Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

«ЖҮЗҮМ ЭГИП, ГЕКТАРЫНАН 5 МИЛЛИОН СОМ ТАПСА БОЛОТ». БАТКЕНДИК БАГБАН БАЯНДАЙТ

№780 13-19-октябрь, 2017-ж.


«Азыр эгин эгип пайда табуу кыйын болуп калды. Ошондуктан жүзүм өстүрүүнү жолго салдым» дейт баткендик жаш багбан Данияр Эсеналиев. Багбандын айтымында, жүзүм өстүрүү ата-бабаларынан калган өнөр. Азыр ал жүзүмдү 50 сотых аянтка эгип, алгачкы кирешесин таба баштаган учуру.

«ЖҮЗҮМ ӨСТҮРҮҮ БОЮНЧА ИДЕЯ ФРАНЦИЯДА ЖАРАЛДЫ»

- Мен Баткен облусунун Кадамжай районундагы Халмион деген айылда жашайм. 35 жаштамын. Биздин Халмион айылыбыз түркүн жүзүмдөрү менен таанымал. Ошолордун катарында мен да чоң аталарыбыздан калган өнөр катары үйгө көп жылдан бери жүзүм өстүрүп келем. Ал жүзүмдү үй-бүлөбүз үчүн гана пайдаланчубуз. 2004-жылы Ошто окуумду аяктаган соң өз айылыма келип, мектепте англис жана француз тили боюнча мугалим болуп иштеп калдым. 2008-жылы француз тили боюнча тажрыйба алмашуу үчүн Францияга барып, бош учурларымда ал жактагы жүзүм эгилген талааларды көрүп чыкчумун. Ал жакта шарап жасоого ылайыктуу сорттор көп өстүрүлөт экен. Багбандар да жүзүмдөн ири киреше табарын айтып, мени кызыктырып коюшту. Ошентип Францияга болгон сапарым жүзүмдү чоң аянтка өстүрүүмө себеп болуп калды. Буга чейин үлүш жерибизге буудай, жүгөрү гана эгип жүрчүбүз. Бирок акыркы жылдары жер семирткичтер кымбаттап, кирешебиз чыгашабызды жаппай калды. Мындан улам башка нерсе айдап, пайда көрүшүм керек эле. Ошентип Франциядагы идеямды ишке ашыруу үчүн үлүш жерибизге жүзүм өстүрүүнү жолго койдум. Быйыл 4 жыл болду.

«ЖҮЗҮМ БАККА 380 МИҢ СОМ ЖУМШАЛДЫ»

- Жүзүм өстүрүү кирешелүү болгондуктан чыгымы да көп. Эгер бардык стандарттар менен өстүрсөңүз чыгым да ошончо жогорулайт. Мисалы, бир гектар жүзүм аянтына 40 тонна кык, 200 килограмм селитра керек. Андан сырткары аны өстүрүү үчүн да бир топ шарттарды даярдоо зарыл. Андай талаптарга көпчүлүк мекендештерибиз чыдай бербейт. Мен болсо 4 жыл мурун 50 сотых аянтка 1500 даана көчөт отургуздум. Бирок адистер муну көп деп жатышат. Себеби стандарт боюнча мынча аянтка 600 даана гана түп өстүрсө туура болот экен. Азыр мен эккен жүзүмдөр чоңойгон сайын тардыгы байкала баштады. 2,2 метрлик бийиктикке зым тарткам, ал зымга жүзүм оролуп өсүп, мөмөлөрү салаңдап бышканга ыңгайлуу болот. Көчөттү өзүм даярдап, ага акча кеткен жок, андан башкаларына жалпысынан 380 миң сом каражат кетти. Анын көп бөлүгү зым сатып алууга сарпталды.
Биздин айылдагылар түшүмдү көбүнчө Орусияга экспорттошот. Мен болсо Бишкектен эле кардар таап, 1 тоннадан ашуун Ризамат-Ата сортундагы жүзүмдүн килограммын 60 сомдон саттым. Кечирээк бышкандарын болсо айылда эле килограммын 40-50 сомдон сатып түгөттүм. Жалпысынан быйыл саткан түшүм 80 миң сом болду. Жүзүм чоңойгон сайын түшүмү артат.

«ЖҮЗҮМДҮ ТУУРА СУГАРУУ ӨТӨ МААНИЛҮҮ»

- Мен 4 жыл мурун февраль айында Ризамат-Ата сортун өстүргөн адамдан буталгандан калган ашыкча бутактарын сурап алып, жерге көмүп койгом. Үстүнө 2 чака суу куюп, нымдуу кылып кармадым. Май айында даяр болгон көчөттөрдү чыгарып алып, ошол күнү отургузгам. Ал эми атайын сатыкка даярдалган көчөттөр 2-3 жылдык келип, баасы 100 сомдун тегерегинде. Аны отургузуп, кийинки жылы эле түшүм алып баштаса болот. Мен болсо жаңы көчөт эккендигимден улам 3 жылдан кийин гана мөмө бере баштады. Алгачкы чыккан жалбырагын сындырып салуу керек. Кийин бутак чыга баштайт. Ошол шактардын эң чоңун алып калып, калганын кыркып салса көчөт тез жетилет. Учунан жипке байлап жогоруга тартып коюу зарыл. Антпесе көчөттүн өсүүсү жайлашат.
Борбор Азияда жүзүмдүн 300дөн ашык түрү бар экен. Кыргыз өлкөсүнүн түштүк жергесинде көбүнчө дамские пальчики, тайфи, кетмен сабы, Андижан карасы, паркент, Ризамат-Ата жана чарас сорттору өстүрүлөт. Ал эми республиканын түндүк аймагында суукка чыдамдуу Ризамат-Ата менен чарас сорттору кеңири жайылган. Жүзүмдү сугаруу өзүнчө мээнет, көңүл бурууну талап кылат. Нымдуулук нормада болбосо кууратып же чиритип алуу оңой эле. Ошондой эле гүлдөгөн учурда сугарбоо зарыл. Мөмөгө суу толуп, бышып баштаган сайын тез-тез сугаруу туура болот. Орточо 4 күндө 1 жолу сугарган эрежеге ылайык. Нымдуу жер болсо 1 аптада бир жолу жетет.

«НЕГИЗГИ 4 ООРУДАН САКТАШ КЕРЕК»

- Жүзүмдүн негизги оорусу илимде милдью жана оидиум деп аталат. Бул оорулар жүзүмдүн жалбырагын саргайтып, майда жаралар чыгып кетет. Биз бул ооруларды «шор басуу» деп коёбуз. Андан сырткары Антракноз деген оорусу да бар. Антракноз илдети жүзүмгө жукса мөмөсү менен сабагында кара тактар пайда болот. Анан дагы бизде кеңири тараган заң оорусу бар. Анын белгилери: быша турган мезгилде жалбырагы саргайып, мөмөлөрү түшүп баштайт. Бул илдеттерден арылуу үчүн кеч күздө жана эрте жазда бордо аттуу суюктукту жана жез купоросу (медный купорос) аттуу дарыларды чачуу керек. Жалпысынан бардык оорулар үчүн Топаз, Нурелл Д жана Фаликор аттуу атайын дарыларды пайдаланышат. Жүзүмдү негизги 4 оорудан сактоо керек. Бизде кыш жылуу болгондуктан жүзүмдөрдү көмбөйбүз. Ашыкча бутактарын тазалайбыз. Суук жерлерде жерге көмүшөт.

«БИЗГЕ ТАЖИКСТАНДЫН ПРЕЗИДЕНТИ АТААНДАШ»

- Стандарт боюнча, 1 гектар жерге 1,5 миң түп жүзүм өстүрсө болот. Ал 3-жылы биринчи мөмөсүн берип, жыл өткөн сайын түшүм көбүрөөк бере баштайт. 12 жылдан соң жакшы каралган жүзүмдөн ар гектарынан 100 тоннадан ашуун түшүм алса болот. 100 тонна жүзүмдү орто эсеп менен 1 килограммын 50 сомдон сатып, жылына 5 миллион сом киреше табууга мүмкүн. 2-3 жыл мурун жүзүмдүн 1 килограммы 100 сомго чейин чыккан. Жүзүмдүн баасынын түшүп кетишине Тажикстан биз менен чектеш аймагына өтө чоң аймакка жүзүм эгип, сатып жатканы себеп. Угушумча, ал аянттар тажик президентине караштуу экен. Биздин атаандаш Тажикстандын президенти.

"Быйыл Ризамат-Ата сортун Бишкекке саттым. Кийин Орусияга экспорттойм".
"Куштардан, күн нурунан сактоо үчүн жүзүм шиңгилдерине кагаз ороп чыгабыз".
"Жүзүм багымды кышка даярдоону жакында баштайм".


Бектур Токтоноев
kenesh@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  4 
Комментарийлер(5)
17.10.2017. 17:56 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
26-01-2017
Соӊку аракети:
20-09-2018 22:02
Жынысы:
Белгисиз
+7
Супер-инфо ушундай дыйкандар жонундо кобуроок жазсанар
18.10.2017. 23:38 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
9
Катталган:
10-08-2016
Соӊку аракети:
21-09-2018 07:33
Жынысы:
Белгисиз
+3
Buudaiuk,кечиресиз плюсту басам деп минусту басып алдым...туура айтасыз ушундай инсандар туураалуу жазыш керек,себеби силердин элге кошкон тарбия-таалиминердин салымы бар,женил ойлуу "эчкилерди" жаза бербестен ушундай пайдалуу макалаларга суусап турабыз.
17.10.2017. 23:49 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
347
Катталган:
14-02-2016
Соӊку аракети:
19-09-2018 23:40
Жынысы:
Белгисиз
+3
Бирок ошонун жумушунан качып таджикистандан ташыйт жузумду
19.10.2017. 22:52 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
172
Катталган:
16-03-2014
Соӊку аракети:
12-02-2018 23:17
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кыргызстан.
+5
Карапайым эл менен тыгыз байланышта болгонунарда абдан коптогон маалыматтарды алган болот эленер "Супер инфо" жамааты.
Кечке эле эки созду бириктирген ырчыларды окуй беруудон тажадык. Коп нерсе окугубуз келет, коп кырдуу талаттуулар бар, дыйкандар бар, машина комбайн куроочу техника усталары бар. Бизди электр менен камсыз кылчу электр ишчилери бар. Жон эле чабан болуп коптогон кызыктарга кабылган карапайым эл бар. Дегеле кызыктуу нерселер коп, ошолорду жазгылачы. ( СУРАНЫЧ)!!!
19.10.2017. 22:54 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
172
Катталган:
16-03-2014
Соӊку аракети:
12-02-2018 23:17
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кыргызстан.
+5
Ал эми дыйкандын ишине ийгилик, кырманы толсун.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: