-02-2017
Соӊку аракети:
07-11-2018 14:25
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
убактылуу жашоодо!!!
0
Менин балам да эрке ото эле чон ата чон энелери айтканын кылышат.Ыйманын берсин Аллахым
18.08.2017. 17:15 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
66
Катталган:
13-08-2017
Соӊку аракети:
13-11-2018 20:16
Жынысы:
Белгисиз
+1
Балдарды жаштайынан билимге суугарып башташ керек.
19.08.2017. 09:57 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
24
Катталган:
16-03-2017
Соӊку аракети:
13-11-2018 11:34
Жынысы:
Белгисиз
+5
балдарыбыз аман болсун
29.12.2017. 15:39 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
5
Катталган:
09-04-2012
Соӊку аракети:
24-04-2018 10:11
Жынысы:
Белгисиз
0
Чон кызым эки жарым жашта кээде катуу урушуп же туртуп коем. Кайра боорум ооруп аяп кетем неге анттим деп? Кичине кызым беш айдан отту. Торогондон кийин аябай стресс болдум ошого нерв чыдабай калат экен.
06.01.2018. 21:12 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
17
Катталган:
21-01-2017
Соӊку аракети:
20-01-2018 19:34
Жынысы:
Белгисиз
0
Менин уч балам бар улуу балам 9да мен да учунчумду торогону стресс бп балдарымды коп урушам бирок менин тарбиям туурале экен бияк мн кызым 2ге чыкты чыры жок кой дегенге конот. Кээ бир ата эне барго бироонун колунан ыйлап атат берип турчу деп алып берип коюшат ошондойлор жакпайт.
10.03.2018. 01:33 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
90
Катталган:
26-11-2016
Соӊку аракети:
13-11-2018 01:32
Жынысы:
Белгисиз
0
Админ бизде балдар психологуна суроо берип жооп алса болобу? Ссылка диберинизчи суранам
05.09.2018. 06:24 
Тайпасы:
Конок
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
29-06-2018
Соӊку аракети:
05-09-2018 13:21
Жынысы:
Белгисиз
0
Биз дагы кичинебиз эрке жоокко конбойт чонубуз апам менен жашаганга бизге анча кошула бербейт
Кичинебиз озубуз менен Москвада эрке
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: