Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

КРЕДИТТЕРДИ КАЙРА КАРЖЫЛООНУН КҮНГӨЙ-ТЕСКЕЙИ

№771 11-17-август, 2017-ж.


Кредит алуучулар үчүн кийинки кезде бир кыйла жеңилдиктер каралып, улам жаңы ыңгайлуулуктар сунушталып келет. Ал кызматтардан пайдалануу үчүн болгону банктан алган каражатты туура пайдаланып, ак ниеттүүлүк менен кайтарып берүү талап кылынат. Бул ирет сөз кылайын деген маселе да керектөөчүлөрдүн насыя алуусу, тагыраак айтканда, кредитти төлөп берүү үчүн кайрадан каржылануу мүмкүндүгү тууралуу болмокчу. Мындай иш-чаралар ишкерлер менен жарандарга иш жүзүндө канчалык жеңилдик берет? Кайра каржылоонун оң жана терс жактары кайсылар? Ушул сыяктуу суроолорго Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын Инспектрлөө башкармалыгынын керектөөчүлөрдүн укугун коргоо бөлүмүнүн жетектөөчү инспектору Адилет Нурланов жооп берди.

– Алгач кайра каржылоо деген эмне, ушуга токтолуп кетсеңиз...
– Кайра каржылоо – бул иштеп жаткан кредитти жагымдуу шарттарда жаңы насыянын жардамы аркылуу жалпы же жарым-жартылай кайтаруу. Силер бул кызматты пайдаланыш үчүн өзүңөр тейленип жаткан банкка же болбосо башка банктарга кайрылсаңыздар болот.
Кайра каржылоо – кардардын насыялык жүгүн олуттуу азайтуу жана алардын маселелерин чечүүгө мүмкүнчүлүк берип, натыйжалуу, ыңгайлуу курал болуп саналат. Бирок чечим кабыл алуудан мурда кредиттик мекемелердин бардык шарттарын карап чыгып жакшылап таразалап, ушундай кредит алуу пайда алып келерин аныктоосу зарыл.

– Кайсы учурда кардар кайра каржылоо кызматынан колдоно алат?
– Кардар адатта кайра каржылоо үчүн банкка тиешелүү болгон бир нече себептер менен кайрылышы мүмкүн. Айтсак:

  • Буга чейин берилген кредиттин шарттары жана талаптары катаал болгондо;
  • Бир нече кредиттерди бир кредитке байлоо зарылдыгы чыкканда;
  • Күрөөдөгү мүлкүн бошотууда;
  • Акча каражатынын басымдуу бөлүгүн алууда;.
  • Алынган кредиттин валютасын алмаштырууда;
  • Кредит боюнча ай сайын төлөмдөрүн кыскартууда.

Жогоруда атап өткөн жагдайлардын эң кеңири кездешкени – бул буга чейин берилген кредиттин шарттары жана талаптары катаал болгон учур. Адатта кредит боюнча банкка ашыкча пайда өтө эле жогору пайыздык чендер же ири комиссиялар менен түшөт. Бул шарттар кардарларга шашылыш түрдө акчага муктаж болгон учурда пайда болот. Жагдай жакшыра баштаганда кардар кредит боюнча оорчулукту азайтууга жана келишимдин шарттарын жакшыртууга аракеттенет.
Ал эми бир нече кредитти бир кредитке байлоо боюнча айтсак, кайра каржылоо схемасы кредит боюнча төлөмдөрүн көзөмөлдөп туруш үчүн гана эмес, ай сайын кредиттик төлөмдөрдү азайтууга жана мөөнөтүн узартууга мүмкүнчүлүк берет. Андан тышкары дагы бир кредит алууга шарт түзүлөт. Бириккен кредиттер алдын ала төлөнүп, кардардын кредиттик тарыхына жакшы таасир калтырат.

– Сиз мындан башка дагы бир нече жагдайдын түрүн санап өттүңүз эле, аларга да токтолуп түшүндүрмө бере кетсеңиз. Мисалы, мүлктү күрөөдөн бошотуу жагдайы кандай учурда талап кылынат?
– Күрөөдөгү мүлктү бошотуу жагдайы көбүнчө банкка күрөө катары керектөөчүлөр ири ишканасын же болбосо унаасын өткөрүп беришкенде каралат. Анткени кээде аларды сатуу же алмашуу зарылдыгы келип чыгат. Мына ушундай болгон учурда күрөө менен кандайдыр бир иштерин жүргүзүүгө мүмкүн эместигинен, күрөөнү бошотуш үчүн кардар карызды толук төлөп бүткөнгө чейин күтүүсү зарыл. Ал эми кардар кредитин кайра каржылай турган болсо, ал кредит боюнча карыздарын толугу менен жаап, күрөөдө турган мүлкүн бошото алат.
Мындан сырткары акчанын көпчүлүк бөлүгүн алуу жагдайына токтолсом. Кардардын бир нече чакан кредиттери бар болгон болсо, анда банк кардарга жаңы кредит берүүдөн баш тартуусу мүмкүн. Ал эми кайра каржылоо учурдагы иштеп жаткан кредиттерди кайтарып берүүгө мүмкүнчүлүк берет да, кардар жеке муктаждыктарына иштетүү үчүн зарыл болгон акча каражаттарын ала алат.
Ошондой эле алынган кредиттин валютасын алмаштыруу жагдайы да бар. Чет өлкө валютасынын кескин кымбаттап кетиши кредит боюнча төлөмдөрдүн суммасына таасирин тийгизет. Кайра каржылоо программасынын сунушу менен кардардын учурдагы кредитинин валютасын өзгөртүүгө жана башка жагымдуу шарттарды сунуштоого болот.
Ал эми кредит боюнча ай сайын төлөмдөрдү кыскартуу жагдайы кардардын каржылык мүмкүнчүлүктөрү начарлаган учурда кредит мөөнөтүн узартуу жана кредиттик жүктү азайтуу үчүн кайра каржылоо программасы сунушталат. Анын натыйжасында айлык төлөмдөр кыскартылып, кардардын кредиттик тарыхына терс таасирин тийгизбейт.

– Кайра каржылоонун дагы кандай жагымдуу жактары бар?
– Негизги жакшы жактарын карап көрсөк, кайра каржылоонун натыйжасында:

  • Карыз алуучунун кредиттик жүгүн, пайыздык чендерин, айлык төлөмдөрүн төмөндөтүү жана кошумча жыйымдарын кыскартуу менен азайтылат.
  • Кайра каржылоонун арызы болушунча кыска мөөнөттө каралат, анткени кардардын кредит боюнча төлөмдөрү ар бир ай сайын төлөнүп жана кредит боюнча калдыгы улам алмашып туруусу эске алынып, кайра каржылоочу банк берилүүчү кредиттин суммасын эртерээк санап чыгуусу зарыл.
  • Кайра каржылоо үчүн арыз карап чыгуу тартиби жаңы берилүүчү кредит долбооруна салыштырмалуу жөнөкөй.
  • Кайра каржылоо күрөөдө турган мүлктү бошотууга мүмкүнчүлүк берет.
  • Кайра каржылоо менен кардар башка кредиттик мекемелердеги бир нече кредитти бириктирип алууга, ошону менен бирге төлөмдөрдү азайтуу үчүн мүмкүнчүлүк алат.
  • Кредитти мөөнөтүнөн мурда төлөө аркылуу кардардын кредиттик тарыхын жакшыртууга мүмкүнчүлүк берет.


– Кайра каржылоонун кандай терс жактары бар же жокко эсеби?
– Албетте, кайра каржылоонун терс жактары дагы бар. Аларга токтоло турган болсок, мисалы, мурдагы кредиттин өлчөмүн, төлөмүн төмөндөтүү менен кардар бир нече жоготууларга учурашы мүмкүн. Ал үчүн кайра каржылоонун пайдасын алдын ала эсептеп чыгуу зарыл. Мындан сырткары эгерде мурунку келишимдеги кредитти мөөнөтүнөн мурда кайтарып берүү боюнча мораторий бар болсо, ал кредиттик туумдарды жана айып пулдарды белгиленген өлчөмдө кайра каржылоо келишиминде камтылышы мүмкүн. Ошондой эле көптөгөн документтерди топтоо зарыл болот. Мында стандарттуу документтердин пакетин эле эмес, карыз берген банктын эсептерин, билдирүүлөрүн чогултуп чыгуу керек. Дагы бир жагымсыз көрүнүш катары банк кардарга татаал талаптарды коюшун айтсак болот. Анткени мурдагы насыянын төлөмдөрүн бир аз кечиктирүү болсо эле банк кардарга кайра каржылоодон баш тартып коюшу мүмкүн. Кайра каржылоо кредиттери кардардын финансылык абалы начарлап кеткен учурда дагы берилбейт.

– Кредитти кайра каржылоо зарылбы?
– Кредитти кайра каржылоо зарыл деле эмес. Бул ар бир кардардын жагдайына жараша болот. Ошондуктан биз дайыма сунуштап келебиз, кредит алуудан мурда сөзсүз бардык оң жана терс жактарды таразалап, андан кийин гана кредитти алуу зарыл деп. Албетте, банктардын башка көптөгөн сунуштары сыяктуу эле, кайра каржылоо кардардын тандоосуна коюлат. Бирок тандоо кылуудан мурун биринчи кезекте жок дегенде жөнөкөй эсептөөлөрдү жүргүзүү зарыл. Эгерде андай эсептөөлөрдү өзүңүз өз алдынча жүргүзө албасаңыз, анда түздөн-түз банк кызматкерлерине кайрылсаңыздар болот.

– Кайсы учурларда банк кредитти кайра каржылоодон баш тартышы мүмкүн?
– Эгерде кардардын учурдагы кредиттик төлөмдөрү боюнча кечиктирүүлөрү же кредиттик тарыхы начар болгон учурда банк карызын кайра каржылоодон баш тартууга укуктуу.

– Кредитти кайра каржылоого бел байлаган кардарга кандай талаптар болушу мүмкүн?
– Жогоруда айтып кеткендей эле, кайра каржылоодо ар бир кредиттик мекеменин талаптары ар кандай болушу мүмкүн. Мындан сырткары талаптар бир гана кардарга эмес, кайра каржылануучу кредитке дагы коюлат. Мисалга алсак:
1. Кайра каржылоо процедурасы мааниси боюнча кредитти ыңгайлуураак шартта кайра каттоо дегенди түшүндүрөт. Демек, кредит алуудагы керек болгон бардык документтердин түрлөрүн (киреше булактары, үй-бүлө курамы, күрөө жөнүндө жана башка ушул сыяктуу толук маалыматтар) талап кылат.
2. Кардар ФКУга кайра каржылоону жүргүзүү максатын толук далилдеп, кайра каржылоо эки тарапка тең ыңгайлуу экенине ынандыруусу зарыл.
Кредитти кайра каржылоодогу эң негизги талаптар жогорудагылар болгон болсо, ал эми финансы-кредиттик уюмдар дагы кошумча шарттарды коюшу мүмкүн. Мисалы, кредиттин мөөнөтү. Кредитти төлөп бүтүүгө аз убакыт калган болсо, финансы-кредиттик уюмдар буга макул болбоосу мүмкүн. Буга себеп, финансы-кредиттик уюмдарга өтө эле кыска мөөнөттүү кредит берүү ыңгайсыз. Ал эми кайра каржылоодо ФКМ, албетте, өз кызыкчылыктарын дагы эске албай койбойт.

– Сиз жогоруда кредиттик тарых жакшы же жаман таасир калтырышы ыктымалдыгын айттыңыз. Анын кардарга карата мааниси канчалык?
– Албетте, өтө маанилүү! Негизинен кредиттик тарых – бул кредит тууралуу финансы-кредиттик мекемелер өз ара бири-бири менен зайымчынын (карызкордун), кредит алуучунун, кепилдик берүүчүнүн карызы жана милдеттемеси, кредиттик келишимдер боюнча милдеттемелерди кандай жагдайларда аткаргандыгы тууралуу маалыматтардын жыйындысы. Кредиттик тарых төмөнкү маалыматтарды камтыйт: качан, канча кредит, кайсы финансы-кредит мекемесинен алынган, мөөнөтүндө алынган милдеттенмелери аткарылган же белгиленген мөөнөттөн өткөрүлүп аткарылганбы, келишимдин шарттары толук аткарылдыбы?
Кредиттик тарыхтарды сактоонун негизги максаты – финансы-кредит мекемелери өз ара потенциалдуу карыз алуучу жөнүндө так жана толук маалыматтарды топтоп, кредит берүүгө жооптуу мамиле кылуу жана бир финансы-кредит мекеменин каражатын башка кредитти жабууга жумшап, жарандардын карыздан карызга чөгүп кетүүсүнө чек коюу болуп эсептелет.
Кредит берүүдө финансы-кредиттик уюмдардын кредиттик тобокелдиктерди төмөндөтүү жолу менен туруктуу финансы-кредит системасын түзүүгө жана көз карандысыз берилген кредиттердин санын статистикалык талдоо кылууга мүмкүнчүлүктөр түзүлөт.
Жогоруда айтылгандай, кредиттик тарых кардарга коюлуучу талаптардын эң башкысы. ФКУнун кардарды кайра каржылоодон баш тартуусуна кардардын кредиттик тарыхынын начар болуусу башкы себеп болушу мүмкүн.

Ибрагим Жусуев


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21232;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: