Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

КЫРГЫЗСТАН – АЛТЫН МЕНЕН ТАЗА СУУНУН МЕКЕНИ же А.Лукашенконун сөзүнө каяша

№392 7-13-май, 2010-ж.


Мезгил үнү

Беларусь президенти "Кыргызстанда колго илинерлик эч нерсе жок" деген сөздү айтып чыкты. Өлкөбүздүн байлыгы тууралуу билип айттыбы же жокпу, ал өзүнчө маселе. Биз Кыргызстандын башка мамлекеттердин арасында мактана ала турган байлыктары жөнүндө сөз кылабыз.

ЛУКАШЕНКО ЭМНЕ ДЕЙТ?
Экс-президент Курманбек Бакиевди чакырып алган Беларустун өлкө башчысы Александр Лукашенко: “Бул жакыр жана талкаланган өлкөдө (Кыргызстан) бир нерсе уурдаштын өзү мүмкүн эмес. Эмнени уурдай аласың? Ал жакта колго илинерлик эч нерсе жок. Кимдир бирөө Кыргызстанда болгонбу?”- деп парламентте депутаттар алдында сүйлөгөнүнө баарыбыз күбө болдук. Ушундан улам “өлкөдө колго илинер байлык калган эмеспи?..” деген ой туулат.

КАЙСЫ БАЙЛЫГЫ МЕНЕН АЙЫРМАЛАНАТ?
Таза суу. Суу ресурстары биздин улуттук байлыгыбыз. Ири-майдасы болуп 2000ден ашуун дарыя-өзөндөр бар. Суунун жалпы көлөмүнүн 70 пайызга чукулу коңшу мамлекеттерге агып чыгат. Республикабызда 6500дөн ашуун мөңгүлөр бар. Андагы суу ресурстарынын запасы 750 миллиард метр/кубду түзөт.
Гидроэнергетикалык ресурстар.
КМШ өлкөлөрүнүн ичинде Орусия жана Тажикстандан кийинки орунда. Кыргызстанда ГЭСтер бир жылда орточо эсеп менен 20 миллиард киловатт/саат электр энергиясын иштеп чыгат. Азыркы тапта Кыргызстан гидроэнергетикалык ресурстарынын 10 пайызын гана өздөштүргөн.
Алтын. Бул кымбат металлдын запасы боюнча биз дүйнөлүк лидерлердин арасында 7-орунда турабыз. КРнын Эмгек сиңирген геологу Кубат Осмонбетовдун айтымында, мамлекеттин балансында 48 алтын кени бар. Анын запасы болжол менен 1500 тоннаны түзөт.
Сурьма. Кыргыз сурьмасы жогорку сапаты менен айырмаланат. Ал 1958-жылы Брюсселде өткөн дүйнөлүк көргөзмөдө дүйнөлүк сурьма металлынын эталону катары таанылган. 1990-жылы 17 миң тонна сурьма чыгарып, Кытай жана Боливиядан кийинки 3-орунга чыкканбыз.
Сымап. Улуу Ата Мекендик согуш учурунда дээрлик ар бир ок жана жардыргычтын курамына Хайдаркендин сымабы кошулган.
Көмүр. Өлкөдө 12 көмүр шахтасы жана 5 көмүр ишканасы иштейт. Бирок экономика илимдеринин кандидаты Б.Шамшиевдин айтымында, азыр Кыргызстандын 5 жеринде (Сүлүктү, Таш-Көмүр, Көк-Жаңгак, Кызыл-Кыя жана Кара-Кече) гана көмүр казып алуу иштери улантылууда. Эң ири көмүр кени Кара-Кечеден бир жыл ичинде 6 миллион тоннага чейин көмүр казып алса болот. Өзгөн бассейниндеги көмүр көп жылуулукту бөлүп чыгаргандыгы менен айырмаланат. Серепчилердин айтымында, Кыргызстандын көмүрүнүн запасы жылына 7 миллион тонна казылып алынса, жүз жылга жетет.
Уран. Кара-Балтадагы тоо-кен комбинаты СССРди уран менен 20 пайызга чейин камсыз кылып турган. Ал мезгилде Миң-Куш, Ак-Түз, Кажы-Сай жана Майлы-Сууда өндүрүлчү. Союз учурунда жылына 2,5 миң тонна уран алынып турган. Азыркы тапта Кара-Балта тоо-кен комбинаты уран концентратын кайрадан иштетип чыгууну пландаштырууда.
Кремний. Таш-Көмүрдөгү жарым өткөргүч (электр тогун начар өткөрүүчү зат) чыгарган комбинат 1982-1984-жылдары курулган. Учурда “Таш-Көмүр силикон продакшн” Жабык акционердик коому кремний өндүрөт. Бул зат заманбап электроника тармагында, мисалы, уюлдук телефон, компьютер жабдыктары, телевизор, санариптик аппараттарда пайдаланылат. Кремнийге болгон суроо-талап жыл сайын өсүүдө. Ал эми аны өндүрүү мүмкүнчүлүгүнө дүйнөдөгү саналуу гана мамлекеттер ээ. Анын ичинде биздин Кыргызстан да бар.
Туристтик жайлар. Кыргызстан спорттук туризмге ыңгайлуу. Ошондуктан альпинист-туристтер көп келишет. Мекенибиз учурда экстремалдуу спорт сүйүүчүлөрүн өзүнө тартууда. Эс алуу тармагы боюнча 1-орунда Ысык-Көл турат. Ал бийиктикте жайгашкандыгы жана аянтынын чоңдугу боюнча Титикака көлүнөн (Түштүк Америка) кийинки 2-орунда. Кыргызстандын дээрлик ар бир облусу туристтик борборго айланчу көркөм жайларга бай.
Жаңгак токойлору. Чаткал жана Фергана кырка тоолорунда орун алган жаңгак токойлору СССР мезгилинде баалуу токойлордун катарына кирген. Кыргызстанда токойдун жалпы аянты 609,5 миң гектар болсо, анын 70 миң гектарында жаңгак өсөт. Жаңгак уюлу эң баалуу жыгач болуп эсептелет.

Жогоруда аталган кен байлыктардан тышкары Кыргызстанда нефть, жаратылыш газы, алюминий, жез, калай, темир жана башкалар бар экендигин айта кетели. Бул өлкөбүздүн байлыгынын бир уучу гана.

КЫЗЫКТУУ

  • Таза суунун запасы боюнча дүйнөдө 6-орунда турабыз.
  • 2003-жылы Кыргызстанда 22,5 тонна алтын казылып алынып, КМШ өлкөлөрүнүн ичинен Орусия жана Өзбекстандан кийинки 3-орунга чыккан.
  • КМШ өлкөлөрүнүн арасында сурьманы өндүрүү боюнча Кыргызстан монополист болуп эсептелет.
  • Кыргызстан дүйнөдөгү эң көп сымап өндүргөн 5 мамлекеттин катарына (Испания, Кытай, Алжир, Мексика) кирет.

Эльвира Караева
koom@super.kg


«Супердин» сурак бурчу

ЧЫН ЭЛЕ КЫРГЫЗСТАНДА УУРДАГАНГА
ЭЧ КАНДАЙ БАЙЛЫК КАЛГАН ЖОКПУ?

Марат,
18 жашта, студент:
– Кен байлык калган жок деп айта албайм. Биздин бир кемчилигибиз – кен байлыктарыбызды өзүбүз иштете албаганыбыз. Мисалы, "Кум-Төр" алтын кенин эле алып көрөлү. Канадалыктар канча пайда таап жатышат?!

Бүбүсайна,
52 жашта, жеке ишкер:
– Өзүбүздөгү байлыктарды чиновниктер эле курутуп жатат дейт элем. Мисалы, суу да байлык. Аны сыртка жашыруун сатышып, акчасын кымырып алып жатышпайбы. Сымап, сурьма өңдүү кендерибизди иштетсек, өлкөгө канча байлык түшмөк?!

Данияр,
22 жашта, бычмачы:
– Уурдаганга байлык жок болсо, анда кыргыз эли ушуга чейин бармагын соруп жашап келдиби?! Эгер байлыгыбыз жок болсо, эгемендүү өлкө да боло албайт болчубуз. Элибизге жете турган байлыгыбыз бар. Болгону, аларды иштетүүнү өзүбүз колго алуубуз керек.

Жумакан,
65 жашта, пенсионер:
– Лукашенконун сөзүн угуп кыжырым келди. Муну ага Бакиев айттырып жатат. Убагында кенден да, башкадан да түшкөн кирешени жеп алып, эми Кыргызстанды кедей кылып жаткан Бакиев кыргыз деген атка татыктуу эмес!

Улан,
25 жашта, инженер:
– Биздин сыймыктанчу байлыктарыбыздын бири – суу. “Колдо бар алтындын баркы жок” дегендей, байлыктарыбызды туура колдоно албай жатабыз. Мисалы, суунун көбү сыртка агып чыгат. Ошол эле кезде бизде электр энергиясы кымбат.

Жазгүл,
29 жашта, үй кожойкеси:
– Биздин байлык биздин жерибизде, тоолорубузда. Бекеринен "бейиштей жер" деп айтылып калбаса керек. Дүйнөнүн көп эли таза сууга зар болуп турган кезде биздин суулар сыртка агып чыгууда. Биз үнөмдөгөндү үйрөнүшүбүз керек.

Токтокожо,
53 жашта, фермер:
– Байлык бар, бирок ченемдүү өлчөмдө. Кен байлыктардын көбү иштетилбей тургандыгына карабастан, кооз жаратылышыбыздын артынан жан сактасак болот.

Бахияна Сатылганова


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(12)
10.05.2010. 16:14 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
263
Катталган:
18-02-2010
Соӊку аракети:
26-09-2018 11:24
Жынысы:
Белгисиз
0
бар байлыктын баарын чиновниктер букадай болуп семирип жеп жатпайбы.бар нерсенин баарын сатып.
10.05.2010. 19:08 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
96
Катталган:
11-03-2010
Соӊку аракети:
06-01-2018 04:18
Жынысы:
Белгисиз
0
Нищая страна дегенине ото жиним келди ал кандай акысы бар ошентип айтышка биринчи озунун мамлекетин башкарып алсын Лукашенко ага ким койду Кыргызстандын иштерине аралашышка . Суёт нос не в свое дело .
12.05.2010. 13:46 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
181
Катталган:
11-05-2010
Соӊку аракети:
10-10-2016 21:55
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кыргызстан
0
1)ТАЗА СУУ---Кудайга шугур Кудай берген суубуз бар.Бирок,суунун пайдасын бизден коп Озбекистан корот.Алар у4ун Токтогул суу сактагычы курулган.Эмдигиче суу сактагычтын айланасындагы адамдарга салык толоп бере элек.
2)ГЭСтер---Биз кан4алык энергияга бай олкобуз деп тош какканыбыз менен кыштын кыраан чилдесинде озубуздо жарык жок олтурабыз.Жарыктын баасы кымбат.10 пайызын гана оздоштурдук.Эптеп жарымы курулган ГЭСти бутуро албай журобуз.
12.05.2010. 13:52 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
181
Катталган:
11-05-2010
Соӊку аракети:
10-10-2016 21:55
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кыргызстан
0
3)АЛТЫН---Дуйнодо Жетинчи болгонубузга карабай озубуз 1 кг алтын иштете албайбыз.Алтындын балын Улуу урматтуу Канада менен Орусия ой да соруп атышат.Бизге калганы болсо алтын чыккан аймактагы бузулган экология.
4)СУРЬМА---Дуйнодо эталон болгонубуз менен байкап корсонор сурманын баарын рамаатылык СССР колдонгон,Кыргызстан эмес.
5)СЫМАП---аталып эле тургандай сымап дагы жалан СССРдин ок-жарагы учун колдонулган.
12.05.2010. 13:58 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
181
Катталган:
11-05-2010
Соӊку аракети:
10-10-2016 21:55
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кыргызстан
0
6)КОМУР---Кудайга шугур комур казуу жатында алакныбыз кур эмес.Бирок,баары бир эмнегедир Казактардан сатып алабыз жыл сайын.
7)УРАН---Бул дагы жалан СССР учун колдонулуп келген.Союздан калган калдыктар азыркыга чейин элдин ар кандай ооруларына себеп болуп келет Майлы-Сууда.
8)КРЕМНИЙ---менимче,бул деле жеке менчик болсо керек.Жеке менчиктен мамлекетке кандай пайда тушмок аз-маз салыктан башка.
12.05.2010. 14:05 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
181
Катталган:
11-05-2010
Соӊку аракети:
10-10-2016 21:55
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кыргызстан
0
9)ТУРИСТТИК ЖАЙЛАР---Туристтик жайларыбыз сонун,бирок,шарттар начар.Бир келген турист андан кийинки жылы кайра келээри кумон.Турист катары кобунесе Кыргыздар жана коншу олколор.
10)ЖАНГАК ТОКОЙЛОРУ---бул токойлорго соз жок.Бирок,ошол баалуу токойлорубузду озубуз ар тарабынан кескилеп,сатып жок кылып атабыз четинен.
12.05.2010. 14:12 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
181
Катталган:
11-05-2010
Соӊку аракети:
10-10-2016 21:55
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кыргызстан
0
ЖЫЙЫНТЫК---Лукашенко уурдады дегенде ушул атап откон байлыктарыбызды айтып жатабы,же казынадагы акчалардыбы.Менимче казынадагы акчаны айтып атат.Себеби,Бакиев жогоруда аталгандарды кааласа да которуп кете албайт.товарларА казынада болсо акча жок.Аны Убактылуу окмот деле айтып жатат.Ар кимге жалынып гум.жардам алып,насыя алып атабыз эртенин ойлобой.Орусия берген акчасын бензинге кошкон кошумча салыктан эле эселетип чыгарып алат.
12.05.2010. 14:17 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
181
Катталган:
11-05-2010
Соӊку аракети:
10-10-2016 21:55
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кыргызстан
0
Азыр биз мактанып откон байлыктарыбыздын баардыгы Кудай тарбынан берилген байлыктар.Биз озубуздун аракетибиз менен эмнени жасап,иштеп чыгарып экспорттоп жатабыз.Эч нерсе,биз эч кайсы тармакта башкаларды эмес,озубзуду озубуз камсыз кыла албайбыз.Ар дайым башка мамлекеттерден камсыз кылабыз.А Экономикада башкалрга муктаж болуу чынында эле кедейлик жана толугу менен демократия эмес.Лукашенко туура айтып атат.Бизде колго илинээрлик дээрлик эчтекебиз жок!!!
13.05.2010. 12:21 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
70
Катталган:
30-12-2007
Соӊку аракети:
15-08-2014 11:44
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
..:Жалган дүйнө:..
0
Данияр деген "бычмачы" эмнени бычат болду экени, ия?
13.05.2010. 17:02 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
28
Катталган:
03-03-2009
Соӊку аракети:
04-01-2018 15:43
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кыргызстан
0
а эмнеге колдоно албайбыз, канчалаган байлыгыбыз бар, бирок жашоо шарттарыбыз начар. Байлыгыбыз мактанарга жана "атка минерлердин" чонтогуно гана пайдаланууда го...?
13.05.2010. 20:13 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
21
Катталган:
24-02-2009
Соӊку аракети:
17-03-2011 17:06
Жынысы:
Белгисиз
0
imperator, shadabay oturup, ar bir maseleni talkuulap , terishtirip, shakshy shasyptyrsyn.Kop informazija aldym. Aytkanyna toluk koshulam, birok mintip ele baary sujlop atyshat, anyn baary tuura dechi, birok, abaldy ondogongo kanday konkretnyj sunushtarynar bar? Baary ele mamlekette abal oor ekenin tushunup atat, birok kelgile,mynday-tigindey kylaly degen bir kishi shok...!
14.05.2010. 13:02 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
181
Катталган:
11-05-2010
Соӊку аракети:
10-10-2016 21:55
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кыргызстан
0
Менин оюмча азыр бийликте,са9сатта Кыргыз учун олуп берем деген Чолпонбайлар жокко эсе.Убактылуу окмоттон кандай жыйынтык чыгат мезгил корсотот.Булар деле жыргатпайт ко.Себеби,копчулук олколор даже тааныбайбыз ошого жардам да бере албайбыз дешет.Мен азыркы бийликтен умутуму узгом.Баардыгы советтик идеология менен чонойгон.Менин кутуп атканым Кыргызстандын "алтын муунунун" са9сатка келиши.Аз калды туугандар.Алтын муундун кимдер экенин убакыт келип билинет жалпыга.Кыргызстанды онуктур4у ошолор.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21232;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: