Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

РАК ООРУСУ КӨБӨЙҮП БАРАТАБЫ?

№394 21-27-май, 2010-ж.


Акыркы кезде рак оорусунун көбөйүп баратканы айтылууда. Буга эмнелер себеп жана кантип оорунун алдын алууга болору тууралуу Улуттук онкология борборунун консультативдик бейтапканасынын онколог-хирургу Абдумажит Мурзаев баяндайт.

РАКТЫ АЙЫКТЫРУУ ЭМЧИ-ДОМЧУЛАР­ДЫН
КОЛУНАН КЕЛБЕЙТ!
– Акыркы кезде дүй­нөдө рак оорусу менен ооругандардын саны көбөйүп баратат. Онкология оорусу барлардын көбү айылдагы эмчи-домчуларга, табыптарга көрүнүп жүрө беришет да, дарылоого кеч болуп калганда бизге кайрылышат. Негизи, ар бир адам 1 жылда 2 ирет медициналык текшерүүдөн өтүп турушу зарыл. Ушинткенде гана рак оорусу бар болсо аныкталып, дарылануу кеч боло электе башталат.

РАК ЭМНЕГЕ КӨБӨЙҮҮДӨ?
– Экологиянын бузулушу, адамдагы жаман адаттар: тамеки тартуу, ичкилик менен боёк кошулуп газдалган суусундуктарды көп ичүү, фаст-фудду жана грилде бышкан азыктарды көп колдонуу рактын көбөйүшүнө алып келүүдө. Кытайдан чыгарылган арзан кийимдер жана арзан идиштерди колдонуу (буларда ракка алып келүүчү химиялык кошулмалар көп), дарыга бышкан, ошондой эле дары менен сакталган жашылча-жемиштер, күндө көп жүрүү да рактын себепкерлери.
Статистикага кайрылсак, биздин бейтапканага 2009-жылы 34 281 адам кайрылып, мунун 5713ү жатып дарыланып чыккан. Мисалы, ашказан рагынан 441 адам, эмчек рагы менен 446 адам, жатын моюнчасынын рагы менен 378 адам.

ШИШИК ЭМНЕДЕН КЕЛИП ЧЫГАТ?
– Рактын келип чыгышын окумуштуулар төмөнкүдөй түшүндүрүшөт.
Рак бир гана клеткадан өсүп чыгат. Негизи, адамдын организми болжол менен 15 миллион клеткадан турат. Нормалдуу клеткалар мыйзам ченемдүүлүк менен өсөт, бөлүнүп көбөйөт жана убактысы келгенде өлөт. Бул процесс организм тарабынан катуу көзөмөлгө алынып турат. Бирок физикалык (мисалы, күндүн ультра-фиолет нурлары, радиация), химиялык факторлор (канцерогендүү кошундулар: түтүн, ыш, цемент, асбест, кийим менен идиштеги химиялык кошулмалардын көптүгү), биологиялык факторлордун (вирустар) таасири менен дененин бир жериндеги клетканын түзүлүшү өзгөрөт. Клетка көзөмөлсүз бөлүнүп көбөйө баштайт. Дал ушул мезгили жетсе да, өлбөй көбөйө баштаган клетка “рак клеткасы” деп аталат. Мындай клетка бөлүнүп көбөйүп отуруп, шишикти пайда кылат. Шишикти дарылап жок кылбаса, акырындап коңшу органдарга жайылып кетет. Мисалы, жатындын рагы акырындап ичегилерди, боорду, ашказанды да чырмап алат.
Рак залалдуу жана залалсыз болуп экиге бөлүнөт. Залалсыз шишикке кабылгандардын 95 пайызынын дарылануу менен толук сакайып кетүүгө мүмкүнчүлүктөрү бар.

ШИШИКТИН БАШКЫ БЕЛГИЛЕРИ
– Рак клеткалары адамдын абалын начарлатып, шалдыроого, табиттин жоголушуна, арыктоого алып келүүчү уу заттарды бөлүп чыгарат. Ошондуктан адамда аталган белгилер байкалса, дароо дарыгерге кайрылуусу зарыл.

Алиман, 63 жашта,
Панфилов районунан. Диагнозу – теринин рагы.
Алгач билегине шишик сымал жара өсүп чыккан. Өз алдынча туз, ысык нан, анан чөп-чарды тартып жүрө берген. Шишик 1 жылда чоңоюп, өсүп кеткен. Бир нерсеге тийгенде, сүрүлгөндө ооруп, канай бергенде дарыгерге кайрылган. Операция жасалып, шишик алынган. Ал жерге денесинин башка жеринен тери алып, пластикалык операция да жасалган.

Алина, 22 жашта,
Көлдөн. Диагнозу – кал сыяктуу шишик.
Кичинесинде далысында тырмактай эле кал сыяктуу шишик болгон. Ата-энеси дарыгерге көрсөтпөй жүрө беришип, кал акырындап өсүп, денеге жайыла баштаган. Акыры Алина онколог-хирургга 19 жашында кайрылган. Бирок дарылоого кеч болуп калган. Операция жасоо үчүн бүт денесинин терисин алмаштыруу (пластикалык операция жасоо) керектелет.
Териси кычышып, жагымсыз дүүлүктүрөт. Өзүн башка бирөөнүн терисинде жүргөндөй сезет.

Калиман, 66 жашта,
Көлдөн. Диагнозу – зыянсыз шишик түрү же кошумча эмчек.
Тубаса кошумча эмчек менен төрөлгөн аял 65 жыл дарыгерге кайрылбай жүрө берген. Эмчек далы менен ийиндин ортосунан өсүп чыккан. Үчүнчү эмчек кийим кийгенде, жатканда ооруп, ыңгайсыздык жараткан. Акыры чыдоого мүмкүн болбой калганда гана дарыгерге кайрылган. Операция жасалып, кошумча эмчек алынып салынган.

Жасмин, 17 жашта,
Балыкчыдан. Диагнозу – теринин залалдуу шишиги.
Бут манжасынын тубаса рагы менен төрөлгөн. Ата-энеси дарыгерге көрсөтпөй жүрө беришип, рак акырындап өсө берген. 17 жашында гана онкологго көрүнүп, ракка учураган манжасы түбүнөн кесилип салынган. Эгер операция жасалбаса, рак башка манжаларга да өтүп, чырмап алмак.

Адыл, 48 жашта,
Токмоктон. Диагнозу – саркома (залалдуу шишик).
Жамбашына рактын өсүп чыкканына 1,5 жыл болгон. Басканда, отурганда, жатканда оорутуп, абдан арыктаган. Операция жасап, ракты алып салышкан соң нур жана химия терапияларынан өткөн. Учурда абалы жакшы. Бирок кайра өсүп чыгуу коркунучу болгондуктан, убак-убагы менен дарыгерге көрүнүүдө.

РАКТЫН КЕЛИП ЧЫГЫШЫН ШАРТТООЧУ АЗЫКТАР

  • Куурулган тамак-аштар.
  • Ичкиликти, катуу сырдын жана майлуу колбаса түрлөрүн, малдын майын, кант менен тузду, грилде бышкан тоок этин, тез даярдалуучу азыктарды (хот-дог, гамбургер, чипсы) көп колдонуу рактын пайда болушун шарттайт.
  • Тамак-аштарга кошулуучу боёктор, даам берүүчү заттар да рактын пайда болушуна себепкер. Андыктан “Кока-Кола”, “Фантаны” аз ичүү, балдарга түркүн түстөгү Кытайдан чыгарылган суусундуктарды бербөө сунушталат.

РАКТЫН АЛДЫН АЛУУЧУ АЗЫКТАР

  • Балыктын кээ бир түрлөрү – скумбрия, тунец, сардина, треска (буларда рактын алдын алуучу омега-3 май кислотасы бар).
  • Зыгырдын уругу жана майы, зайтун майы, чычырканак ашы жана майы.
  • Жашылчалар (өзгөчө броколли капустасы, помидор, сарымсак, баклажан, шалгам, түрп, ашкабак, болгар калемпири, пияз, петрушка, имбирь).
  • Жемиштер (өзгөчө курма, авокадо, киви, грейпфрут, кулпунай, апельсин, дан куурай).
  • Данек жана жаңгак түрлөрү (бадам, өрүк данеги, фундук, ашкабак жана күн карама данеги).
  • Буурчак, нокот.
  • Акшактар (күрүч, гречка, акталган буудай, таруу ж.б.)
  • Йогурт, айран.
  • Деңиз азыктары (рак, креветки ж.б.)

Канымжан Усупбекова
kenesh@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(3)
24.05.2010. 19:35 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
45
Катталган:
10-04-2010
Соӊку аракети:
07-06-2010 16:08
Жынысы:
Белгисиз
0
жакшы кенеш рахмат сиздерге!
26.05.2010. 10:28 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
690
Катталган:
10-03-2010
Соӊку аракети:
21-09-2017 13:32
Жынысы:
Белгисиз
0
Шороны чыгарган байкеге рахмат, шоро турганда кола менен фантаны карап да койбойм. Супер инфо силерге да рахмат маалыматынарга
23.08.2012. 17:01 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
110
Катталган:
04-02-2011
Соӊку аракети:
13-01-2018 00:18
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ростов-на-Дону
0
Микроволновкага бышырган же ысытып жесе зыяны жокбу? жооп берип коюнуздар сураныч супер инфо.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: