Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

КАРАЖАТЫҢЫЗДЫ БАЙПАКТА ЭМЕС, БАНКТА САКТАҢЫЗ

№780 13-19-октябрь, 2017-ж.



2017-жылдын 9-октябрь күнү Кыргызстанда Дүйнөлүк жыйым (аманат) топтоо күнүн майрамдоо салтанаты старт алды. Бул тууралуу атайын маалымат жыйыны уюштурулуп, Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын расмий өкүлү Аида Карабаева, Германия Федеративдүү Республикасынын Кыргызстандагы элчисинин орун басары Берг Ирья жана Германиянын эл аралык кызматташуу боюнча аманат кассалар фондусунун аймактык менеджери Киниц Ульрих катышып, жыйым топтоо күнү деген эмне, анын калкка кандай пайдасы бар жана башка көптөгөн элди кызыктырган суроолорго жооп беришти. Адистердин айтымында, иш-чаранын негизги максаты – жыйым топтоого үндөө жана ар бир адамда жыйым топтоо маданиятын, табитин калыптандыруу аркылуу ишенимдүү келечекти куруу болуп эсептелет. Бул иш-чаралардын алкагында коммерциялык банктар жогоруда аталган Германиянын эл аралык кызматташуу боюнча аманат кассасы фондусунун эксперттери менен биргеликте бүтүндөй республика боюнча балдар жана чоңдор үчүн ар кандай көргөзмөлөрдү уюштуруп, лекцияларды, интерактивдүү оюндарды өткөрүп, коммерциялык банктардын кеңселерине жана Улуттук банктын музейине экскурсияларды өткөрүү пландалган. Жыйым топтоо калкка канчалык пайдалуу жана анын маани-маңызы тууралуу кененирээк маалымат алуу үчүн Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын расмий өкүлү Карабаева Аида Мырзакуловнага кайрылып, бизди кызыктырган суроолорго жооп алдык.

– Саламатсызбы, Аида Мырзакуловна. Жыйым топтоо күнү же аманат жумалыгын өткөрүүнүн максаты эмнеде? Алгач ушул тууралуу айтып берсеңиз.
Саламатчылык! Биз дүйнөлүк аманат күнүнө карата аманаттар жумалыгын белгилеп жатабыз. Ошого жараша биздин калк аманаттар тууралуу кененирээк маалымат алышсын деп алдыга максат койгонбуз. Ушундай иш-чаралар 1924-жылдан бери өткөрүлүп баштап, 1990-жылдан кийин салтка айланып уюштурулуп келет. Бул ишти жыйым (аманат) топтоо маданиятына элди үйрөтүү менен банктарга болгон калктын ишенимдүүлүгүн жогорулатуу аракети десем жаңылышпайм. Биздин калкка жыйым топтоо маданиятын жайылтып, жеткирүүгө шарт түзүү максатында алгач журналисттер менен жыйын өткөрүп, жыйым топтоо күнүнүн старт алганын жарыяладык. Аманат жумалыгынын алкагындагы иш-чараларга жергиликтүү 5 коммерциялык банк катышат. Жумалыкты өткөрүү боюнча атайын программа түзүлгөн. Ал тууралуу кененирээк маалымат Улуттук банктын http://www.nbkr.kg сайтына тиркелди. Эгерде балдар менен жүргүзүлүүчү кандайдыр бир иш- чаралар элди кызыктырса, ошол программа менен таанышып, ага катышууга болот.

– Улуттук банк буга чейин эле калктын сабаттуулугун жогорулатуу керек деп коңгуроо кагып келе жатат. Ал эми бул жергиликтүү иш чарага карата Германиялык кесиптештердин салымы кандай болду экен?
Негизи жыйым топтоо күнүн өткөрүү – бул өкмөт тарабынан 2016-жылы кабыл алынган программанын алкагында калктын финансылык сабаттуулугун жогорулатуу максатында жүрүп жаткан иш-чаранын бири. Калктын финансылык сабаттуулугун жогорулатууну мектептен башташ керек деген бүтүмгө келгенбиз. Андыктан 5-6-класстын окуучуларынан баштап, андан кийин студенттерди жана улуу жаштагыларды үйрөтүү үчүн Германиялык фонддун жардамы менен 240 мугалим ар кандай лекциялардан окуп өтүштү. Ошондой эле, жергиликтүү банктарда дагы адистердин кесипкөйлүгүн жогорулатуу максатында “Жаш адистерди даярдоо” атайын программасынын алкагында 246 адис дуалдык (окуунун теориялык бөлүгү уюмдун билим базасында, практика бөлүгү иш ордунда өтөт) окуудан өтүштү. Мунун дагы салымы зор болду десем жаңылышпаймын. Ушуну менен быйыл үчүнчү жыл дүйнөлүк аманат күнүн өткөрүп жатабыз. Мында аманат кассасы фондусу жардам берип, атайын программаларды, иш-чараларды иштеп чыкканбыз. Эксперттер Европада кандай программаларды сунуштаса, биздин калкка дагы дал ошондой кылдат мамиле менен иш-аракеттерди сунуштап жатышат.

– Мектептерде да калктын сабаттуулугун жогорулатууну уюштуруп жатабыз дедиңиз, алгачкы жыйынтыктарын берип баштадыбы?
- Негизи азыркы күндө бардык аймактарда финансылык сабаттуулук боюнча сабактар өткөрүлүп жатат. 2015-жылы атайын социологиялык сурамжылоо жүргүзүлүп, жыйынтыгында биздин калктын 37 пайызы жетишерлик финансылык сабаты жок деп аныкталган. Учурда банктардагы депозиттердин жогорулашы, калктын насыя алууда кылдат мамилеси тууралуу статистикалык маалыматтын негизинде биздин калктын финансылык сабаттуулугун жогорулатуу алкагында жүргүзүлгөн иш аракеттер бекер болгон жок деп айта алабыз. Бирок калктын финансылык сабаттуулугун кыйла жогорулатуу – өтө көп убакытты талап кылган, татаал процесс. Биз азыр ишти мектеп окуучуларынан баштадык. Бул алардын чоңоюп, өз бюджетин түзүп ишин баштаарда тийиштүү финансылык маалыматы бар инсандар болсун деген аракет. Ошондуктан 2-3 жыл ичинде калктын сабаттуулугу жогоруладыбы же жокпу деп айтканга эрте. Бул керек болсо 5-10 жылга чейин акырындык менен максатына жете турган иш. Биздин аймактардагы жарандар банктар тууралуу, алардын продуктулары тууралуу, кандай түрдөгү кредит алуу жана аны кантип алуу керек деген маалыматтарга ээ болушу үчүн көптөгөн жумуштарды жүргүзүп жатабыз.

– Кардарлар кантип акчаларын сактоосу керек деп сунуш кылат элеңиз?
- Кандай түрдө аманаттар болсо да, аны үйдө кармаган өтө кооптуу. Экинчиден банкка алып барып салуу менен кошумча киреше табасыз. Мисалы, 1000 сомуңуз болсо, банкка салып койсоңуз үйдө жатканга караганда ага пайызы кошулуп аз да болсо киреше алып келет. Азыркы күндө ар кандай шылуундар бар. “Эртең жогору пайыз менен акчаңды көбөйтүп берем” деп алдап, жоголуп кеткен окуялар көп эле кездешип жатпайбы. Айрыкча аймактарда финансылык жактан жетиштүү маалыматы жок жарандар ушундай жагымсыз жагдайларга туш болуп жатышат. Андыктан аларды алдын ала кабардар кылуу биздин милдетибиз болуп эсептелет.

– Аманаттарды коргоо системасы деген эмне?
- Аманаттарды коргоо системасы – бул жөнөкөй тил менен айтканда, жарандар тарабынан банкка аманат катары салынган акчаны кайтаруу боюнча кепилдик. Анткени ар бир адам банкка акча алып барып саларда ойлонот да, эртең кандай болот, акчамды кайра ала аламбы, колума кайра тиеби деп. Анткени акчаны карызга берип жаткандан кийин ойлонбой коюу мүмкүн эмес. Ошондуктан кепилдик берүү аркылуу банктарга болгон калктын ишенимин жогорулатуу жана экономиканын өсүшүнө өбөлгө түзүү максатында, 2008-жылы аманаттарды (депозиттерди) коргоо тууралуу атайын мыйзам кабыл алынган. Себеби ар бир адамдын аз да болсо өзүнүн аманат акчасы болот. Аны үйгө сактабай, катпай, банктарга алып барып сактап коюу менен бирге кошумча киреше тапканга мүмкүнчүлүгү бар. Бул эмне үчүн керек? Анткени бул аманаттардын мааниси экономика үчүн зор. Бул аманаттар банкка келген күндөрү банктардын акча каражаттары көбөйүп, экономиканы кредиттөө мүмкүнчүлүгү да жогору болот. Бул канчалык банктын каражаты көп болсо, экономиканы арзаныраак насыя менен кредиттөөгө мүмкүнчүлүгү жогорулайт дегенди түшүндүрөт. Жогоруда аталган аманаттарды коргоо тууралуу мыйзамга ылайык, аманаттарды коргоо фонду да түзүлгөн. Ал коммерциялык банктардын чейрек сайын салуучу салымдарынын негизинде топтолот. Учурда аманаттарды коргоо фондунда 1 миллиард 700 миллион сомго жакын акча топтолгон. Эгерде кандайдыр бир банк банкрот болуп калса, ар бир аманатчы 200 миң сомго чейин аманатын кайра кайтарып ала алат. 2008-жылдан ушул күнгө чейин бир дагы жолу банктарга аманатчылардын акчасын төлөп берүү фактысы катталган жок. 2011-жылдан бери 4-5 банк өздөрүнүн лицензиясынан айрылды, бирок ал банктар аманатчыларына болгон карыздарын өздөрүнүн каражаттарынан төлөп беришкен.

– Аманат боюнча кепилдик жана коргоону ким ишке ашырат?
- Аманатты коргоо системасынын иштөөсүнүн өзү – мамлекет тарабынан биздин аманатчыларга берилген кепилдик болуп саналат. Бул үчүн атайын аманаттарды коргоо агенттиги түзүлгөн. Ал агенттик жогоруда айтылган аманаттарды коргоо фондун топтоо боюнча иш жүргүзөт. Фондду топтоп, эгерде банк банкротко учураса, ошол аманаттарды төлөп берүү функциясын аткарат. Бул коммерциялык эмес мамлекеттик уюм.

– 200 миң сом өлчөмүндө кардар кепилдик катары мамлекет тарабынан ала алат деп айтып жатасыз, эгерде бир эле адам акчасын бир нече банкка салган болсо, анын аманаттары корголобу?
- Албетте, корголот. Мисалы, бир адам 5 банкка аманат салган болсо, анда ар бир банктан 200 миңге чейин каражатын кайрып ала алат. Биз айтып эле келе жатпайбызбы, бардык акчаларды бир жерге топтобош керек, ар башка инструменттер колдонулушу керек. Мисалы, бүгүн алтын куймаларын биз калкка сунуштап жатабыз. Алтын куймалары дагы аманаттын бир түрү болуп саналат. Ал эми депозит акчаларды түрдүү валютада бир эмес, бир нече банкка салган ылайыктуу жана ишенимдүү деп кеңеш берет элек.


Айгүл Молдобекова



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(2)
17.10.2017. 16:07 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
376
Катталган:
06-02-2012
Соӊку аракети:
16-11-2018 13:00
Жынысы:
Белгисиз
+1
Кайсы банк кирешелуу??пайыздарын кошо жазсанар болмок..
20.10.2017. 00:02 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
31
Катталган:
12-08-2017
Соӊку аракети:
03-03-2018 14:22
Жынысы:
Белгисиз
0
Kroxa,сактасаң Сакта бирок жогорудагы үстөк ,пайыз деген бул сүткор болуп эсептелет...ошондуктан үстөгүнү албай эле койгонуң оң
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: