Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

МЬЯНМАДА МУСУЛМАНДАРГА КАРАТА ГЕНОЦИД БОЛУП ЖАТАБЫ?

№777 22-28-сентябрь, 2017-ж.


25-августтан бери интернетти Мьянмадагы мусулмандардын буддисттер тарабынан аёосуз өлтүрүлүп, куугунтукталып жатканы тууралуу кабарлар, сүрөттөр каптады. Мындай маалымат дүйнө мусулмандарын кабатырлантып, ачуулануусуна себеп болууда. Буга байланыштуу 5-сентябрда боло турган АФК кубогунун тандоо турундагы Кыргыз өлкөсү менен Мьянманын Бишкекте өтө турган футболдук беттеши токтотулду. Биз аталган өлкөдө болуп жаткан курч кырдаал тууралуу кеп кылууну туура көрдүк.


ӨЛКӨ ТУУРАЛУУ
1948-жылы түптөлгөн
Борбору –
Нейпьидо шаары
Калкынын саны – 60 миллиондой. Калкынын 89 пайызы буддизм, 4 пайызы христиан, 4 пайызы ислам динин тутунат
Башкаруу формасы – президенттик республика
Аянты – 678 миң 500 чарчы чакырым

БАҢГИЗАТТЫН ЭКИНЧИ МЕКЕНИ

Мьянма түндүк-чыгышынан Кытай, түштүк-чыгышынан Таиланд, батышынан Индия жана Бангладеш менен чектешип, Индокытай жарым аралында жайгашкан.
Мьянма өлкөсү дүйнөгө баңгизатты мыйзамсыз таратуучу жана ири көлөмдө өндүрүүчү өлкө катары белгилүү. Өлкө бул багытта Ооганстандан кийинки эле 2-орунда турат. Таиланд, Лаос жана Мьянма өлкөлөрү кирген «алтын үч бурчтук» аймагында өндүрүлгөн баңгизаттар Бангладеш, Камбоджа аркылуу дүйнөнүн төрт бурчуна жөнөтүлөт. Баңгизат соодасынан сырткары күрүч менен жер жаңгак көп өстүрүлүп, Таиланд жана Кытайга экспорттолот. Туризм да өлкөнүн кирешесинин олуттуу бөлүгүн түзөт. Мьянма өлкөсү өзүнүн эшигин дүйнөгө жакында гана ача баштаган. Мындан улам анын табышмактуу табиятын, түрдүү элдерден куралган калкын жана көз жоосун алган храмдарын көрүүгө ашыккандар арбын. Туристтер бул өлкөнүн байыркы доордон сакталып калган курулуштарын көрүү үчүн көп келишет.

ХРАМГА ТОЛГОН ӨРӨӨН

Мьянма табиятынын сырдуулугу жана түрдүү храмдары менен дүйнөнү өзүнө тартып келет. Биринчи жолу бул өлкөгө барсаңыз «калкы храмдарда жашайт го» деп ойлойсуз. Өлкөнүн негизги имараттары да байыркы храмдардын стилинде курулган. Буддизм бул аймактагы тарыхы узун дин болгондуктан, кечилдикке баш-оту менен кирип кеткен жарандар көп. Калктын 89 пайызы буддизм динин карманышса, христиан жана мусулмандар төрттөн пайызды түзөт. Калктын көпчүлүгүн түзгөн буддисттер аз катмарды түзгөн мусулмандар менен илгертен тирешип келет.

МЬЯНМАДА ЭМНЕ БОЛУП ЖАТАТ?

Дүйнөгө "Мьянмада мусулмандарды буддисттер кырып жатат" деген маалымат тарап, мусулман коомчулугун дүрбөтүп жаткан учуру. Окуя эмнеден келип чыкканын иликтеп көрөлү. Мьянманын Ракхайн штатындагы рохинжа мусулмандары бул аймакка XIX-XX кылымдарда Британиянын кысымынан улам Бенгалиядан (учурдагы Бангладеш) көчүрүлгөн. Аларды өлкө бийлиги "мыйзамсыз келгендер" деп ушул убакка чейин жарандык бербей келген. Мындан улам алар социалдык укуктарга ээ эмес. Буга байланыштуу рохинжа мусулмандарынын арасынан жарандык талап кылган «Рохинжаны куткаруу армиясы» деген топ түзүлгөн. Аталган топ 2017-жылдын 25-августунда постто турган 12 коопсуздук кызматкерин өлтүрүп коёт. Ушул окуя себеп болуп Мьянма жетекчилиги «рохинжа мусулмандарынан террорчулар чыкты» деп текшерүүлөрдү жүргүзө баштаган. Өлкө бийлигинин тараткан маалыматына караганда, кагылышуулардан 400дөн ашуун адам каза болгон. Анын 50сү аскерлер болсо, калганы рохинжалар. Тополоңдон улам Бангладешке качып чыккан мусулмандардын саны учурда 400 миңден ашканын Бириккен Улуттар Уюму маалымдоодо.

ЭРДОГАН БЕРГЕН ЭСКЕРТҮҮ

Мьянмадагы окуяга шилтеме берип интернет булагына бир топ сүрөттөр тарады. Алардан мыкаачылык менен өлтүрүлүп жаткан адамдарды, өрттөлгөн үйлөрдү көрүүгө болот. Көпчүлүк бул тирешүүнү диний өңүттөн карап, Мьянма бийлигине эмес, буддисттерге нааразычылык айтууда. Окуяга карата мусулмандар көп жашаган өлкөлөрдөн биринчи болуп Түркия президенти Режеп Тайип Эрдоган билдирүү жасады. Ал Мьянманын бул кадамын «мусулмандарга болгон геноцид» деп атап, эгер БУУ тиешелүү чара көрбөсө Мьянмага аскер киргизүүгө даяр экендигин билдирди. Көп өтпөй Эрдогандын жубайы Эмине Эрдоган Бангладешке гуманитардык жардам жеткирип, рохинжа качкындарына жолукту.
Чеченстандын президенти Рамзан Кадыров да аталган кырдаалга карата тынчсыздануусун билдирип, Орусия Мьянма бийлигинин кадамын колдосо аларга каршы чыгууга даяр экенин жар салды. 4-сентябрь күнү Грозный шаарында Кадыров баштаган миллиондон ашуун мусулман каршылык акциясына чыккан.

Орусия президенти Владимир Путин Кадыровдун билдирүүсүндө эч кандай чочулоочу нерсе жоктугун билдирген. Кыргыз бийлиги да Мьянманы тынчтыкты сактоого чакырган позициясын билдирди. 2017-жылы Бириккен Улуттар Уюму аталган маселени карай баштаган. Уюмдун Коопсуздук кеңеши Мьянмадагы кырдаалды жөнгө салуу максатында комиссия түзүүгө бел байлайт. Бирок ага Орусия менен Кытай каршы чыгып, аракет ишке ашкан эмес. Мындан улам коомчулукта «Орусия Мьянманы колдоп жатат» деген сын-пикир пайда болду.

РОХИНЖАЛАР КИМДЕР?

Алар чакан этникалык топ болуп, Мьянманын Ракхайн штатында күн кечиришет. Учурда алардын саны миллиондон ашат. Тутунган дини ислам. Мьянма 1948-жылы Британиядан кысымынан бошонуп, эгемендүүлүктү алган соң рохинжалар да өз алдынчалыкка аракет кылат. Бирок өлкөдөгү аскердик диктатура буга жол берген эмес. 2012-жылкы жергиликтүү буддисттер менен рохинжа мусулмандарынын кагылышуусунан кийин өлкө жетекчилиги аларды «террорчу» деп атап, катуу куугунтукка ала баштаган.



Аун Сан Су Чжи 19-сентябрда окуя боюнча пикирин айтып, "биз жагдайды толук тактамайынча иликтөөнү улантабыз" деди.




МЬЯНМАДАГЫ «ЭТНИКАЛЫК ТАЗАЛОО»

Мьянмадагы акыркы окуялар дүйнөнү өзүнө каратты. Анын ичинде Бириккен Улуттар Уюму да рохинжа мусулмандары менен бийликтин кагылышуусуна олуттуу көңүл бура баштады. БУУнун башкы катчысы Антониу Гуттериш Мьянмадагы рохинжаларга болгон куугунтукту «этникалык тазалоо» деп атады. «Мен Мьянма бийлигин зомбулукту токтотууга чакырам. Аун Сан Су Чжиде баш аламандыкты токтотуу үчүн акыркы мүмкүнчүлүк бар»,- деди Гуттериш. Аун Сан Су Чжи Мьянманын тышкы иштер министри жана мамлекеттик кеңешчиси (бул кызмат премьер-министрлик кызмат менен барабар). Ал убагында тынчтыкка кошкон салымы үчүн «Нобель» сыйлыгына татыган. Мындан улам бул саясатчыдан дүйнө коомчулугу рохинжа мусулмандарына карата адилеттүү мамиле кылууну жана тынчтыкты орнотууну талап кылууда. Учурда Ракхайн штатын рохинжа мусулмандарынын жарымы таштап кетти. Качкындардын агымы токтой элек. Бангладеште түзүлгөн 2 лагерь рохинжаларга толуп бүттү. Ал эми Мьянма бийлиги дагы деле рохинжалардын кыштактарын четинен өрттөп, куугунтуктап келүүдө.

Мьянманын байыркы Баган шаарында эле миңдеген храм бар.
Мьянмадан качып чыгып жаткан рохинжа качкындарын Бангладеш кабыл алууда. Качкындар лагери толуп калгандыктан бир топ качкындар чек арага чогулган.

Бектур Токтоноев
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(13)
26.09.2017. 14:17 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
132
Катталган:
10-05-2016
Соӊку аракети:
21-11-2018 06:01
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
узген
+1
Тооба кылдым.согуш болбосунчуэч качан.Бирок тиги буддалардын козун ачып коюш керек экен.
26.09.2017. 15:11 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
37
Катталган:
23-03-2016
Соӊку аракети:
15-12-2017 19:06
Жынысы:
Белгисиз
+9
Мин наалат ушундай мээрими жок боорукерлик жок калк бар экенине мин наалат.
26.09.2017. 16:43 
Тайпасы:
Супермодератор
Комментарийлердин саны:
660
Катталган:
19-11-2013
Соӊку аракети:
21-11-2018 00:29
Жынысы:
Белгисиз
-4
umar_official, провокация жаратууга тыюу салынган! Эскертүү!
26.09.2017. 18:48 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
8
Катталган:
09-09-2017
Соӊку аракети:
07-11-2018 00:26
Жынысы:
Белгисиз
+4
Кудай сактасын. Бей куноо адамдар
27.09.2017. 00:51 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
30
Катталган:
10-04-2015
Соӊку аракети:
24-10-2018 11:18
Жынысы:
Белгисиз
+5
Арабдар неге унчукпай олтурушат.
27.09.2017. 08:19 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
31
Катталган:
28-06-2017
Соӊку аракети:
01-01-2018 11:24
Жынысы:
Белгисиз
+4
Биз деле ХХХ туугандарды ХХХ ХХХ керек тиги бу дейбиз го мусулман болуп атып,жаман улут жок жаман адам бар ошого урушуп талашпай жашайлы бизда. а алар буддисттер ХХХ ХХХ. Жер жузундо тынчылык болсун !
Модератор admin_portal түзөттү 2017-09-27 10:27:35
27.09.2017. 10:28 
Тайпасы:
Супермодератор
Комментарийлердин саны:
660
Катталган:
19-11-2013
Соӊку аракети:
21-11-2018 00:29
Жынысы:
Белгисиз
-3
bek_07, улуттар арасында түшүнбөстүк жаратуучу билдирүүлөрдү жазууга тыюу салынган! Азырынча эскертүү!
27.09.2017. 12:40 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
58
Катталган:
19-03-2016
Соӊку аракети:
30-11-2017 08:51
Жынысы:
Белгисиз
-6

Эрдоган менен аялы озу геноцид кылып жатат ко Туркияда... калптан эле ..элин алдамай
28.09.2017. 04:35 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
99
Катталган:
23-08-2017
Соӊку аракети:
20-10-2018 00:06
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
москва
+3
эмнеге мынча кордоп жатат кандай болсо да адам укугун коргош керек го
30.09.2017. 23:53 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
151
Катталган:
17-02-2017
Соӊку аракети:
21-11-2018 01:44
Жынысы:
Белгисиз
0
nur72,мункур рохинжалар кутуруп кеткенди биздеги ала топучандар сыягы
02.10.2017. 19:06 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
3
Катталган:
04-07-2017
Соӊку аракети:
18-10-2017 16:06
Жынысы:
Белгисиз
0
кудай сактасын ушундай нерседен
02.10.2017. 19:07 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
21-03-2017
Соӊку аракети:
11-11-2018 19:01
Жынысы:
Белгисиз
0
азамат Эрдоган
03.10.2017. 23:05 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
26
Катталган:
27-06-2011
Соӊку аракети:
18-07-2018 08:42
Жынысы:
Белгисиз
0
Саламатсыздарбы.Менде бир суроо бар. Жакында эле интернет айдынында "Ашина Вираткху"(лидер Мьянмы) бир маскачан адамдар башын балта менен кесип алган видео жургон да. Ошол маалыматты тактап бересинерби урматтуу супер инфо жамааты.?
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21503;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: