Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ООЗ КОМУЗ ОЙНОП, ОЙМО ЧИЙГЕН АЙНУ ЭЛИ

№790 22-28-декабрь



Күн чыккан жердин өлкөсү Японияда айну деген эл жашайт. Тарыхчылардын айтымында, айнулар Япон аралдарына болжол менен неолит (жаңы таш) доорунда барышкан. Бул элдин түпкү теги жана Япон аралдарына кайдан баргандыгы тууралуу азырынча так маалымат жок. Алар учурунда Сахалинде, Куриль аралдарында, Камчаткада жана Япониянын Рюкю аралынан Хоккайдого чейин отурукташкандыгын археологиялык казуулар жана топонимикалык маалыматтардан улам билсе болот. Учурда бул эл негизинен Японияда гана калган. Калктын расмий саны 25 миң, (расмий эмес статистика боюнча 200 миңге чейин) 2010-жылкы эл каттоонун жыйынтыгы боюнча, Орусияда 109 айну катталган. Японияга барып айну эли менен таанышып, тасма тартып кайткан режиссёр-документалист Гүлжан Ирештин баяндоосу боюнча аталган эл менен тааныштырабыз.
 
АЙНУ ТУУРАЛУУ КЫЗЫКТАР:

  • Айну тили азыр да изилдөөчүлөргө табышмак бойдон. Анын башка тилдер менен таптакыр жакындыгы жок.
  • Япондор 2,5 кылымдай айнулардан жер талашып согушушкан. Ошол учурда япон өкмөтү айнулар жашаган жер менен чектешкен аймактардан аскерлерге жер беришкен. Чек арада жашагандардан самурайлар пайда болгон.
  • Аконит өсүмдүгүнүн тамырынан уу жасап, аны аңчылыкка колдонушкан.
  • Аюу ыйык саналчу. Кара күчтөр, жин-шайтандар деп жыланды эсептешкен.


«АЙНУЛАРГА БИР ЖУМА «МАНАС» АЙТЫЛДЫ»
– Көчмөн элдин маданиятын таанытуу максатында «Жибек Жолдун Ак конушу» долбоорунун алкагында 2017-жылдын ноябрь айында Японияда болуп кайттык. Кыргыз Республикасы менен Япониянын ортосундагы дипломатиялык кызматташтыктын 25 жылдыгына арналган бул маданий иш-чара эки элдин достугун тастыктап, жогорку деңгээлде өттү. Бул жумалыкта япон эли кыргыз музыкасына, "Манас" өнөрүнө, кыргыз аялзатынын улуттук кийимдерине, кол өнөрчүлүгүнө жана көчмөн маданиятын чагылдырган фотокөргөзмөгө күбө болушту. Иш-чарадан кийин чыгармачыл топ Кыргызстанга кайтты, биз манасчы Камил Мамадалиев, оператор менен бирге Хоккайдо аралынын Акан айылына жөнөп кеттик. Алгач Машю көлүнүн жээгинде, Охот деңизинин жана Акан көлүнүн жээктеринде жалпы 1 жума "Манас" айтылды. Эл жакшы кабыл алды. Кыргыз түнү деп чакан кафеге эл чогулуп "Манас" угушту жана өз өнөрлөрүн тартуулашты. Театрында күндө кечинде туристтерге 1 саат концерт коюшат экен.

«АЙНУ ТИЛИ КАЙРАДАН ЖАНДАНУУДА»
– Айну эли эң көп жайгашкан Акан айылында 200 гана айну бар. Алардын дээрлик баары япондор менен сиңишип кеткен. Таза кандуу айнулар өтө сейрек. Япондордун катаал мамилесинен улам мындан 50-70 жыл мурда өз улутун ачык айткандан коркушчу экен. Эне тилин да унутта калтырышкан. Эми гана сакталып калган адабияттардан кайрадан эне тилин үйрөнүп жатышыптыр. Айну тилинде «хапо» деген сөз "апа" дегенди билдирет экен. Апа менен хапо окшош болгондуктан «биз силерден же силер бизден тарагансыңар» деп тамашалап жаттым. Улутун, тилин жоготуп алуунун трагедиясын ошол жактан сездим. Азыр бизде да кыргызча сүйлөгөндү билбеген муундун өсүп келатканына жана орусча сөздөрдү кошуп сүйлөөнү адатка айлантып алганыбызга өкүндүм.


«ТУРИЗМГЕ ЫЛАЙЫКТАЛГАН КЫМБАТ АЙЫЛ»
– Айнулар жаратылыш менен гармонияда жашаган, тоо-таш, сууну, жан-жаныбарларды ыйык көргөн эл экен. Биздин ата-бабалар да ушул сапаттарга ээ болгон. Машю көлү тунуктугу боюнча дүйнөдө алдыңкы орундарда турат. Сууну сыйлап, бул көлгө түшүшпөйт. Токойдо дарактардын кулап жаткандарын көрдүм. «Жашоосу бүттү» дешип, аларга тийбейт, өздөрү чирип жерге сиңип жок болушат экен. Бугулар, турналар кенен эле басып жүрө берет, аларга эч ким тийбейт. Бизде бүркүт сыяктуу эле үкү ал элдин символу. Айылга кире бериште, үйдө, дүкөндөрдө, бардык жерде жыгачтан жасалган үкүлөр. Туристтер айнуларга кызыгып көп барышкандыктан колго жасалган буюмдары, зер буюмдары, саймаланган кийимдери өтө кымбат. Кылымдар бою башынан өткөргөн кыйынчылыктарга карабай япон бийлиги айну элинин маданиятын, каада-салтын сактап калуу үчүн аракеттерди көрүшүүдө. Азыр жаштары айну экендигин сыймыктануу менен айтып калышкан. 2020-жылы Японияда өтчү Олимпиаданын жарнамалык роликтерине да айнуларды тартышыптыр. Биз барганда көрүнүктүү промоушн компаниялары тартуу иштерин жүргүзүп жүрүшүптүр.


«НЕГИЗГИ МУЗЫКАЛЫК АСПАБЫ – ЖЫГАЧ ООЗ КОМУЗ»
– Негизги музыкалык аспабы – жыгач ооз комуз. Анын 20га жакын түрү бар. Темир ооз комузда да ойношот. Кимоно кийишет, аларды биздин чапанга окшоштурдум. Бир чапандын баасы 3 миң доллар турат экен. Баары эле өнөрлүү. Ырдап, бийлеп, ооз комуз ойношот. Бул элдин кыргызга жакындыгы бар деген ойдон кача албай койдум. Илгерки кыргыздардын арасына түшүп калгандай эле болдум. Түштөн аян алып, арбактарды сыйлаганын, оттон секирип бийлегенин да окшоштурдум.
Кызыгы, Америкадагы индейлер менен тыгыз байланышып, катташып турушат экен. 2010-жылы Америкадагы индейлердин Навахо уруусуна барып келгем. Бирок алардын маданиятынан биздикине мынчалык окшоштук көргөн эмесмин.
Кыргызстан тууралуу угуп, келүүнү каалагандар бар. 90 жаштагы улгайган айым менен таанышып калдым. Ал жаш кезинде мыкты жыгач ооз комузчу болуптур. Жаштыгында Алтайга фестивалга барганда кыргыздар менен таанышып, сүрөткө түшүптүр. Үйүнүн дубалында элечек, үкү топу кийген кыргыздардын сүрөтү илинип турат.
Элчилик менен сүйлөшүп, бизге өнөр тартуулаган концерттик топту Кыргызстанга алып келүүнү пландап келдим. Буюрса, айну менен жакындан таанышасыздар деп үмүт кылып турам.

"Кыргыз өлкөсү менен Япониянын ортосундагы дипломатиялык кызматташтыктын 25 жылдыгына арналган иш-чарада өнөр тартууладык".
Тарыхта айну калың чачтуу, сакал-муруттуу сүрөттөлөт. Тамак жеп жатканда сакалдарын атайын таякча менен карматып коюшчу. Айымдар бетине, колдоруна, денесине сүрөт чектиришчү.
"Кийимдери эле эмес, бардык имараттары, үйлөрү оймо чегилип жасалгаланат. Оюмдар жаман күчтөрдөн сактайт деп ишенишет. Ар бири өнөрлүү. Бийлеп, ырдап, жыгач, темир ооз комузда ойношот, кол өнөрчүлүк менен тиричилик кылышат".


Перизат Музуратбекова



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  10 
Комментарийлер(4)
26.12.2017. 17:22 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
43
Катталган:
16-05-2012
Соӊку аракети:
16-11-2018 22:55
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
+6
Аябай кызыгып калдым Айну элине.
26.12.2017. 19:36 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
14
Катталган:
31-05-2017
Соӊку аракети:
14-11-2018 22:21
Жынысы:
Белгисиз
+5
Таластык Камил байке го
29.12.2017. 12:13 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
1136
Катталган:
07-11-2016
Соӊку аракети:
01-11-2018 09:51
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
-1
муруту жиркеничтуу го ,цивилизициядан артта калышыптыр.
30.12.2017. 02:40 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
17
Катталган:
13-06-2017
Соӊку аракети:
17-11-2018 12:53
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ош
+2
Айну элине кызыгуу пайда болду.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: